Η Λάρισα είναι μια όμορφη πόλη, είναι μια πόλη που αναπτύσσεται γοργά, αλλά ταυτόχρονα είναι μια πόλη που δεν «επιβάλλεται» ως εικόνα, καθώς δεν διαθέτει τη θεατρικότητα των μεγάλων μητροπόλεων, ούτε την τουριστική καθαρότητα των «χαρτογραφημένων» ως τουριστικών πόλεων, ούτε βέβαια την πολιτισμική ταυτότητα που θα της έδινε ένα brand name, όπως πόλη του φωτός ή αιώνια πόλη, κ.α.. Αντίθετα, εμφανίζεται ως ένας ενδιάμεσος χώρος, ανάμεσα στο αγροτικό και το αστικό στοιχείο, ανάμεσα στην χαμένη της ιστορικότητα και την ζωντανή της καθημερινότητα. Ανάμεσα εν τέλει σε μια σταθερότητα και μια ρευστότητα, σε κάτι που παραμένει αναλλοίωτο και σε κάτι που συνεχώς μεταβάλλεται.
Η Λάρισα σε προσκαλεί να τη ζεις και να τη βιώνεις με μια ανυψωτική διάθεση. Παρότι είναι, σχεδόν, επίπεδη, η αστική της συσσώρευση δίνει μια αίσθηση ότι πάλλεται μέσα σε έναν γεωλογικό ορίζοντα που την υπερβαίνει. Την επίπεδη επιφάνεια, εκτός από το ανθρώπινο πλήθος, διασχίζει και το υδάτινο στοιχείο. Ο Πηνειός ποταμός, έστω ασθμαίνοντας, δεν λειτουργεί απλώς ως φυσικό στοιχείο, αλλά ως άξονας μιας αργής χρονικότητας μέσα στην ταχύτητα της πόλης. Η ζωή στον ιστό της δεν οργανώνεται γύρω από κάποια υψομετρικά ορόσημα, ούτε γύρω από κάποιες ιστορικές ή φυσικές αναφορές, αλλά γύρω από οριζόντιες ροές, όπως η γη, η εργασία, η μετακίνηση, ο έντονος ρυθμός της κοινωνικής και οικονομικής ζωής.
Η Λάρισα λειτουργεί ταυτόχρονα και ως περιφέρεια και ως κέντρο. Είναι η διοικητική πρωτεύουσα της περιφέρειας, λειτουργεί ως εμπορικός κόμβος, συνεχίζει έστω πληγωμένα να λειτουργεί γύρω της ένας υγιής αγροτικός κόσμος και διεκδικεί ένα σημαντικό μερίδιο της μεταποιητικής, εκπαιδευτικής και ιαματικής επιχειρηματικότητας. Η συνύπαρξη τόσων διαφορετικών κοινωνικών και παραγωγικών δυνάμεων δημιουργεί μια ισορροπημένη κατάσταση και ταυτόχρονα αφήνει ανοιχτό το πεδίο. Η Λάρισα είναι μια πόλη που ενώ αναπτύσσεται δεν έχει αποφασίσει πλήρως τι θέλει να γίνει, και ίσως γι’ αυτό συνεχίζει να μεταβάλλεται. Η πόλη μεγαλώνει, ωριμάζει, και παράλληλα ψάχνει να βρει την πολιτισμική της ταυτότητα. Και φυσικά δεν εννοώ αυτό που αποκαλούμε «πόλη του καφέ».
Βεβαίως είναι πολύ σημαντικό το ερώτημα που θα πρέπει να αναζητήσει αυτή την ταυτότητα. Ιστορικά, η πόλη της Λάρισας έχει ένα βάθος που δεν προβάλλεται στην καθημερινή λειτουργία της. Η αρχαία πόλη βρίσκεται βυθισμένη κάτω από τη νέα και αναδύεται κυρίως μέσα από την πνευματικότητα όσων επιχειρούν να την εμφανίζουν, μέσα από ιστορικές και λαογραφικές αναφορές. Ως εκ τούτου η Λάρισα δεν είναι η πόλη των μνημείων και των εμβληματικών κτιρίων, αλλά η πόλη των ανθρώπινων ιστοριών. Η ιστορία της δεν προβάλλεται κάθετα, αλλά διαχέεται οριζόντια στον αστικό ιστό, μέσα από τις ανθρώπινες ζωές, και κυρίως τις αλληγορίες, τους συμβολισμούς και τις αφηγήσεις τους.
Αν αποτυπώναμε το ψυχογράφημα της πόλης θα μπορούσαμε να πούμε ότι κινείται ανάμεσα σε δύο άξονες, από τη μία βρίσκεται η ανάγκη της εξωστρέφειας –μιας επαρχιακής πόλης που συνομιλεί με τα μεγάλα αστικά κέντρα– και από την άλλη μια βαθιά εσωτερικότητα που δεν εκφράζεται πάντα ρητά. Αυτή η διπλή κατεύθυνση παράγει έναν ιδιαίτερο ρυθμό, ενίοτε λειτουργικό, ενίοτε εγκλωβιστικό, καθώς δεν επιτρέπει ούτε μια πλήρη κίνηση προς τα έξω, ούτε μια πλήρη επιστροφή προς τα μέσα.
Ακόμη και ο ρυθμός της πόλης μοιάζει να έχει αυτή τη διττή σημασία, είναι γρήγορος στην ταχύτητα της καθημερινής κατανάλωσης, αλλά αργός στις κοινωνικές μεταβολές. Η Λάρισα είναι μια πόλη που ενώ συμβαίνουν πολλά, δεν υπάρχουν οι δεσμοί που θα της επιτρέψουν να διαμορφώσει μια περισσότερο συνεκτική ταυτότητα. Ενώ η λειτουργία της πόλης έχει μια ικανοποιητική ροή, οι συνθέσεις των επιμέρους στοιχείων δεν επιτρέπουν ακόμη την απόδοση μιας ενιαίας μορφής. Προφανώς η μορφή απαιτεί εικόνες και αναπαραστάσεις, οι οποίες θα αποδίδουν συμβολικά και θα ανατροφοδοτούν την ταυτότητα της πόλης. Το αρχαίο θέατρο και ο Πηνειός μπορούν να αποτελέσουν δύο τέτοια τοπωνύμια, ως συμβολικές μήτρες αναγέννησης μιας νέας ταυτότητας. Ο ρυθμός της πόλης, ως ένας άλλος ποταμός, αναζητά τους δρόμους εκείνους που θα τον οδηγήσουν στη δική του θάλασσα, στη δική του πολιτισμική ταυτότητα.
Ο δημόσιος διάλογος για το ποια πόλη θέλουμε είναι πάντα ανοιχτός…
