Πριν από δέκα χρόνια, καθώς η επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης μόλις έκανε τα πρώτα της βήματα, πολλοί έλεγαν στους φοιτητές των ανθρωπιστικών σχολών ότι, για να γίνουν πιο ελκυστικοί στην αγορά εργασίας, έπρεπε «να μάθουν προγραμματισμό». Ισως, τελικά, αυτή να μην ήταν και τόσο καλή συμβουλή, δεδομένου ότι σήμερα οι προγραμματιστές είναι εκείνοι που ανησυχούν μήπως η ΑΙ μειώσει σημαντικά τις θέσεις εργασίας τους ή ακόμη και τους αντικαταστήσει πλήρως.
Νωρίτερα φέτος, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα της Νέας Υόρκης δημοσίευσε στοιχεία που δείχνουν ότι οι απόφοιτοι φιλοσοφίας στις ΗΠΑ έχουν ελαφρώς περισσότερες πιθανότητες να βρουν δουλειά σε σύγκριση με τους συνομηλίκους τους που σπούδασαν πληροφορική. Το 2024, το πιο πρόσφατο έτος για το οποίο υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, το 7% όσων είχαν σπουδάσει πληροφορική ήταν άνεργοι, έναντι μόλις 5,1% των αποφοίτων φιλοσοφίας.
Ορισμένα από τα διδάγματα που μπορεί να προσφέρει η φιλοσοφία στους ερευνητές της ΑΙ προέρχονται από την αρχαία ελληνική σκέψη.
Πολλοί προσλαμβάνονται απευθείας από τις ίδιες τις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης. Οι φοιτητές λαμβάνουν προσφορές εργασίας πριν ακόμη αποφοιτήσουν, αναφέρει ο Λουτσιάνο Φλορίδι, καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Yale. Ακαδημαϊκοί μετακινούνται επίσης προς τον συγκεκριμένο κλάδο, προσθέτει.
Ορισμένα από τα διδάγματα που μπορεί να προσφέρει η φιλοσοφία στους ερευνητές της ΑΙ προέρχονται από την αρχαία ελληνική σκέψη. Η μαιευτική μέθοδος του Σωκράτη —όπως την περιγράφει ο Πλάτωνας— χρησιμοποιεί την προσποιητή άγνοια και τη διαδοχική υποβολή ερωτήσεων, προκειμένου να αποσαφηνίσει έννοιες, να εντοπίσει αντιφάσεις και, τελικά, να οδηγήσει σε ένα συμπέρασμα.
Πολλά από τα σημερινά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης τείνουν προς την κολακεία. Τα μοντέλα που έχουν εκπαιδευτεί με τη σωκρατική μέθοδο, λέει ο Γιοργκ Νόλερ, ειδικός στη φιλοσοφία και την τεχνητή νοημοσύνη στο Πανεπιστήμιο Ludwig Maximilian του Μονάχου, δεν στοχεύουν τόσο στο να ευχαριστούν τους ανθρώπους, όσο στο να αναζητούν την αλήθεια.
Η φιλοσοφική, και γενικότερα η ανθρωπιστική, κατάρτιση μπορεί επίσης να επηρεάσει την κοσμοθεωρία ενός μοντέλου τεχνητής νοημοσύνης με πιο συγκεκριμένους τρόπους. Αν τροφοδοτήσουμε, για παράδειγμα, έναν νομικό βοηθό τεχνητής νοημοσύνης με τα έργα του Τζον Λοκ, λέει ο Τόμας Πάουερς, φιλόσοφος της τεχνολογίας στο Πανεπιστήμιο του Delaware, τότε θα υποστηρίξει τα δικαιώματα ιδιοκτησίας ως θεμέλιο της πολιτικής ελευθερίας.
Η φιλοσοφία μπορεί επίσης να συμβάλει στην ασφάλεια. Οι ερευνητές έχουν καταγράψει κάθε είδους ανησυχητική συμπεριφορά σε ΑΙ μοντέλα, συμπεριλαμβανομένων προσπαθειών να αποφύγουν τον έλεγχο ή ακόμη και να εκβιάσουν τους χρήστες τους. Ενας τρόπος με τον οποίο οι δημιουργοί μοντέλων ΑΙ προσπαθούν να αποθαρρύνουν τέτοιες συμπεριφορές ονομάζεται «σύνταγμα της τεχνητής νοημοσύνης». Πρόκειται για ένα πλαίσιο κανόνων και αρχών που αντλούνται από φιλοσοφικά κείμενα με νομική ή ηθική αυθεντία.
Η Anthropic, για παράδειγμα, είναι ένας από τους βασικούς υποστηρικτές αυτής της προσέγγισης. Τα «συντάγματα» για τα μοντέλα Claude της εταιρείας έχουν ενσωματώσει υλικό από πηγές τόσο διαφορετικές όσο ο Εμάνουελ Καντ, οι όροι χρήσης της Apple και η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Η τελευταία έκδοση, υπό την καθοδήγηση της φιλοσόφου της Anthropic, Αμάντα Aσκελ, δημοσιεύθηκε στις 21 Ιανουαρίου. Ορισμένοι εργαζόμενοι της εταιρείας έχουν χαρακτηρίσει το 78σέλιδο «σύνταγμα» ως το «έγγραφο της ψυχής» του Claude.
Το μεγαλύτερο ερώτημα, όμως, είναι ποιοι τύποι κανόνων πρέπει να περιλαμβάνονται εξαρχής σε αυτά τα «συντάγματα». Οι φιλόσοφοι έχουν επικεντρωθεί σε δύο βασικά ηθικά πλαίσια. Το ένα είναι η δεοντολογία.
Στο πλαίσιο αυτό επιβάλλονται αυστηροί κανόνες που απαγορεύουν πράγματα όπως το ψέμα και ο εξαναγκασμός. Το «σύνταγμα» της Anthropic ενσωματώνει πολλές δεοντολογικές διατάξεις. Αυτές μπορούν να κάνουν τη συμπεριφορά της τεχνητής νοημοσύνης πιο συνεπή, λέει ο δρ Πάουερς. Μια ξεκάθαρη και σαφής δεοντολογία αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα και για την ανάπτυξη ρομπότ σε σπίτια και δημόσιους χώρους.
Η άλλη προσέγγιση που απασχολεί τους φιλοσόφους της τεχνητής νοημοσύνης ονομάζεται συνεπειοκρατία. Συγκρίνει το κόστος με τα οφέλη, προκειμένου να καθορίσει τι πρέπει να κάνει ένα σύστημα ΑΙ. Μοντέλα που κινούνται περισσότερο προς αυτή την κατεύθυνση είναι το ChatGPT της OpenAI και το Gemini της Google. Τα μοντέλα της Google έχουν σχεδιαστεί ώστε να παράγουν «συνολικά οφέλη που υπερτερούν σημαντικά των πιθανών κινδύνων», έναν κλασικό στόχο της συνεπειοκρατίας.
Οι αλγόριθμοι που βασίζονται στη συνεπειοκρατία είναι επίσης κρίσιμοι για το λογισμικό των αυτόνομων οχημάτων. Εάν ένα ατύχημα είναι αναπόφευκτο, πρέπει να ληφθεί απόφαση για το λιγότερο τραγικό αποτέλεσμα της σύγκρουσης. Ο Κρις Γκέρντες, ανώτερος μηχανικός στην Waymo, για παράδειγμα, αναφέρει ότι η τάση είναι το λογισμικό οδήγησης να γίνεται ολοένα και πιο συνεπειοκρατικό.
