Γράφει η Σταυρούλα (Λίνα) Πάσχου, Επ. Καθηγήτρια Ενδοκρινολογίας ΕΚΠΑ, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Νοσοκομείου ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ
Νέα δεδομένα για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της μεταβολικά σχετιζόμενης στεατοηπατίτιδας (MASH) και της ηπατικής ίνωσης παρουσιάζει μελέτη φάσης 2 που δημοσιεύθηκε στο The Lancet Gastroenterology & Hepatology. Η μελέτη αξιολόγησε τη χορήγηση του zalfermin, ενός υπό ανάπτυξη αναλόγου του FGF21, μόνο του και σε συνδυασμό με semaglutide, σε ασθενείς με MASH και κλινικά σημαντική ηπατική ίνωση, συμπεριλαμβανομένων ασθενών με αντιρροπούμενη κίρρωση.
Η MASH αποτελεί μια μορφή μεταβολικά σχετιζόμενης στεατοπάθειας του ήπατος (MASLD), κατά την οποία η συσσώρευση λίπους στο ήπαρ συνοδεύεται από φλεγμονή και βλάβη των ηπατικών κυττάρων. Η εξέλιξη της νόσου μπορεί να οδηγήσει σε προοδευτική ηπατική ίνωση και, σε προχωρημένα στάδια, σε κίρρωση.
Η συγκεκριμένη πολυκεντρική μελέτη ήταν τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή και ελεγχόμενη με placebo και πραγματοποιήθηκε σε 187 κέντρα σε 17 χώρες. Συνολικά συμμετείχαν 698 ενήλικες ασθενείς με ιστολογικά επιβεβαιωμένη MASH και σημαντική ηπατική ίνωση, μεταξύ των οποίων και ασθενείς με αντιρροπούμενη κίρρωση. Οι συμμετέχοντες έλαβαν διαφορετικά θεραπευτικά σχήματα και παρακολουθήθηκαν για 52 εβδομάδες.
Δύο φάρμακα με διαφορετικούς μηχανισμούς δράσης
Το semaglutide είναι ένας αγωνιστής του υποδοχέα του GLP-1, μιας ορμόνης που συμμετέχει στη ρύθμιση της όρεξης, της πρόσληψης τροφής και του μεταβολισμού της γλυκόζης. Η δραστική ουσία χρησιμοποιείται στη θεραπεία του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και της παχυσαρκίας και αποτελεί αντικείμενο εκτεταμένης έρευνας και για μεταβολικά νοσήματα του ήπατος.
Το zalfermin είναι ένα ανάλογο του FGF21 (fibroblast growth factor 21) μακράς δράσης και αποτελεί ερευνητικό φάρμακο. Το μονοπάτι του FGF21 συμμετέχει στη ρύθμιση του μεταβολισμού των λιπιδίων και της γλυκόζης και αποτελεί σημαντικό πεδίο έρευνας για νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις στη MASH και την ηπατική ίνωση.
Η επιστημονική βάση για τον συνδυασμό των δύο ουσιών είναι η ταυτόχρονη στόχευση δύο διαφορετικών μεταβολικών μονοπατιών: του GLP-1 μέσω της semaglutide και του FGF21 μέσω του zalfermin. Με τον τρόπο αυτό διερευνάται η δυνατότητα συνδυασμένης παρέμβασης στις μεταβολικές διαταραχές που συνδέονται με τη MASH και στους μηχανισμούς που σχετίζονται με την εξέλιξη της ηπατικής ίνωσης.
Τα αποτελέσματα της μελέτης
Βασικό καταληκτικό σημείο της μελέτης ήταν η βελτίωση της ηπατικής ίνωσης κατά τουλάχιστον ένα στάδιο, χωρίς επιδείνωση της MASH, στη 52η εβδομάδα.
Στην ομάδα που έλαβε zalfermin 30 mg σε συνδυασμό με semaglutide 2,4 mg μία φορά την εβδομάδα, το συγκεκριμένο αποτέλεσμα καταγράφηκε στο 24% των συμμετεχόντων, δηλαδή σε 24 από τους 99 ασθενείς.
Στην ομάδα που έλαβε semaglutide 2,4 mg, το αντίστοιχο ποσοστό ανήλθε στο 30%, ενώ στην ομάδα του placebo ήταν 16%. Στην ομάδα που έλαβε zalfermin 30 mg, το ποσοστό διαμορφώθηκε στο 22%.
Η μελέτη περιέλαβε επίσης διαφορετικά δοσολογικά σχήματα zalfermin σε συνδυασμό με semaglutide, προσφέροντας συνολικά στοιχεία για την αξιολόγηση διαφορετικών θεραπευτικών προσεγγίσεων σε ασθενείς με MASH και σημαντική ηπατική ίνωση.
Προφίλ ασφάλειας
Η ασφάλεια των θεραπευτικών σχημάτων αξιολογήθηκε καθ’ όλη τη διάρκεια των 52 εβδομάδων. Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν γαστρεντερικού τύπου και κατά κανόνα ήπιας έως μέτριας βαρύτητας. Στην ομάδα που έλαβε zalfermin 30 mg σε συνδυασμό με semaglutide 2,4 mg, σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες καταγράφηκαν στο 7% των συμμετεχόντων.
Τα νέα ευρήματα προσθέτουν σημαντικά κλινικά δεδομένα στην έρευνα για τη MASH, έναν ταχέως εξελισσόμενο τομέα της ηπατολογίας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η μελέτη θεραπευτικών στρατηγικών που στοχεύουν παράλληλα διαφορετικούς μηχανισμούς του μεταβολισμού, με στόχο την αντιμετώπιση τόσο των μεταβολικών παραμέτρων της νόσου όσο και της ηπατικής ίνωσης.
Η περαιτέρω έρευνα αναμένεται να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση του ρόλου των θεραπειών που στοχεύουν τα μονοπάτια GLP-1 και FGF21 και στη διαμόρφωση νέων θεραπευτικών επιλογών για τους ασθενείς με μεταβολικά σχετιζόμενη στεατοηπατίτιδα.
