Στην τελική ευθεία μπαίνει ο σχεδιασμός για τη νέα επιδότηση αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, με συνολικά 200 εκατ. ευρώ για 100.000 νοικοκυριά.
Ωστόσο, παρότι έχουν προσδιοριστεί οι βασικοί όροι της δράσης, δεν έχει ακόμη ξεκαθαρίσει πότε θα ανοίξει η πλατφόρμα υποβολής αιτήσεων. Σύμφωνα με πληροφορίες, η εκκίνηση θα εξαρτηθεί από μία εκκρεμότητα οργανωτικού χαρακτήρα, η οποία ενδέχεται να μεταθέσει την ενεργοποίηση των επιδοτήσεων για το επόμενο έτος.
Την ίδια στιγμή, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προσανατολίζεται σε μία διαφορετική διαδικασία επιλογής δικαιούχων, σε σχέση με προηγούμενες ανάλογες παρεμβάσεις. Βασικό χαρακτηριστικό της θα είναι ότι όσοι κινηθούν ταχύτερα για να υποβάλουν αίτηση θα αποκτούν προβάδισμα για τη χρηματοδότηση, εφόσον βέβαια πληρούν τις προϋποθέσεις συμμετοχής.
Ποιοι θα μπορούν να λάβουν επιδότηση
Το νέο χρηματοδοτικό εργαλείο εντάσσεται στις παρεμβάσεις για τον περιορισμό του ενεργειακού κόστους, τις οποίες παρουσίασαν τον Σεπτέμβριο ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, και ο υφυπουργός, Νίκος Τσάφος.
Πρόκειται για μία από τις δράσεις που θα χρηματοδοτηθούν μέσω της ρήτρας διαφυγής για την ενέργεια, με στόχο να διευκολυνθούν οι πολίτες στην αντικατάσταση ενεργοβόρων συστημάτων θέρμανσης και παραγωγής ζεστού νερού.
Με βάση τον κυβερνητικό σχεδιασμό, τα διαθέσιμα κονδύλια, στα οποία περιλαμβάνεται ο ΦΠΑ, θα καλύψουν συνολικά περίπου 100.000 δικαιούχους. Από αυτούς, οι 68.000 προβλέπεται να αποκτήσουν ηλιακό θερμοσίφωνα, ενώ οι υπόλοιποι 32.000 θα ενισχυθούν για την εγκατάσταση αντλίας θερμότητας.
Το ποσοστό της οικονομικής ενίσχυσης θα διαμορφώνεται στο 50% της επιλέξιμης δαπάνης. Για τα ευάλωτα νοικοκυριά θα υπάρχει ευνοϊκότερη μεταχείριση, με την επιδότηση να αυξάνεται στο 55%.
Επομένως, το νέο πρόγραμμα θα καλύπτει σημαντικό μέρος του κόστους αγοράς του εξοπλισμού, μειώνοντας την οικονομική επιβάρυνση για όσους επιθυμούν να αναβαθμίσουν τις εγκαταστάσεις της κατοικίας τους.
Ένταξη με σειρά προτεραιότητας
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που εξετάζονται αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα επιλέγονται οι δικαιούχοι. Σύμφωνα με πληροφορίες, η πρόθεση είναι να εφαρμοστεί ένα σύστημα χρονικής προτεραιότητας, με βάση το οποίο οι διαθέσιμες επιδοτήσεις θα δεσμεύονται για τις πρώτες πλήρεις και επιλέξιμες αιτήσεις.
Αυτό σημαίνει ότι η ταχύτητα υποβολής θα αποτελεί καθοριστικό παράγοντα, καθώς οι ενδιαφερόμενοι δεν θα χρειάζεται να περιμένουν την ολοκλήρωση μίας ενιαίας διαδικασίας αξιολόγησης και κατάταξης όλων των υποψηφίων.
Η συγκεκριμένη επιλογή εκτιμάται ότι θα περιορίσει σημαντικά τον απαιτούμενο χρόνο μέχρι την έγκριση των αιτήσεων. Παράλληλα, όμως, θα καταστήσει ακόμη πιο σημαντική την προετοιμασία των νοικοκυριών, ώστε να διαθέτουν εγκαίρως τα δικαιολογητικά που θα προβλέπονται.
