Ανοιχτή παραμένει η διαπραγμάτευση για μεγαλύτερα περιθώρια στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων απέναντι στο αυξημένο ενεργειακό κόστος, μετά τη συνεδρίαση του Eurogroup στο Λουξεμβούργο. Για την Ελλάδα, το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιες παρεμβάσεις θα μπορούσαν να επιτραπούν, με ποιο κόστος και για πόσο διάστημα.
Ο επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις απέφυγε να απορρίψει κατηγορηματικά τις προτάσεις Αθήνας και Ρώμης, ξεκαθαρίζοντας ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα τις εξετάσει προσεκτικά. Έθεσε, ωστόσο, όρια στις προσδοκίες για ευρύτερη χαλάρωση, υπογραμμίζοντας ότι οι διαδοχικές εξαιρέσεις μπορούν να θέσουν υπό αμφισβήτηση τη δέσμευση των κρατών για βιώσιμα δημόσια οικονομικά.
Η εξέταση των αιτημάτων δεν ισοδυναμεί με έγκριση νέου πακέτου ενισχύσεων. Το αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από το περιεχόμενο των προτάσεων και από το κατά πόσο μπορούν να ενταχθούν στο ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Ο Ντομπρόβσκις ανέφερε ότι συζήτησε το θέμα με τον πρόεδρο του Eurogroup και υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη, καθώς και με τον Ιταλό υπουργό Οικονομικών, Τζανκάρλο Τζορτζέτι.
Τι ζητούν Ελλάδα και Ιταλία
Η ελληνική πλευρά επιδιώκει να εξαιρεθούν προσωρινά μέτρα στήριξης από τον δείκτη καθαρών δαπανών, δηλαδή από το μέγεθος με το οποίο ελέγχεται η τήρηση των ευρωπαϊκών ορίων για τις κρατικές δαπάνες. Μια τέτοια δυνατότητα θα μπορούσε να διευκολύνει παρεμβάσεις για την ενέργεια, χωρίς αυτές να επιβαρύνουν με τον ίδιο τρόπο την αξιολόγηση της δημοσιονομικής πορείας.
Η Ιταλία ζητεί να συνυπολογίζεται περισσότερο η επίδραση του πληθωρισμού στην εφαρμογή των ορίων δαπανών. Παράλληλα, επιδιώκει τη δυνατότητα αξιοποίησης πρόσθετων φορολογικών εσόδων για προσωρινή και στοχευμένη ανακούφιση από τις υψηλές τιμές ενέργειας.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η αξιοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής και το περιθώριο κάλυψης αναγκών ενεργειακής ασφάλειας. Καθοριστικά παραμένουν το είδος των δαπανών που μπορούν να ενταχθούν, η διάρκεια των παρεμβάσεων και οι προϋποθέσεις εφαρμογής τους.
Η Κομισιόν, πάντως, επισημαίνει ότι οι πληθωριστικές πιέσεις ήδη λαμβάνονται υπόψη στην αξιολόγηση των κρατών. Ο Ντομπρόβσκις χαρακτήρισε τη δημοσιονομική αξιοπιστία «ζωτικό κεφάλαιο», ιδιαίτερα σε μια περίοδο αυξανόμενου κόστους δανεισμού.
Πιερρακάκης: Στήριξη με τα «τρία Τ»
Τη δυσκολία της διαπραγμάτευσης αποτύπωσε ο Κυριάκος Πιερρακάκης, διευκρινίζοντας ότι τοποθετείται ως πρόεδρος του Eurogroup. Όπως μετέφερε, ορισμένοι υπουργοί αντιμετώπισαν θετικά τις ελληνοϊταλικές προτάσεις, ενώ άλλοι εξέφρασαν επιφυλάξεις.
«Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια δύσκολη ισορροπία», τόνισε, σημειώνοντας ότι «πρέπει να προστατεύσουμε τους πολίτες από τις υψηλές τιμές ενέργειας, χωρίς να στείλουμε λάθος δημοσιονομικά μηνύματα».
Στην ίδια κατεύθυνση, υπογράμμισε ότι πρέπει να στηριχθεί η οικονομική δραστηριότητα χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η σταθερότητα, ενώ οι ανάγκες του μέλλοντος πρέπει να χρηματοδοτηθούν με διατήρηση της αξιοπιστίας των κρατών.
Οι υπουργοί επανέλαβαν ότι οι παρεμβάσεις πρέπει να ακολουθούν τα «τρία Τ»: (σ.σ: Temporary) να είναι προσωρινές, στοχευμένες και προσαρμοσμένες στις συγκεκριμένες ανάγκες. Για την Αθήνα, αυτό σημαίνει ότι το ύψος της ενίσχυσης, οι δικαιούχοι και η διάρκεια κάθε μέτρου θα αποτελέσουν βασικά στοιχεία της αξιολόγησης.
Το ακριβότερο χρήμα περιορίζει τις επιλογές
Η επιφυλακτικότητα των Βρυξελλών συνδέεται και με τις πιέσεις στις αγορές ομολόγων. Όταν οι επενδυτές ζητούν υψηλότερες αποδόσεις για να δανείσουν τα κράτη, η χρηματοδότηση των δημόσιων αναγκών γίνεται ακριβότερη και τα περιθώρια για πρόσθετες δαπάνες στενεύουν.
Ο Πιερρακάκης επισήμανε ότι οι αγορές εμφανίζονται περισσότερο ευαίσθητες στους δημοσιονομικούς κινδύνους. Έτσι, οι κυβερνήσεις καλούνται να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα την πίεση της ενεργειακής ακρίβειας και την αύξηση του κόστους δανεισμού.
Ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, Πιερ Γκραμένια, σημείωσε ότι το σημερινό ενεργειακό σοκ μπορεί να μην έχει την ένταση εκείνου του 2022, όμως τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια είναι πλέον μικρότερα.
Η συζήτηση στράφηκε και στην αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των δημόσιων πόρων. Ο Γκραμένια αναφέρθηκε στην Ελλάδα ως θετικό παράδειγμα, συνδέοντας την ψηφιοποίηση των φορολογικών μηχανισμών με τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης.
Η διαπραγμάτευση ενόψει του προϋπολογισμού
Για την ελληνική κυβέρνηση, η συνέχεια των συζητήσεων αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει του προϋπολογισμού του 2027. Το ζητούμενο είναι να εξασφαλιστεί περιθώριο για παρεμβάσεις, εφόσον οι ενεργειακές πιέσεις επιμείνουν, με σαφή εικόνα για το κόστος και τη χρηματοδότησή τους.
Παράλληλα, ο κ. Πιερρακάκης έδωσε έμφαση στις επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια, εξηλεκτρισμό, δίκτυα και διασυνδέσεις, ως προϋποθέσεις για τη μεγαλύτερη δυνατή ενεργειακή αυτονομία της Ευρώπης.
