Μέσα σε λιγότερο από τρία χρόνια, η τεχνητή νοημοσύνη πέρασε από τη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας στην καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων.
Στην Ελλάδα, πλέον, σχεδόν 7 στους 10 πολίτες έχουν χρησιμοποιήσει εργαλεία ΑΙ, ενώ περισσότεροι από τους μισούς χρήστες δηλώνουν ότι τα αξιοποιούν αρκετές φορές την εβδομάδα ή και καθημερινά και μάλιστα 1 στους 4 πληρώνει γι’ αυτά.
Την ίδια στιγμή, ωστόσο, οι Έλληνες μπορεί θεωρούν την Τεχνητή Νοημοσύνη ως τη μεγαλύτερη τεχνολογική απειλή των τελευταίων δεκαετιών, ζητώντας επειγόντως όρια, κανόνες και αυστηρή εποπτεία.
Αυτό είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό συμπέρασμα της νέας έρευνας της διαΝΕΟσις για την Τεχνητή Νοημοσύνη, η οποία αποτυπώνει μια κοινωνία ταυτόχρονα γοητευμένη και φοβισμένη απέναντι στο νέο τεχνολογικό κύμα. Η εικόνα είναι σχεδόν αντιφατική. Από τη μία πλευρά, η ΑΙ εξαπλώνεται με εντυπωσιακή ταχύτητα. Από το 47% των χρηστών τον Οκτώβριο του 2025, η χρήση έφτασε στο 69% τον Μάιο του 2026. Σχεδόν 4 στους 10 χρήστες δηλώνουν ότι χρησιμοποιούν εφαρμογές ΑΙ καθημερινά, ενώ ένας στους τέσσερις πληρώνει ήδη συνδρομή για υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης.
Πρώτος και μεγαλύτερος φόβος αναδεικνύεται η παραπληροφόρηση και το ψευδές περιεχόμενο. Σχεδόν 80% των πολιτών δηλώνουν ότι ανησυχούν «πολύ» ή «πάρα πολύ» για τη δυνατότητα της ΑΙ να δημιουργεί ψεύτικες εικόνες, βίντεο και πληροφορίες που μοιάζουν απολύτως αληθινές. Σε μια περίοδο όπου τα deepfakes, οι ψεύτικες ειδήσεις και οι ψηφιακές απάτες πολλαπλασιάζονται, η ελληνική κοινωνία δείχνει να φοβάται ότι η γραμμή ανάμεσα στο αληθινό και το κατασκευασμένο θα γίνει σύντομα δυσδιάκριτη.
Εξίσου ισχυρός εμφανίζεται και ο φόβος για την «αδράνεια της κριτικής σκέψης». Και εδώ περίπου 8 στους 10 πολίτες δηλώνουν έντονη ανησυχία ότι η υπερβολική εξάρτηση από την ΑΙ θα οδηγήσει σε παθητικούς χρήστες που θα σταματήσουν να σκέφτονται, να αξιολογούν και να ελέγχουν μόνοι τους την πληροφορία. Ακολουθούν οι φόβοι για κυβερνοεπιθέσεις και παραβίαση προσωπικών δεδομένων, με περίπου τρεις στους τέσσερις να δηλώνουν μεγάλη ανησυχία. Πολύ υψηλά καταγράφονται επίσης οι φόβοι για απώλεια θέσεων εργασίας λόγω αυτοματοποίησης, αλλά και για χειραγώγηση των πολιτών μέσω αλγορίθμων και ψηφιακών συστημάτων επιρροής.
Η έρευνα καταγράφει και ένα σαφές χάσμα ανάμεσα σε χρήστες και μη χρήστες της ΑΙ. Όσοι δεν χρησιμοποιούν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης εμφανίζονται πολύ πιο φοβισμένοι. Η διαφορά αγγίζει ή και ξεπερνά τις 15 ποσοστιαίες μονάδες σε ζητήματα όπως η παραπληροφόρηση, οι κυβερνοεπιθέσεις, η απώλεια θέσεων εργασίας και η κατάχρηση προσωπικών δεδομένων. Τα ευρήματα αποτυπώνουν επίσης ένα βαθύτερο υπαρξιακό άγχος απέναντι στην ΑΙ. Σχεδόν οι μισοί θεωρούν ότι οι κίνδυνοι από τη χρήση της είναι πλέον «ανεξέλεγκτοι», ενώ οι υπόλοιποι πιστεύουν ότι μπορούν ακόμη να ρυθμιστούν και να περιοριστούν.
