Σημαντικές επιλογές έχουν στη διάθεσή τους σήμερα οι δανειολήπτες με «κόκκινα δάνεια», καθώς ο εξωδικαστικός μηχανισμός συνεχίζει να αποτελεί ένα από τα βασικά εργαλεία ρύθμισης οφειλών, χωρίς όμως να είναι σε κάθε περίπτωση η καταλληλότερη λύση.
Η εικόνα που έχει διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια είναι σύνθετη, καθώς ένα μεγάλο μέρος των προβληματικών δανείων έχει μεταβιβαστεί από τις τράπεζες σε funds και εταιρείες διαχείρισης. Για τον λόγο αυτό κάθε περίπτωση δανειολήπτη χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση, ανάλογα με το ύψος της οφειλής, τα εισοδήματα, την περιουσιακή κατάσταση αλλά και το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η διαδικασία.
Εξωδικαστικός μηχανισμός: Μία λύση για πολλές οφειλές
Ο εξωδικαστικός μηχανισμός εξακολουθεί να βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία και αποτελεί μια σημαντική επιλογή για όσους αντιμετωπίζουν συσσωρευμένες οφειλές.
Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματά του είναι ότι μπορεί να οδηγήσει σε ενιαία ρύθμιση για διαφορετικές κατηγορίες χρεών. Ο οφειλέτης μπορεί, ανάλογα με την περίπτωσή του, να ρυθμίσει οφειλές προς το Δημόσιο, τον ΕΦΚΑ, τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης.
Στο πλαίσιο του μηχανισμού προβλέπονται έως 240 δόσεις για οφειλές προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία, ενώ για οφειλές προς τράπεζες και servicers η διάρκεια μπορεί να φτάσει έως και τις 420 δόσεις, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι και το ενδεχόμενο διαγραφής μέρους της οφειλής, στοιχείο που διαφοροποιεί τον εξωδικαστικό από αρκετές άλλες μορφές ρύθμισης.
Ωστόσο, το γεγονός ότι ο εξωδικαστικός είναι διαθέσιμος και μπορεί να προσφέρει συνολική ρύθμιση δεν σημαίνει ότι αποτελεί αυτομάτως την καλύτερη επιλογή για όλους.
Η διμερής διαπραγμάτευση με τράπεζες και servicers
Σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να εξεταστεί η διμερής διαπραγμάτευση με την τράπεζα ή την εταιρεία διαχείρισης της οφειλής.
Πρόκειται ουσιαστικά για μια εξατομικευμένη συμφωνία, η οποία μπορεί να βασιστεί στα πραγματικά οικονομικά δεδομένα του δανειολήπτη, όπως το εισόδημα και η περιουσιακή του κατάσταση.
Στο πλαίσιο μιας τέτοιας διαπραγμάτευσης μπορεί να ζητηθούν:
- μείωση της μηνιαίας δόσης,
- επιμήκυνση της διάρκειας αποπληρωμής,
- μείωση του επιτοκίου,
- διαγραφή μέρους της οφειλής,
- διαφορετική δομή αποπληρωμής.
Η συγκεκριμένη επιλογή, ωστόσο, έχει μια βασική διαφορά σε σχέση με τον εξωδικαστικό: οι οφειλές δεν ρυθμίζονται όλες μαζί. Εάν, για παράδειγμα, κάποιος έχει χρέη προς Δημόσιο, ΕΦΚΑ και servicer, θα χρειαστεί να αντιμετωπίσει ξεχωριστά κάθε κατηγορία οφειλής.
Όταν υπάρχει δυνατότητα εφάπαξ εξόφλησης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι περιπτώσεις στις οποίες ο οφειλέτης διαθέτει ένα σημαντικό ποσό και μπορεί να προχωρήσει σε εφάπαξ εξόφληση.
Σε μια τέτοια περίπτωση μπορεί να ζητήσει σημαντική έκπτωση επί της συνολικής οφειλής. Το κατά πόσο θα επιτευχθεί μια γενναία διαγραφή εξαρτάται από τη διαπραγμάτευση και τα δεδομένα της συγκεκριμένης υπόθεσης.
Με άλλα λόγια, η ύπαρξη διαθέσιμου κεφαλαίου μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να αποτελέσει ισχυρό διαπραγματευτικό εργαλείο.
Τι αλλάζει όταν υπάρχει πλειστηριασμός
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο κρίσιμη όταν έχει ξεκινήσει διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης και επίκειται πλειστηριασμός.
