Πρωταγωνιστούν οι Ελληνες καταναλωτές μεταξύ των Ευρωπαίων στις αγορές από κινεζικές ηλεκτρονικές πλατφόρμες, όπως το Shein και το Temu. Το 80% δήλωσε σε πρόσφατη έρευνα καταναλωτών της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ότι έχει χρησιμοποιήσει τέτοιες πλατφόρμες, καταλαμβάνοντας την 1η θέση μεταξύ 11 κρατών-μελών στα οποία έγινε η έρευνα. Κατά μέσον όρο στην Ευρωζώνη το ποσοστό ήταν λίγο πάνω από 50%.
Η έντονη προτίμηση των Ελλήνων καταναλωτών στα φθηνά –κατά κανόνα– κινεζικά καταναλωτικά προϊόντα εξηγεί ίσως και τον συνωστισμό που σημειώνεται τελευταίως στο αεροδρόμιο «Ελ. Βενιζέλος», όπου πλέον εκτελωνίζονται και δασμολογούνται με 3 ευρώ ανά προϊόν οι σχετικές εισαγωγές. Μέχρι πρότινος, τα δέματα ως 150 ευρώ, όπως κατά κανόνα είναι αυτά των συγκεκριμένων πλατφορμών, περνούσαν αδασμολόγητα. Πλέον η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παίρνει τα μέτρα της απέναντι σε ένα φαινόμενο με πολλές διαστάσεις: από τον αθέμιτο ανταγωνισμό στα ευρωπαϊκά προϊόντα έως τους ενδεχόμενους κινδύνους για τους Ευρωπαίους καταναλωτές, αλλά και για το περιβάλλον, από μη ασφαλή προϊόντα, που δεν καλύπτουν τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές.
Πώς εξηγείται όμως η ραγδαία αύξηση των εισαγωγών των προϊόντων αυτών τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη συνολικά και στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, όπως η Ελλάδα, ειδικότερα; Σε σχετικό άρθρο που αναρτήθηκε στο blog της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας την περασμένη εβδομάδα, οι Μαρία Δήμου, Μάρτεν Ντόσε, Τερέσα Χούτεν, Γκεόργκι Κοτσαρκόφ και Ομηρος Κουβαβάς υποστηρίζουν πως οι βασικές πηγές έλξης είναι οι χαμηλές τιμές και η μεγάλη ποικιλία των προϊόντων. «Προφανώς, η χαμηλή τιμή παίζει ισχυρότερο ρόλο στις χώρες με χαμηλότερο εισόδημα», μας λέει ο κ. Κουβαβάς, εξηγώντας γιατί οι πλατφόρμες έχουν μεγαλύτερη διείσδυση στις χώρες του Νότου. Μετά την Ελλάδα, τη δεύτερη θέση καταλαμβάνει η Πορτογαλία και την τρίτη η Ισπανία. Επίσης, ο ίδιος υποστηρίζει ότι παίζει ρόλο και ο ανταγωνισμός από άλλες πλατφόρμες, οι οποίες δεν έχουν τόσο ισχυρή παρουσία σε χώρες του ευρωπαϊκού Νότου όσο στον Βορρά. Η Γερμανία καταλαμβάνει την τελευταία θέση, με τους καταναλωτές της να δηλώνουν σε ποσοστό μόλις 40%, δηλαδή το μισό από των Ελλήνων, ότι έχουν χρησιμοποιήσει τέτοιες πλατφόρμες.
Αν η χρήση πλατφορμών διαφέρει σημαντικά σε επίπεδο χωρών, ανάλογα με το αν αυτές είναι πλούσιες ή φτωχές, δεν ισχύει το ίδιο στο εσωτερικό κάθε χώρας μεταξύ των φτωχότερων και πλουσιότερων εισοδηματικών κλιμακίων. Ναι μεν υπάρχει μια διαφοροποίηση, με τα φτωχότερα στρώματα να προηγούνται, αλλά και οι μισοί περίπου καταναλωτές από το πλουσιότερο 20% του πληθυσμού δηλώνουν ότι τις χρησιμοποιούν. Όπως λέει η κ. Δήμου, τα πλουσιότερα στρώματα ίσως δεν έχουν ανάγκη να κάνουν γενικά οικονομία, αλλά αν μπορούν να κάνουν κάπου, θα το κάνουν. Για παράδειγμα, λέει, τα πλαστικά ποτήρια και πιατάκια για ένα παιδικό πάρτι δεν έχει διαφορά αν κάνουν 50 λεπτά ή 5 ευρώ το καθένα και θα προτιμήσει να τα πάρει από τα κινεζικά.
