Γράφει ο Κώστας Σπανός
Μία ολιγόστιχη νεκρολογία, στην τελευταία σελίδα μιας άγνωστης μου αθηναϊκής εφημερίδας, μου έδωσε τη ευκαιρία να πληροφορηθώ την ύπαρξη ενός Λαρισαίου αγωνιστή, ο οποίος βοήθησε και οικονομικά την Επανάσταση. Πρόκειται για τον Αθανάσιο Μαυρομμάτη, για τον οποίο δεν έχω συναντήσει καμία αναφορά στα γνωστά μου αρχεία-φακέλους των ΓΑΚ με αιτήσεις αγωνιστών από τη Θεσσαλία.
Οι πληροφορίες γι’ αυτόν οφείλονται στον γιο του Δημήτρη, εκδότη της εφημερίδας “Πρωινός Κήρυξ”. Ο γιος, στη σύντομη νεκρολογία του, στο φ. 89/1.6.1844, λέει ότι ο πατέρας του πέθανε στις 17 Ιουνίου 1844, στην Αθήνα, σε ηλικία 65 ετών. Είχε γεννηθεί, επομένως, το έτος 1779, στη Λάρισα. Αντιλαμβάνομαι πως για να συμβάλει οικονομικά στην Επανάσταση ήταν ένας επιτυχημένος έμπορος στην πόλη μας.
Μετά τη δημιουργία του ελληνικού κράτους επέστρεψε στη Λάρισα, αλλά έγινε αντιληπτός από τους Οθωμανούς και α-ντιμετώπιζε την επιθετικότητα και την αυθαιρεσία τους. Στις αρχές, μάλλον, του 1844, μην αντέχοντας «την ορμήν» (αγριότητα) των Οθωμανών εγκατέλειψε τη Λάρισα και κατέφυγε στην Αθήνα, κοντά στον γιο του Δημήτριο. Εκεί, μετά από ολιγόμηνη παραμονή, πέθανε από αποπληξία στις 17 Ιουνίου 1844. Επειδή ο γιος του αναφέρει απλά συγγενείς και φίλους και όχι άλλα πρόσωπα της οικογένειάς του, φαίνεται ότι δεν ζούσε η γυναίκα και κάποιο άλλο παιδί του.
Στη Βιβλιοθήκη της Βουλής υπάρχουν δύο ομώνυμες εφημερίδες εκδιδόμενες στην Αθήνα. Η μία αναφέρεται μόνο το 1836, ενώ η άλλη αναφέρεται ότι εκδιδόταν την περίοδο 1843-1847. Όπως, όμως, αναφέρει ο Μαυρομμάτης στο πρώτο φύλλο της εφημερίδας του, τον “Πρωινό Κήρυκα” εξέδωσαν κάποιοι άλλοι, άγνωστο πότε, και διακόπηκε η κυκλοφορία του 7 χρόνια πριν από το 1843, δηλαδή το 1836. Την έκδοσή της ανέλαβε να συνεχίσει ο Μαυρομάτης, στο τυπογραφείο του, και κυκλοφόρησε το 1ο φύλλο την Τρίτη 1 Ιουνίου 1843, με τον τίτλο Ο ΠΡΩΙΝΟΣ ΚΗΡΥΞ και υπότιτλο, Εφημερίς Φιλολογική και των Ειδήσεων.
Στον πρόλογό του, τον οποίο έγραψε στις 11 Μαΐου, αναφέρει ότι η εφημερίδα του θα εκδίδεται μονόφυλλος (δισέλιδη) «τετράκις της εβδομάδος, ημέραν παρ’ ημέραν και θέλει περιέχει τα διατάγματα και προκηρύξεις των πολιτικών, στρατιωτικών και δημοτικών Αρχών της πρωτευούσης, τας ειδήσεις της ημέρας, τον απόπλουν και κατόπλουν του Πειραιώς, τας αφίξεις και αναχωρήσεις των ξένων (…). Ο “Πρωινός Κήρυξ”, μη ούσα πολιτική εφημερίς, δεν δέχεται κατ’ ουδένα λόγον διατριβάς φερούσας ύλην πολιτικήν, θέλει απέχει πολύ από χλευασμούς και προσωπικότητας, αλλά θέλει πασχίσει ενώνουσα το ωφέλιμον με το αστείον να φανή τερπνοτέρα εις τους αναγνώστας της». Το τελευταίο σωζόμενο φύλλο της εφημερίδας φέρει τη χρονολογία 20.7.1847. Ίσως τότε διέκοψε την κυκλοφορία της.
Ιδού τώρα η λιτή νεκρολογία του γιου για τον πατέρα του: «Χθες περί τας 2 π.μ. ετελεύτησεν ο Αθανάσιος Μαυρομμάτης, ετών 65, γεννηθείς εν Λαρίσση της Θεσσαλίας. Ο μακαρίτης ήτον είς εξ εκείνων οίτινες συνεισέφερον χρηματικώς εις τον υπέρ Ανεξαρτησίας αγώνα, και υπέφερον γενναίως τας παρά των Τούρκων καταδρομάς· όστις ελθών ενταύθα πρό τινων μηνών, αποφεύγων την οργήν αυτών, επέθανεν από αποπληξίαν, αφήσας λύπην απαρηγόρητον εις τον υιόν, συγγενείς και φίλους του. Αιωνία σου η μνήμη ευεργέτα Αθανάσιε! Γαίαν έχεις ελαφράν.
Ο Συντάκτης Δ. Αθ. Μαυρομμάτης».
*Ο κ. Κώστας Σπανός είναι εκδότης του Θεσσαλικού Ημερολογίου
