Δημήτρης Καστανάρας // LarissaPress
Ο προϊστορικός οικισμός της 5ης και 4ης χιλιετίας π.Χ στη θέση Παλαιόσκαλα, ήταν κτισμένος πολύ κοντά στην ανατολική όχθη της αποξηραμένης σήμερα λίμνης Κάρλας ή Βοιβηίδος κατά την αρχαιότητα και απλώνεται στις παρυφές του Μαυροβουνίου.
Βρίσκεται 47 χιλ. νοτιοανατολικά της Λάρισας, 5 χιλ. νότια από το χωριό Καλαμάκι, του Δήμου Κιλελέρ του Νομού Λάρισας.
Στη θέση Παλαιόσκαλα διενεργήθηκε ανασκαφή που έφερε στο φως προϊστορικό οικισμό με τη μορφή μαγούλας. Με βάση τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα και την κεραμική ο οικισμός μπορεί να χρονολογηθεί στην Τελική Νεολιθική περίοδο.
Στον οικισμό διενεργήθηκε ανασκαφική έρευνα κατά τα έτη 2001 και 2002 σε έκταση 3,5 στρεμμάτων, στα πλαίσια της κατασκευής του Συλλεκτήρα 3 του Ταμιευτήρα Κάρλας. Μετά το πέρας της έρευνας, η οποία ωστόσο δεν ολοκληρώθηκε, αποφασίστηκε η διατήρηση του οικισμού καθώς και περαιτέρω εργασίες για την ανάδειξή του.
Μετά τον καθαρισμό και την περίφραξη του χώρου κατασκευάστηκαν αντιστρεπτά στέγαστρα για την προστασία των αρχαίων λειψάνων. Η Παλιόσκαλα προβάλλει κι ως μια ευκαιρία τουριστικής ανάδειξης της ευρύτερης περιοχής γύρω από τη λίμνη, με τη δυνατότητα εκδρομών, ποδηλασίας, πεζοπορίας και βέβαια της επαφής των σύγχρονων με τον άγνωστο, στους πολλούς, λιμναίο πολιτισμό.
Ο οικισμός στην Παλιόσκαλα βασίζεται σε μικτή γεωργοκτηνοτροφική οικονομία και στην εκμετάλλευση του λιμναίου υδάτινου στοιχείου. Οι πτυχωτές πλαγιές του Μαυροβουνίου με τις μικρές κοιλάδες ανάμεσά τους είναι κατάλληλες για μικτή γεωργοκτηνοτροφική οικονομία.
Οι υγρές περιοχές της λίμνης προσέφεραν καλή βοσκή το καλοκαίρι, το ίδιο και οι πλαγιές του Μαυροβουνίου το χειμώνα.
Από την άλλη, το κυνήγι στο υδροχαρές περιβάλλον της λίμνης και στο βουνό, ήταν ιδιαίτερα πλούσιο. Ικανοποιητική ποσότητα οστών ζώων, μυλόλιθοι αλλά λίγοι σπόροι στα δείγματα επίπλευσης, αιχμές και βλήματα σφενδονών, ταιριάζουν στην παραπάνω εικόνα.
Από την άλλη, οι εκτάσεις που προέκυπταν από την υποχώρηση της στάθμης της λίμνης ήταν τόσο εύφορες που στα πρόσφατα χρόνια πριν την αποξήρανση της λίμνης υπήρχαν καλλιέργειες από την άνοιξη έως το καλοκαίρι, ενώ η σπορά θα μπορούσε να γίνει ακόμα και χωρίς όργωμα στις φυσικές αυλακιές που σχημάτιζε το νερό κατά την υποχώρησή του.
Αν και προς το παρόν, εντοπίστηκαν στον οικισμό ελάχιστα οστά ψαριών, η αλιεία στη λίμνη πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Το γεγονός ότι απουσιάζουν “σύνεργα ψαρέματος” (αγκίστρια, βαρίδια κ.λπ.), υποδεικνύει ότι για το ψάρεμα χρησιμοποιούνταν δίχτυα ή παγίδες, κατά την πρακτική των ψαράδων της Κάρλας.
