Της Σταυρούλας (Λίνας) Πάσχου, Επ. Καθηγήτρια Ενδοκρινολογίας, Θεραπευτική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ
Μια σημαντική τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό Nature Medicine προσθέτει νέα υψηλής ποιότητας επιστημονικά δεδομένα για τη διατροφική αντιμετώπιση του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών (ΣΠΩ), αναδεικνύοντας τη χρονικά περιορισμένη λήψη τροφής (Time-Restricted Eating, TRE) ως μια αποτελεσματική εναλλακτική στρατηγική για τη μείωση του σωματικού βάρους.
Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών αποτελεί τη συχνότερη ενδοκρινική διαταραχή των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας, με επιπολασμό που υπολογίζεται στο 8-12%. Η πλειονότητα των γυναικών εμφανίζει υπερβαρότητα ή παχυσαρκία, ενώ η αντίσταση στην ινσουλίνη αποτελεί βασικό παθοφυσιολογικό χαρακτηριστικό της νόσου, αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2, μεταβολικού συνδρόμου και καρδιαγγειακής νόσου. Για τον λόγο αυτό, η απώλεια σωματικού βάρους αποτελεί θεμελιώδη θεραπευτικό στόχο, ωστόσο η διατήρηση της συμμόρφωσης στις συμβατικές υποθερμιδικές δίαιτες παραμένει δύσκολη για πολλές ασθενείς.
Η νέα μελέτη αξιολόγησε εάν ο χρονικός περιορισμός της λήψης τροφής μπορεί να επιτύχει αντίστοιχα αποτελέσματα με τον καθημερινό θερμιδικό περιορισμό. Συνολικά 76 γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών τυχαιοποιήθηκαν σε 3 ομάδες: ομάδα χρονικά περιορισμένης λήψης τροφής, στην οποία όλα τα γεύματα καταναλώνονταν εντός ενός εξάωρου χρονικού παραθύρου (13:00–19:00) χωρίς καταμέτρηση θερμίδων, ομάδα ημερήσιου θερμιδικού περιορισμού κατά 25% και ομάδα ελέγχου χωρίς ειδική διατροφική παρέμβαση. Η διάρκεια της παρέμβασης ήταν 6 μήνες, με πρωτεύον καταληκτικό σημείο την ποσοστιαία μεταβολή του σωματικού βάρους.
Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. Μετά από έξι μήνες, οι γυναίκες που ακολούθησαν τη χρονικά περιορισμένη λήψη τροφής πέτυχαν μέση μείωση του σωματικού βάρους κατά 4,32% (95% CI: −6,20 έως −2,44, P<0,01), ενώ στην ομάδα του θερμιδικού περιορισμού η αντίστοιχη μείωση ήταν 4,66% (95% CI: −7,13 έως −2,19, P<0,01). Η διαφορά μεταξύ των δύο διατροφικών προσεγγίσεων ήταν μόλις 0,34 ποσοστιαίες μονάδες (95% CI: −2,15 έως 2,83, P=0,79), γεγονός που υποδηλώνει ότι η χρονικά περιορισμένη λήψη τροφής ήταν εξίσου αποτελεσματική με τη συμβατική υποθερμιδική δίαιτα όσον αφορά τη μείωση του σωματικού βάρους.
Το εύρημα αυτό έχει ιδιαίτερη κλινική σημασία, καθώς η συγκεκριμένη παρέμβαση δεν απαιτεί καθημερινή καταμέτρηση θερμίδων ούτε πολύπλοκους διατροφικούς υπολογισμούς, αλλά βασίζεται αποκλειστικά στον χρονικό περιορισμό της πρόσληψης τροφής. Η απλούστερη εφαρμογή της μπορεί να διευκολύνει τη μακροχρόνια συμμόρφωση, η οποία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες επιτυχίας κάθε παρέμβασης στον τρόπο ζωής.
Η μελέτη ενισχύει επίσης την αυξανόμενη βιβλιογραφία σχετικά με τον ρόλο των κιρκαδικών ρυθμών στη μεταβολική υγεία. Σύγχρονα δεδομένα δείχνουν ότι η χρονική κατανομή των γευμάτων επηρεάζει τον μεταβολισμό της γλυκόζης, την ευαισθησία στην ινσουλίνη και την ενεργειακή ομοιόσταση, γεγονός που εξηγεί γιατί η χρονικά περιορισμένη λήψη τροφής μπορεί να προσφέρει μεταβολικά οφέλη πέραν της απλής μείωσης των θερμίδων.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι κατά τη διάρκεια της μελέτης δεν καταγράφηκαν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες, στοιχείο που υποστηρίζει την ασφάλεια της παρέμβασης όταν εφαρμόζεται σε κατάλληλα επιλεγμένες ασθενείς και υπό ιατρική και διαιτολογική παρακολούθηση.
Παρότι τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες πολυκεντρικές μελέτες με μακροχρόνια παρακολούθηση, προκειμένου να αξιολογηθεί η διατήρηση της απώλειας βάρους, η επίδραση στη γονιμότητα, στις μεταβολικές παραμέτρους και στον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Ωστόσο, η δημοσίευση στο Nature Medicine αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την ενσωμάτωση νέων, περισσότερο εξατομικευμένων διατροφικών στρατηγικών στη θεραπευτική αντιμετώπιση των γυναικών με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών.