Εξάλλου, ο σχεδιασμός δεν προβλέπει να τεθούν εξαρχής στη διάθεση των ενδιαφερομένων και τα 200 εκατ. ευρώ. Αντίθετα, εξετάζεται η σταδιακή διάθεση των χρημάτων, με διαδοχικές προσκλήσεις για περιορισμένο κάθε φορά αριθμό δικαιούχων.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, κάθε επιμέρους κύκλος θα μπορούσε να διαθέτει προϋπολογισμό από 10 έως 30 εκατ. ευρώ. Μόλις ολοκληρώνεται η διαδικασία ενός κύκλου, θα ακολουθεί ο επόμενος, μέχρι να εξαντληθούν οι συνολικοί πόροι.
Με αυτό το μοντέλο επιδιώκεται να αποφευχθεί η συσσώρευση μεγάλου αριθμού αιτήσεων, η οποία έχει αποτελέσει στο παρελθόν αιτία καθυστερήσεων στην υλοποίηση προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης.
Γιατί παραμένει ανοιχτή η ημερομηνία έναρξης
Παρά την πρόοδο στον σχεδιασμό, υπάρχει ακόμη ένα ζήτημα που θα καθορίσει πότε θα μπορέσουν τα νοικοκυριά να διεκδικήσουν τις νέες επιδοτήσεις.
Πρόκειται για την επιλογή του συμβούλου που θα υποστηρίξει την εφαρμογή του προγράμματος. Σύμφωνα με πληροφορίες, στο ΥΠΕΝ εξετάζονται δύο διαφορετικές λύσεις, με σημαντική απόκλιση ως προς τον χρόνο που απαιτεί η καθεμία.
Η πρώτη δυνατότητα είναι να παραταθεί η συνεργασία με τον σύμβουλο που είχε αναλάβει το προηγούμενο πρόγραμμα «Αλλάζω Σύστημα Θέρμανσης και Θερμοσίφωνα», το οποίο χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Μία τέτοια απόφαση θα επέτρεπε να παρακαμφθεί η διαδικασία νέου διαγωνισμού και, επομένως, θα δημιουργούσε τις προϋποθέσεις ώστε η νέα δράση να προκηρυχθεί άμεσα. Ωστόσο, αυτή δεν φαίνεται να είναι η επικρατέστερη επιλογή.
Αντίθετα, περισσότερες πιθανότητες συγκεντρώνει η διενέργεια νέου διαγωνισμού, προκειμένου να αναδειχθεί ο φορέας που θα αναλάβει την υποστήριξη της διαδικασίας.
Σε αυτή την περίπτωση, θα χρειαστεί να μεσολαβήσει ο απαιτούμενος χρόνος για την προκήρυξη, την αξιολόγηση των προσφορών και την ανάθεση της σύμβασης. Έτσι, η έναρξη των αιτήσεων θα μεταφερθεί εντός του 2027, χωρίς προς το παρόν να μπορεί να προσδιοριστεί ακριβέστερα η ημερομηνία.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι ενδιαφερόμενοι
Ανεξάρτητα από το πότε θα ενεργοποιηθεί η νέα δράση, η δυνατότητα κάλυψης του μισού κόστους αγοράς αποτελεί σημαντικό κίνητρο για την αντικατάσταση παλαιότερων συστημάτων.
Στην περίπτωση των ηλιακών θερμοσιφώνων, το όφελος συνδέεται με τη μείωση της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνεται για την παραγωγή ζεστού νερού. Αντίστοιχα, οι αντλίες θερμότητας μπορούν να περιορίσουν αισθητά τις ενεργειακές ανάγκες για θέρμανση, ιδιαίτερα όταν αντικαθιστούν παλαιές και λιγότερο αποδοτικές εγκαταστάσεις.
Πάντως, για να αποκτήσουν οι ενδιαφερόμενοι πλήρη εικόνα των όρων συμμετοχής, θα πρέπει να περιμένουν τη δημοσίευση του επίσημου οδηγού. Σε αυτόν θα καθορίζονται, μεταξύ άλλων, τα ανώτατα ποσά επιδότησης, οι δαπάνες που θα καλύπτονται, καθώς και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.