Έλεγχος εδώ και τώρα
Η έρευνα αποτυπώνει μια κοινωνία που προσπαθεί να «ξορκίσει» αυτούς τους φόβους μέσα από κανόνες, απαγορεύσεις και αυστηρή εποπτεία. Περισσότεροι από 8 στους 10 ζητούν αυστηρή ρύθμιση της ΑΙ, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι θα μπουν εμπόδια στην τεχνολογική καινοτομία. Η απαίτηση για όρια εμφανίζεται σχεδόν παντού. Το 86% ζητά υποχρεωτική σήμανση σε εικόνες και βίντεο που δημιουργούνται μέσω ΑΙ. Αντίστοιχα υψηλά ποσοστά ζητούν πιστοποίηση των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, μεγαλύτερη διαφάνεια στις πηγές των απαντήσεων και καλύτερη εκπαίδευση των πολιτών γύρω από τους κινδύνους της τεχνολογίας.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικές είναι οι απαντήσεις γύρω από το πού οι πολίτες θέλουν να μπει «κόκκινη γραμμή». Σχεδόν οι μισοί ζητούν πλήρη απαγόρευση της χρήσης ΑΙ στην ιατρική διάγνωση και θεραπεία αντί γιατρών, ενώ η συντριπτική πλειοψηφία ζητά χρήση μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις σε τομείς όπως οι δικαστικές αποφάσεις, η αξιολόγηση εργαζομένων ή η αυτόνομη οδήγηση. Το 75,4% θεωρεί ότι πρέπει να προστατευθούν οι θέσεις εργασίας ακόμη κι αν δεν αξιοποιηθούν πλήρως οι δυνατότητες της τεχνολογίας. Περισσότεροι από 80% ζητούν υποχρεωτική σήμανση σε περιεχόμενο που παράγεται μέσω ΑΙ, ενώ το 66% θεωρεί ότι πρέπει να υπάρχουν περιορισμοί στη χρήση προσωπικών δεδομένων ακόμη κι αν αυτό επηρεάζει την αποτελεσματικότητα των συστημάτων.
Υπάρχει, ωστόσο, μία εντυπωσιακή εξαίρεση. Οι πολίτες εμφανίζονται πολύ πιο θετικοί στη χρήση της ΑΙ για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, όπως οι πυρκαγιές και οι σεισμοί. Σχεδόν ένας στους πέντε ζητά ελεύθερη χρήση της τεχνολογίας σε τέτοιες περιπτώσεις, αποκαλύπτοντας ότι οι Έλληνες είναι διατεθειμένοι να παραχωρήσουν περισσότερη τεχνολογική ελευθερία όταν θεωρούν ότι υπάρχει άμεσο κοινωνικό όφελος.
Ποιος θα μας φυλάει;
Εξίσου αποκαλυπτικό είναι και το ερώτημα «ποιος πρέπει να μας προστατεύσει». Παρότι η ΑΙ είναι μια παγκόσμια τεχνολογία, οι περισσότεροι Έλληνες στρέφονται πρώτα προς το κράτος. Το 62% θεωρεί ότι η κυβέρνηση κάθε χώρας πρέπει να έχει τον κεντρικό ρόλο στη ρύθμιση της ΑΙ. Ταυτόχρονα, όμως, ένα ακόμη μεγαλύτερο ποσοστό αναγνωρίζει ότι απαιτείται υπερεθνική παρέμβαση από την Ευρωπαϊκή Ένωση, διεθνείς οργανισμούς και ίδιες τις εταιρείες τεχνολογίας.
Η στάση αυτή φανερώνει κάτι βαθύτερο: οι πολίτες αντιλαμβάνονται ότι η ΑΙ δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά σε εθνικό επίπεδο. Οι πλατφόρμες λειτουργούν υπερεθνικά, οι επιπτώσεις ξεπερνούν τα σύνορα και οι κυβερνήσεις μοιάζουν συχνά να τρέχουν πίσω από τις εξελίξεις. Την ίδια στιγμή, οι Έλληνες δείχνουν να βιώνουν και ένα κλασικό τεχνολογικό δίλημμα: θέλουν την πρόοδο, αλλά φοβούνται το κόστος της. Θέλουν την καινοτομία, αλλά όχι ανεξέλεγκτη. Θέλουν την ΑΙ στην ιατρική έρευνα, στην αντιμετώπιση κρίσεων και στην παραγωγικότητα, αλλά δεν θέλουν να δουν ανθρώπους να αντικαθίστανται πλήρως από αλγορίθμους.