Σε αυτή την περίπτωση, πέρα από τον εξωδικαστικό μηχανισμό ή τη διμερή διαπραγμάτευση, μπορεί να εξεταστεί και η δικαστική οδός.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο έλεγχος της διαταγής πληρωμής και της κατάσχεσης και, όπου συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, η άσκηση των κατάλληλων ενδίκων βοηθημάτων, όπως ανακοπές κατά της διαταγής πληρωμής ή της διαδικασίας κατάσχεσης.
Ο έλεγχος της νομιμότητας κάθε πράξης είναι κρίσιμος, καθώς μπορεί να υπάρχουν ζητήματα που πρέπει να εξεταστούν από νομικής πλευράς.
Παραγραφή και έλεγχος των απαιτήσεων
Ένα ακόμη ζήτημα που μπορεί να εξεταστεί σε ορισμένες υποθέσεις είναι η παραγραφή της απαίτησης.
Εφόσον έχουν παρέλθει τα απαιτούμενα χρονικά διαστήματα και συντρέχουν οι σχετικές προϋποθέσεις, χωρίς να έχουν γίνει οι απαιτούμενες ενέργειες από την πλευρά του δανειστή, μπορεί να τεθεί ζήτημα παραγραφής ενώπιον του δικαστηρίου.
Πρόκειται, όμως, για θέμα που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με μια γενική απάντηση. Απαιτείται έλεγχος του ιστορικού της συγκεκριμένης οφειλής, των κοινοποιήσεων και των ενεργειών που έχουν προηγηθεί.
Παράλληλα, σε περίπτωση πλειστηριασμού μπορεί να εξεταστεί και το ύψος της τιμής πρώτης προσφοράς, εφόσον υπάρχουν λόγοι που δικαιολογούν σχετική δικαστική ενέργεια.
Το βασικό μήνυμα είναι ότι η επιλογή του κατάλληλου νομικού ή οικονομικού εργαλείου εξαρτάται από το στάδιο και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε υπόθεσης.
Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ για την επαναγορά των δανείων
Στο μεταξύ, στη δημόσια συζήτηση έχουν επανέλθει προτάσεις για τα «κόκκινα δάνεια», μεταξύ αυτών και η πρόταση του ΠΑΣΟΚ για δυνατότητα του ίδιου του δανειολήπτη να αγοράζει την οφειλή του πριν αυτή μεταβιβαστεί σε fund.
Η συγκεκριμένη πρόταση ανοίγει μια σημαντική συζήτηση για το πώς θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν οι προβληματικές οφειλές. Ωστόσο, υπάρχει ένα βασικό πρακτικό ζήτημα: η μεγάλη πλειονότητα των «κόκκινων δανείων» έχει ήδη μεταβιβαστεί σε funds και servicers.
Κατά συνέπεια, μια τέτοια ρύθμιση θα είχε μεγαλύτερη εφαρμογή εάν είχε θεσπιστεί πριν από τις μαζικές μεταβιβάσεις των προηγούμενων ετών.
Σήμερα, για μεγάλο μέρος των δανείων που έχουν ήδη τιτλοποιηθεί ή μεταβιβαστεί, η κατάσταση είναι διαφορετική. Τα funds έχουν ήδη αποκτήσει τις απαιτήσεις και τις έχουν εντάξει στα δικά τους χαρτοφυλάκια, γεγονός που καθιστά πιο σύνθετη την εφαρμογή μιας λύσης επαναγοράς από τον ίδιο τον δανειολήπτη.
Πρόστιμα και προστασία των δανειοληπτών
Πέρα από τις ρυθμίσεις των οφειλών, ιδιαίτερη σημασία έχει και η συμπεριφορά των εταιρειών διαχείρισης απέναντι στους δανειολήπτες.
Η άποψη που διατυπώνεται είναι ότι, όπου διαπιστώνονται αυθαίρετες ή παράνομες πρακτικές, θα πρέπει να υπάρχουν αυστηρές κυρώσεις και ουσιαστικές αποζημιώσεις για τους πολίτες που υφίστανται ζημία.
Στο πλαίσιο αυτό τίθεται στο τραπέζι η ανάγκη για γενναία πρόστιμα, αλλά και για αυστηρότερες κυρώσεις σε περιπτώσεις σοβαρών ή επαναλαμβανόμενων παραβάσεων.