Γιατί τα 9,99 ευρώ μοιάζουν πιο φθηνά από τα 10 ευρώ
Η ποικιλία που βρίσκει κανείς στις πλατφόρμες αυτές παίζει επίσης ρόλο, σύμφωνα με το άρθρο. «Οι καταναλωτές εκτιμούν το μεγάλο εύρος των προσφερόμενων προϊόντων, περιλαμβανομένων εξειδικευμένων προϊόντων, αξεσουάρ και προϊόντων που δύσκολα βρίσκονται σε τοπικά καταστήματα», αναφέρει.
Το άρθρο βασίζεται σε στοιχεία της Έρευνας Προσδοκιών Καταναλωτή της ΕΚΤ, του Απριλίου του 2026, που διεξάγεται σε 11 χώρες, σε δείγμα 19.000 καταναλωτών. Περισσότεροι από τους μισούς δήλωσαν ότι έχουν χρησιμοποιήσει κινεζικές ηλεκτρονικές πλατφόρμες.
Επίσης, επικαλείται την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του Φεβρουαρίου του 2025 για το ηλεκτρονικό εμπόριο, σύμφωνα με την οποία η αύξηση είναι εκθετική. Το 2022 η Ευρώπη εισήγαγε 1,4 δισ. πακέτα αξίας κάτω από 150 ευρώ, το 2023 εισήγαγε 2,4 δισ. πακέτα και το 2024 4,6 δισ. πακέτα, δηλαδή ο αριθμός τους υπερτριπλασιάστηκε σε 2 χρόνια. Τα πακέτα αξίας κάτω από 150 ευρώ από την Κίνα αντιπροσωπεύουν το 91% όλων των σχετικών εισαγωγών. Συγκεκριμένα, η ποσότητα των δεμάτων που έφθασαν στην Ευρώπη από την Κίνα υπερδιπλασιάστηκε από 1,9 δισ. σε 4,17 δισ. δέματα μεταξύ 2023 και 2024.
Οσον αφορά το είδος των προϊόντων που αγοράζονται, σύμφωνα με την έρευνα της ΕΚΤ, προηγούνται τα είδη ένδυσης και υπόδησης σε ποσοστά σχεδόν 50%, τα οικιακά είδη και τα ηλεκτρονικά. Ακολουθούν τα παιχνίδια, τα είδη προσωπικής φροντίδας, τα έντυπα και βιβλία και τα φαρμακευτικά, με πολύ χαμηλότερα ποσοστά.
Δεύτερο κινεζικό σοκ απειλεί την Ευρώπη
Οι συγγραφείς παρατηρούν ότι για τα πιο δημοφιλή προϊόντα από αυτά που αγοράζονται από τις πλατφόρμες ο πληθωρισμός είναι χαμηλός ή και αρνητικός στην Ευρώπη. Κάτι που δείχνει την πίεση που ασκείται στην αγορά λόγω ανταγωνισμού από τις συγκεκριμένες πλατφόρμες. «Τα προϊόντα που αγοράζονται από αυτές τις πλατφόρμες είναι προϊόντα των οποίων οι τιμές δεν αυξάνονται, γιατί υπάρχει έντονος ανταγωνισμός από τα κινεζικά προϊόντα», σημειώνει ο κ. Κουβαβάς.
Τα 2/3 των πακέτων δεν ξεπερνούν σε αξία τα 25 ευρώ και το 90% είναι έως 50 ευρώ. Στην Ελλάδα, το 62% αγοράζει πακέτα κάτω από 25 ευρώ, λέει ο κ. Κουβαβάς. Αυτό σημαίνει ότι ο δασμός των 3 ευρώ είναι αναλογικά σημαντικός (12% στο πακέτο των 25 ευρώ).
Επίσης, 1 στους 5 Ευρωπαίους δηλώνει ότι πραγματοποιεί αγορές τουλάχιστον μία φορά τον μήνα από τις πλατφόρμες αυτές.
Βεβαίως, υπάρχουν και οι περίπου μισοί από τους ερωτηθέντες που δεν ψωνίζουν από τις κινεζικές πλατφόρμες. Γι’ αυτούς, καθοριστικός παράγοντας είναι η ανησυχία για τη χαμηλή ποιότητα των προϊόντων, την αξιοπιστία και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Αντίθετα, οι γεωπολιτικοί παράγοντες παίζουν πολύ περιορισμένο ρόλο στις προτιμήσεις των Ευρωπαίων καταναλωτών.
