Λύσεις βασισμένες στη φύση, όπως πράσινα δώματα, κήποι βροχής, υδατοδιαπερατά δάπεδα, δενδροδόχοι βιοκατακράτησης και πάρκα τσέπης, προτείνονται ως αποτελεσματικά «αναχώματα» για την αντιμετώπιση των πλημμυρικών φαινομένων στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις εξετάστηκαν σε διπλωματικές εργασίες του Τομέα Υδραυλικής και Τεχνικής Περιβάλλοντος του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με έμφαση στη διαχείριση ομβρίων υδάτων σε αστικές περιοχές υψηλού κινδύνου.
Στο πλαίσιο των ερευνών, φοιτητές και φοιτήτριες υπό την επίβλεψη της αναπληρώτριας καθηγήτριας Αντιγόνης Ζαφειράκου, ανέλυσαν τις πλατείες Αριστοτέλους και Αγίας Σοφίας, αξιοποιώντας προσομοιώσεις έντονων βροχοπτώσεων των ετών 2022 και 2023. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν σημαντική μείωση της απορροής και του πλημμυρικού κινδύνου, ενώ ταυτόχρονα καταγράφηκαν περιβαλλοντικά και κοινωνικά οφέλη.
Η κ. Ζαφειράκου σημείωσε στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ότι οι προτάσεις των διπλωματικών έχουν τεθεί υπόψη του δήμου Θεσσαλονίκης, ενώ επίκειται και νέα διατομεακή εργασία σε συνεργασία με τον Τομέα Μεταφορών, Συγκοινωνιακής Υποδομής και Διαχείρισης Έργων Ανάπτυξης, με έμφαση σε υδατοπερατά υλικά.
Ως εναλλακτική για την αύξηση των πράσινων επιφανειών στο κέντρο της πόλης, προτείνεται η εφαρμογή φυτεμένων δωμάτων. Σύμφωνα με τα στοιχεία, στην περιοχή που οριοθετείται από την Εγνατία οδό, την Μητροπόλεως και τους πεζόδρομους Αριστοτέλους και Αγίας Σοφίας, το 39,1% της έκτασης θα μπορούσε να μετατραπεί σε πράσινα δώματα. Η έλλειψη πράσινων χώρων και διαπερατών επιφανειών καθιστά τα πράσινα δώματα σημαντικά για τη διήθηση ομβρίων, με προσομοιώσεις να δείχνουν ικανοποιητική μείωση της απορροής. Ωστόσο, επισημαίνεται πως δεν επαρκούν για την πλήρη αντιμετώπιση των αστικών πλημμυρών.
Η συγκεκριμένη διπλωματική εκπονήθηκε από τις Ιωάννα Αλμαζίδου-Καΐρη και Ελισσάβετ Βικτώρια Σαλασίδου.
Κήποι βροχής και υδατοδιαπερατά δάπεδα στην πλατεία Αριστοτέλους
Στην πλατεία Αριστοτέλους, εντοπίστηκαν δεκαοκτώ κατάλληλες τοποθεσίες για εγκατάσταση κήπων βροχής και υδατοδιαπερατού δαπέδου. Η μεθοδολογία περιλάμβανε ανάλυση μετεωρολογικών δεδομένων, επιλογή θέσεων παρέμβασης και ανάπτυξη υδρολογικού μοντέλου προσομοίωσης. Προσομοιώσεις έντονων βροχοπτώσεων του 2022 και 2023 έδειξαν σημαντική μείωση της απορροής και του πλημμυρικού κινδύνου, με επιπλέον περιβαλλοντικά και κοινωνικά οφέλη.
Η σύγκριση των υδρολογικών αποτελεσμάτων για δύο επεισόδια βροχόπτωσης (04/09/2022 και 09/05/2023) κατέδειξε ουσιαστική μείωση της επιφανειακής απορροής.
Η μελέτη τεκμηριώνει ότι οι λύσεις βασισμένες στη φύση μπορούν να αποτελέσουν βιώσιμη και τεχνικά αποδοτική επιλογή για την ενίσχυση της υδραυλικής ανθεκτικότητας των ελληνικών πόλεων, εφόσον συνδυαστούν με τις υπάρχουσες αποχετευτικές υποδομές.
Η διπλωματική εκπονήθηκε από τον Ευάγγελο Σαμαρά.
Πάρκα τσέπης και υδατοδιαπερατά υλικά: Συνδυαστικές παρεμβάσεις
Η αντικατάσταση των αδιαπέρατων υλικών των δρόμων και των πεζοδρομίων με υδατοδιαπερατά υλικά, καθώς και η δημιουργία πάρκων τσέπης, εξετάστηκαν ως λύσεις για τη μείωση πλημμυρικών φαινομένων στην περιοχή μεταξύ των πεζοδρόμων Αγίας Σοφίας και Αριστοτέλους. Η μελέτη ανέλυσε δύο σενάρια εφαρμογής τεχνικών λύσεων βασισμένων στη φύση και τον συνδυασμό τους, υπό διαφορετικές συνθήκες βροχόπτωσης, αξιολογώντας την επίδραση στη συνολική απορροή και στην ανθεκτικότητα της περιοχής.
Διαπιστώθηκε ότι τα πάρκα τσέπης είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά σε μέτρια φαινόμενα, καθώς συμβάλλουν στην επιβράδυνση της απορροής και μειώνουν τον όγκο που καλείται να διαχειριστεί το δίκτυο. Ωστόσο, σε ακραία επεισόδια παρατηρείται κορεσμός της αποθηκευτικής τους ικανότητας. Τα υδατοδιαπερατά πεζοδρόμια, από την άλλη, προσφέρουν σταθερή μείωση αιχμών παροχών και εισροών στους κόμβους και στους αγωγούς.
Όπως επισημαίνεται, τα υδατοδιαπερατά πεζοδρόμια αποτελούν την πλέον οικονομικά αποδοτική λύση για εκτεταμένες παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας, ενώ τα πάρκα τσέπης λειτουργούν συμπληρωματικά, προσφέροντας επιπρόσθετα περιβαλλοντικά και μικροκλιματικά οφέλη. Ο συνδυασμός των δύο θεωρείται η βέλτιστη στρατηγική για ισορροπία μεταξύ οικονομικής βιωσιμότητας, υδραυλικής απόδοσης και αναβάθμισης της ποιότητας του αστικού χώρου.
Η διπλωματική εκπονήθηκε κατά τη χειμερινή περίοδο του ακαδημαϊκού έτους 2025-2026 από τις Κωνσταντίνα Κανακάκη και Αθανασία Παληγιάννη, με επιβλέποντες τον Γιώργο Παλάντζα και την κ. Ζαφειράκου.
