Η Ευρώπη θέλει να απεξαρτηθεί από τις μεγάλες αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες (Big Tech). Από την έναρξη της χαοτικής δεύτερης θητείας του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ πέρυσι, κυβερνήσεις και επιχειρήσεις σε όλη την ήπειρο επιταχύνουν τα σχέδιά τους για να απεξαρτηθούν από τις τεχνολογίες αμερικανικών εταιρειών.
Παράλληλα με τις πολιτικές πρωτοβουλίες, την ενίσχυση της ευρωπαϊκής τεχνολογικής παραγωγής και τη διάθεση σημαντικών νέων κονδυλίων, έρευνα του WIRED κατέγραψε δεκάδες περιπτώσεις εταιρειών, κρατικών φορέων, ΜΚΟ και εκπαιδευτικών ιδρυμάτων που εγκαταλείπουν αμερικανικές τεχνολογικές πλατφόρμες, επιλέγοντας λύσεις ανοικτού κώδικα ή ευρωπαϊκές εναλλακτικές. Και πιθανότατα πρόκειται μόνο για την κορυφή του παγόβουνου.
«Οι επιθετικές πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ, οι επιθέσεις στο διεθνές δίκαιο, καθώς και στην ΕΕ και τις δημοκρατικές αρχές, έχουν λειτουργήσει ως πολλαπλά καμπανάκια αφύπνισης», εξηγεί η Μαριέτε Σάακε, μη μόνιμη ερευνήτρια στο Κέντρο Κυβερνοπολιτικής του Πανεπιστημίου Στάνφορντ και πρώην μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Η στροφή προς την ψηφιακή αυτονομία
Οι κινήσεις αυτές είναι ευρέως διαδεδομένες και συνεχώς αυξάνονται. Την περασμένη εβδομάδα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τα επίσημα μακροπρόθεσμα σχέδιά της για τη μείωση της εξάρτησής της από αμερικανικές τεχνολογίες. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αντικατέστησε τη Google ως προεπιλεγμένη μηχανή αναζήτησης στους υπολογιστές του προσωπικού με τη γαλλική Qwant. Χιλιάδες εργαζόμενοι στη γαλλική κυβέρνηση χρησιμοποιούν ήδη το λογισμικό γραφείου ανοικτού κώδικα LaSuite. Παράλληλα, ενα ολοκληρωμένο πακέτο εφαρμογών γραφείου ανοιχτού κώδικα από περισσότερες από δώδεκα ευρωπαϊκές εταιρείες τεχνολογίας, που ονομάζεται Euro-Office, αναμένεται να κυκλοφορήσει σύντομα. Πόλεις στην Ολλανδία, τη Γαλλία και τη Γερμανία εγκαταλείπουν το Microsoft Office και τα Google Docs.
Η τάση αυτή δεν περιορίζεται στα λογισμικά παραγωγικότητας. Η ολλανδική κυβέρνηση θα μεταφέρει τον κώδικά της από το GitHub, που ανήκει στη Microsoft, στο δικό της αποθετήριο. Παράλληλα, η Φινλανδία φέρεται να αποφάσισε να μη μεταφέρει εκλογικά δεδομένα στις υπηρεσίες cloud της Amazon, ενώ ο οργανισμός που διαχειρίζεται τον τομέα κορυφαίου επιπέδου .be του Βελγίου δήλωσε ότι θα απομακρυνθεί από το AWS. Την ίδια στιγμή, το Eurosky, έχει αναπτυχθεί ως μια διαλειτουργική ευρωπαϊκή εναλλακτική του Bluesky που βασίζεται στο πρωτόκολλο AT, το οποίο αποτελεί τη βάση και των δύο κοινωνικών δικτύων.
Το WIRED συγκέντρωσε όλες τις γνωστές περιπτώσεις ευρωπαϊκών φορέων που εγκαταλείπουν αμερικανικούς τεχνολογικούς παρόχους.
Αν και αρκετές πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής «ψηφιακής κυριαρχίας» είχαν δρομολογηθεί πριν από την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, οι αμερικανικές κυρώσεις σε αξιωματούχους που συνδέονται με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο θεωρούνται ένας από τους βασικούς καταλύτες της επιτάχυνσης αυτής της πορείας. Το ίδιο το Δικαστήριο κατέληξε τελικά να απομακρυνθεί από τις τεχνολογίες της Microsoft.
Η Ευρώπη ανησυχεί για την εξάρτησή της από τους αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς, επικαλούμενη ζητήματα ελέγχου δεδομένων, τις μεταβαλλόμενες διεθνείς ισορροπίες, το ενδεχόμενο πρόσβασης αμερικανικών αρχών σε ευρωπαϊκά δεδομένα βάσει του αμερικανικού νόμου CLOUD Act και FISA, αλλά και τις στενές σχέσεις που έχουν αναπτύξει οι αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας με την κυβέρνηση Τραμπ.
«Οι πολίτες, οι επιχειρήσεις και οι οργανισμοί έχουν πλέον κινητοποιηθεί ώστε να πάρουν το ψηφιακό τους μέλλον στα χέρια τους», υποστηρίζει η Μαριέτε Σάακε. «Θέλουν να απελευθερωθούν τόσο από τα συμφέροντα των δισεκατομμυριούχων όσο και από τις πολιτικές του Τραμπ».
Το δύσκολο εγχείρημα της απεξάρτησης
Ωστόσο, η πλήρης απεξάρτηση της Ευρώπης από την αμερικανική τεχνολογία είναι πιθανώς αδύνατη.
«Οι αμερικανικές εταιρείες εξακολουθούν να κυριαρχούν σχεδόν σε κάθε επίπεδο της ευρωπαϊκής ψηφιακής υποδομής», αναφέρει πρόσφατη έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Από το cloud computing και την τεχνητή νοημοσύνη μέχρι την κυβερνοασφάλεια και τα λειτουργικά συστήματα κινητών τηλεφώνων, η Ευρώπη- όπως και μεγάλο μέρος του κόσμου- παραμένει βαθιά συνδεδεμένη με εταιρείες τεχνολογίας που εδρεύουν στις ΗΠΑ. Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες ενδέχεται να οξύνουν περαιτέρω τις ήδη ευαίσθητες σχέσεις με την κυβέρνηση Τραμπ, η οποία έχει επικρίνει επανειλημμένα το αυστηρό ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο για τις ψηφιακές τεχνολογίες.
Παρά τα εμπόδια, η πορεία προς την τεχνολογική απεξάρτηση έχει ήδη δρομολογηθεί. Όπως δήλωσε πρόσφατα υπουργός του γερμανικού κρατιδίου της Βαυαρίας: «Δεν έχουμε πλέον χρόνο να συζητούμε θεωρητικά τη σημασία της ψηφιακής κυριαρχίας. Με δεδομένη τη γεωπολιτική συγκυρία, πρέπει να περάσουμε από τα λόγια στις πράξεις».
