Του Γιάννη Βαϊράμη, Παιδιάτρου, Επιστημονικού Υπεύθυνου Παιδιατρικής Κλινικής ΙΑΣΩ Θεσσαλίας
Με την έναρξη της σχολικής χρονιάς και την επιστροφή των παιδιών στις σχολικές αίθουσες, οι παιδικές ιώσεις επανέρχονται στο προσκήνιο. Οι στενές επαφές μεταξύ των παιδιών, ο συγχρωτισμός σε κλειστούς χώρους και η καθημερινή συνύπαρξη στο σχολικό περιβάλλον ευνοούν τη μετάδοση πολλών ιογενών, αλλά και βακτηριακών λοιμώξεων.
Στα παιδιατρικά ιατρεία παρατηρούνται συχνά περιστατικά γριπώδους συνδρομής, εμπύρετων λοιμώξεων, λοιμώξεων του αναπνευστικού και γαστρεντερίτιδας. Ανάλογα με την εποχή, στην κοινότητα κυκλοφορούν διάφοροι ιοί, όπως ο ιός της γρίπης, ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV), οι ρινοϊοί, οι ιοί της παραϊνφλουένζας, οι εντεροϊοί, μεταξύ των οποίων και ο ιός Coxsackie, καθώς και άλλα παθογόνα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν συλλοιμώξεις, δηλαδή ταυτόχρονη ή διαδοχική λοίμωξη από περισσότερα του ενός παθογόνα, ενώ δεν πρέπει να ξεχνάμε και τις βακτηριακές λοιμώξεις, ορισμένες από τις οποίες μπορεί να είναι σοβαρές και να χρειάζονται νοσηλεία.
Γιατί τα παιδιά αρρωσταίνουν τόσο συχνά;
Το ανοσοποιητικό σύστημα των παιδιών βρίσκεται σε διαρκή «εκπαίδευση». Ιδιαίτερα κατά τα πρώτα χρόνια στον παιδικό σταθμό και στο σχολείο, τα παιδιά έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή με μεγάλο αριθμό ιών και μικροοργανισμών.
Ως αποτέλεσμα, είναι απολύτως αναμενόμενο ένα παιδί να παρουσιάζει αρκετά συχνά λοιμώξεις του αναπνευστικού, ιδιαίτερα κατά τους φθινοπωρινούς και χειμερινούς μήνες. Σε αρκετές περιπτώσεις, ένα παιδί μπορεί να νοσήσει πολλές φορές μέσα στη σχολική χρονιά, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα με το ανοσοποιητικό του.
Με την πάροδο του χρόνου, καθώς μεγαλώνει και αποκτά ανοσία απέναντι σε περισσότερα παθογόνα, η συχνότητα των λοιμώξεων συνήθως μειώνεται.
Πότε θα πρέπει να ανησυχήσω;
Το γεγονός ότι ένα παιδί αρρωσταίνει συχνά δεν αποτελεί από μόνο του ένδειξη ανοσολογικού προβλήματος. Αυτό που έχει σημασία είναι η βαρύτητα, η διάρκεια και η πορεία των λοιμώξεων.
Ο παιδίατρος είναι εκείνος που θα αξιολογήσει συνολικά την κατάσταση του παιδιού και θα κρίνει εάν υπάρχει λόγος περαιτέρω διερεύνησης. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν οι λοιμώξεις είναι ασυνήθιστα σοβαρές, παρατεταμένες, επαναλαμβανόμενες ή συνοδεύονται από επιπλοκές.
Οι γονείς θα πρέπει να επικοινωνούν με τον παιδίατρο όταν το παιδί παρουσιάζει συμπτώματα που επιμένουν ή επιδεινώνονται, υψηλό ή παρατεταμένο πυρετό, δυσκολία στην αναπνοή, έντονη καταβολή, σημεία αφυδάτωσης ή οποιαδήποτε άλλη εικόνα που τους προκαλεί ανησυχία.
Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε στην πρόληψη των ιώσεων;
Η πρόληψη ξεκινά από απλές καθημερινές συνήθειες.
- Φροντίζουμε τα παιδιά να κοιμούνται επαρκώς και να ακολουθούν μια ισορροπημένη διατροφή.
- Ενθαρρύνουμε το συχνό και σωστό πλύσιμο των χεριών.
- Αποφεύγουμε την παραμονή σε χώρους με πολύ μεγάλο συνωστισμό, ιδιαίτερα όταν υπάρχει αυξημένη κυκλοφορία ιώσεων.
- Φροντίζουμε για καλό αερισμό των κλειστών χώρων.
- Προστατεύουμε τα παιδιά από την έκθεση στον καπνό του τσιγάρου.
- Όταν ένα παιδί είναι άρρωστο, περιορίζουμε την επαφή του με άλλα παιδιά και δεν επισπεύδουμε την επιστροφή του στο σχολείο πριν αναρρώσει επαρκώς.
- Τηρούμε το προβλεπόμενο πρόγραμμα εμβολιασμών.
Ο εμβολιασμός αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτρα πρόληψης για σοβαρές λοιμώξεις της παιδικής ηλικίας. Ιδιαίτερα για τη γρίπη, ο ετήσιος αντιγριπικός εμβολιασμός μπορεί να συμβάλει στην προστασία του παιδιού και στον περιορισμό των επιπλοκών.
Τι πρέπει να περιλαμβάνει η διατροφή των παιδιών;
Μια ισορροπημένη και ποικίλη διατροφή είναι σημαντική για τη φυσιολογική ανάπτυξη και τη σωστή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
Στο καθημερινό διαιτολόγιο των παιδιών θα πρέπει να υπάρχουν φρέσκα φρούτα και λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, γαλακτοκομικά ή κατάλληλες εναλλακτικές επιλογές, καθώς και πηγές πρωτεΐνης.
Είναι καλό να περιορίζεται η συχνή κατανάλωση τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε πρόσθετα σάκχαρα, όπως γλυκά, μπισκότα, κρουασάν και άλλα τυποποιημένα σνακ.
Δεν χρειάζεται, ωστόσο, να αναζητούμε «μαγικές» τροφές ή συμπληρώματα που υπόσχονται ενίσχυση του ανοσοποιητικού. Για τα περισσότερα υγιή παιδιά, η ισορροπημένη διατροφή, ο επαρκής ύπνος, η σωματική δραστηριότητα και η τήρηση των εμβολιασμών αποτελούν τη βάση της πρόληψης.
Ας αντιμετωπίσουμε τις παιδικές ιώσεις με ψυχραιμία
Οι συχνές ιώσεις αποτελούν, σε μεγάλο βαθμό, μέρος της φυσιολογικής πορείας της παιδικής ηλικίας. Κάθε παιδί έχει τη δική του πορεία και η συχνότητα των λοιμώξεων μπορεί να διαφέρει σημαντικά από παιδί σε παιδί.
Αυτό που χρειάζεται είναι σωστή ενημέρωση, ψυχραιμία και συνεργασία με τον παιδίατρο. Οι γονείς γνωρίζουν καλύτερα από οποιονδήποτε το παιδί τους και είναι σημαντικό να εμπιστεύονται το ένστικτό τους όταν αντιλαμβάνονται ότι κάτι δεν πηγαίνει όπως συνήθως.
Με την κατάλληλη πρόληψη και την έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση όταν χρειάζεται, μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά να περάσουν τις εποχικές λοιμώξεις με ασφάλεια και να συνεχίσουν απρόσκοπτα την καθημερινότητά τους.
