Σε εφαρμογή τίθεται από τη Δευτέρα το νέο πλαίσιο προστασίας της κύριας κατοικίας μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού.
Πρόκειται για ένα νέο εργαλείο που θα έχουν στη διάθεση τους οι οφειλέτες προκειμένου να διασώσουν το κύριο ακίνητό τους μέσω ρευστοποίησης τυχόν δευτερευόντων περιουσιακών στοιχείων.
Οι οφειλέτες που υποβάλλουν αίτηση ρύθμισης στην πλατφόρμα του Εξωδικαστικού Μηχανισμού, επιλέγοντας την προστασία της πρώτης κατοικίας. Το ύψος του «κουρέματος» και οι μηνιαίες δόσεις θα υπολογίζονται αποκλειστικά βάσει της αξίας της κατοικίας και των εισοδημάτων του οφειλέτη, και όχι με βάση το σύνολο της περιουσίας του, οδηγώντας έτσι σε σημαντικά βελτιωμένους όρους ρύθμισης.
Ο οφειλέτης θα μπορεί είτε να αποδεχθεί τη ρύθμιση που θα προκύπτει ή και να την απορρίψει. Στην περίπτωση αποδοχής, θα υπογραφεί σύμβαση η οποία θα προβλέπει τη σταδιακή αποπληρωμή της αξίας της πρώτης κατοικίας, αλλά η διατήρησή της θα εξαρτάται από τη συνεπή τήρηση των όρων.
Σημειώνεται ότι η νέα διαδικασία δεν σημαίνει ότι ο οφειλέτης αποφασίζει μονομερώς ποια ακίνητα θα πουλήσει και ποιο θα κρατήσει. Με την οριστική υποβολή της αίτησης στον εξωδικαστικό, οι συμμετέχοντες πιστωτές μπορούν να υποβάλουν αντιπρόταση, η οποία προβλέπει την εκποίηση των άλλων ακινήτων του οφειλέτη, εκτός της κύριας κατοικίας, στην έκταση που απαιτείται για την ικανοποίηση των απαιτήσεων.
Κατά τον υπολογισμό των μηνιαίων δόσεων της συγκεκριμένης ρύθμισης, ως αξία ακίνητης περιουσίας λαμβάνεται υπόψη μόνο η αξία της κύριας κατοικίας, ενώ η πώληση των υπόλοιπων ακινήτων καταγράφεται ως όρος της σύμβασης αναδιάρθρωσης. Ο οφειλέτης πάντως δεν είναι υποχρεωμένος να αποδεχθεί την αντιπρόταση. Ο νόμος προβλέπει ρητά ότι μπορεί να την αποδεχθεί ή να την απορρίψει.
Μέχρι το τέλος Αύγουστου το ποσό των συνολικών ρυθμισμένων οφειλών, όπως και του συνολικού κουρέματος έχει αυξηθεί κατά περίπου 52%. Το σύνολο των επιτυχών ρυθμίσεων έφτασε τις 67.997. Το συνολικό ποσό των αρχικών οφειλών που έχουν ρυθμιστεί επιτυχώς ανήλθε στα 20,56 δισ. ευρώ. Το τελευταίο μήνα του καλοκαιριού, πραγματοποιήθηκαν 1.364 νέες ρυθμίσεις ύψους 361,65 εκατ. ευρώ.
Οι θεσμικές παρεμβάσεις
Η βελτίωση που καταγράφεται μήνα με το μήνα στα στοιχεία που δίνονται στη δημοσιότητα σε σχέση με τον Εξωδικαστικό μηχανισμό αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στις θεσμικές παρεμβάσεις και αλλαγές που υλοποιήθηκαν τον τελευταίο ενάμιση χρόνο όπως:
• Ο Νέος Νόμος 5193/2025 (Απρίλιος 2025) με δομικές αλλαγές, όπως τον διπλασιασμό των ορίων (εισοδήματος, περιουσίας και καταθέσεων) για τον χαρακτηρισμό των οφειλετών ως «ευάλωτων» (π.χ. το όριο εισοδήματος για μονοπρόσωπο νοικοκυριό ανέβηκε στα 14.000 ευρώ).
• Η θεσμοθέτηση υποχρεωτικότητας για τους πιστωτές είχε ως αποτέλεσμα τη σταθεροποίηση της εγκρισιμότητας των αιτήσεων σε πολύ υψηλά επίπεδα.
• Δεύτερη ευκαιρία σε απορριφθέντες καθώς δόθηκε προθεσμία για την εκ νέου ένταξη παλαιών οφειλετών των οποίων οι αιτήσεις είχαν απορριφθεί τους προηγούμενους 12 μήνες.
• Ένταξη μικρότερων οφειλών καθώς η πλατφόρμα δέχεται οφειλές που ξεκινούν από 5.000 ευρώ, προσφέροντας μακροχρόνιες ρυθμίσεις (έως 240 δόσεις για το Δημόσιο και 420 δόσεις για τις τράπεζες).
Το μεγάλο πλεονέκτημα
Το σημαντικότερο πλεονέκτημα του Εξωδικαστικού Μηχανισμού είναι ότι ειδικά για οφειλές προς το Δημόσιο, μπορεί να προβλέπεται «κούρεμα» τόκων και προσαυξήσεων ακόμη και διαγραφή μέρους της βασικής οφειλής.
Το ύψος της ρύθμισης δεν επιλέγεται από τον οφειλέτη, αλλά προκύπτει αυτόματα από τον αλγόριθμο, ο οποίος λαμβάνει υπόψη τα εισοδήματα, την περιουσιακή κατάσταση και τη δυνατότητα αποπληρωμής.
