Γράφει ο Δημήτρης Βαρακλιώτης
Σύμβουλος Επικοινωνίας & Στρατηγικού Σχεδιασμού
Η νέα εικόνα της Πλατείας Δημαρχείου στα Φάρσαλα δεν είναι απλώς μια χαμένη ευκαιρία για την αισθητική αναβάθμιση της πόλης.
Είναι ένα έργο που προκαλεί το δημόσιο αίσθημα, συνδυάζοντας την αρχιτεκτονική αποξένωση με έναν εξοργιστικό, θεσμικό αποκλεισμό: την πλήρη αδυναμία πρόσβασης των Ατόμων με Αναπηρία ΑμεΑ από κομβικά σημεία της.
Εκεί που ο πολίτης περίμενε έναν χώρο σύγχρονο, φιλικό και συμπεριληπτικό, παρέλαβε μια έκταση στρωμένη με πλακάκια που υψώνει «τείχη» απέναντι στους πιο ευάλωτους.
Βόρεια και νότια πλευρά. Το άβατο της πλατείας:
Το πιο σοβαρό ατόπημα της νέας διαμόρφωσης δεν είναι αισθητικό, αλλά ηθικό και νομικό.
Εν έτει 2026, παραδίδεται μια κεντρική πλατεία που αγνοεί επιδεικτικά τη βόρεια και τη νότια πλευρά της όσον αφορά την πρόσβαση ΑμεΑ.
Είναι αδιανόητο ένας συμπολίτης μας με αναπηρικό αμαξίδιο, ένας ηλικιωμένος με κινητικά προβλήματα ή μια μητέρα με καρότσι, να μην μπορούν να εισέλθουν ή να εξέλθουν από τη βόρεια και τη νότια πλευρά της πλατείας.
Η νομοθεσία περί προσβασιμότητας δεν είναι προαιρετική. Η έλλειψη ραμπών και πρόνοιας σε αυτά τα σημεία καθιστά το έργο ημιτελές και κοινωνικά αναίσθητο. Η πλατεία μοιάζει να σχεδιάστηκε μόνο για όσους έχουν την τύχη να κινούνται χωρίς εμπόδια, αδιαφορώντας για την ισότιμη συμμετοχή όλων των δημοτών στην κοινωνική ζωή.
Ο εξόριστος Αχιλλέας σε μια Θάλασσα από πλακάκια:
Η μετακίνηση του αγάλματος του Αχιλλέα από το κεντρικό βάθρο του σε μια απόμακρη γωνία της πλατείας ήταν η χαριστική βολή στην ιστορική ταυτότητα του χώρου.
Από σύμβολο, διακοσμητικό: Ο ομηρικός ήρωας, που κάποτε δέσποζε στο κέντρο, τώρα μοιάζει με φτωχό συγγενή που στριμώχτηκε σε μια άκρη για να μην ενοχλεί την απέραντη μονοτονία από τα πλακάκια.
Η αισθητική του γκρι: Η αντικατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος από ατελείωτες σειρές πλακιδίων δημιούργησε έναν χώρο ψυχρό, που δεν θυμίζει σε τίποτα την ιστορική Φάρσαλο. Χάθηκε η αίγλη, χάθηκε το σημείο αναφοράς.
Μία αστική νησίδα χωρίς σκιά:
Αν ο στόχος της ανάπλασης ήταν η δημιουργία μιας θερμικής νησίδας, τότε η επιτυχία είναι απόλυτη.
Το πράσινο υπό διωγμό: Η δραματική μείωση των δέντρων μετέτρεψε την πλατεία σε έναν φούρνο κάτω από τον καυτό θεσσαλικό ήλιο. Τα πλακάκια αντανακλούν τη θερμότητα, καθιστώντας την παραμονή στον χώρο ανυπόφορη κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.
Απουσία ζωής: Μια πλατεία που δεν δροσίζει, που δεν έχει αρκετά δέντρα και που αποκλείει την πρόσβαση από τις δύο βασικές της πλευρές, είναι μια πλατεία καταδικασμένη στην ερήμωση. Είναι μια «βιτρίνα» για φωτογραφίες, όχι ένας χώρος για τους ανθρώπους.
Η ανάπλαση που προκαλεί:
Η νέα πλατεία Δημαρχείου Φαρσάλων αποτελεί μνημείο κακού σχεδιασμού. Με έναν Αχιλλέα υποβαθμισμένο και με τη βόρεια και νότια πλευρά να παραμένουν ερμητικά κλειστές για τα ΑμεΑ, το έργο αυτό δεν αποτελεί βήμα προς το μέλλον, αλλά μια οδυνηρή οπισθοδρόμηση.
Το ερώτημα προς τους υπευθύνους είναι πλέον επιτακτικό:
Πώς εγκρίθηκε και πώς παραλήφθηκε ένα έργο που διαχωρίζει τους πολίτες σε «προνομιούχους» και αποκλεισμένους;
Τα Φάρσαλα άξιζαν σεβασμό στην ιστορία τους και προσβασιμότητα για όλους τους κατοίκους τους. Δεν πήραν τίποτα από τα δύο.
Ακολουθεί η πρόταση που έλαβε το 1ο βραβείο στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό για την αναδιαμόρφωση της πλατείας δημαρχείου Φαρσάλων.
Η πρόταση επιτρέπει την ελεύθερη και αδιάλειπτη κίνηση, μεγιστοποιώντας παράλληλα τον διαθέσιμο ανοιχτό χώρο. Ο σχεδιασμός αφαιρεί τυχόν φυσικά εμπόδια και δημιουργεί μια ενιαία προσβάσιμη επιφάνεια από όλες τις κατευθύνσεις. Ως αποτέλεσμα, μεγιστοποιεί την ποσότητα του δημόσιου χώρου.
