Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε σήμερα το Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο της Ελλάδας. Πρόκειται για το πέμπτο και μεγαλύτερο εθνικό σχέδιο που έχει εγκριθεί μέχρι σήμερα στο πλαίσιο του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου (Social Climate Fund), το οποίο θα αξιοποιήσει τα έσοδα από τα δικαιώματα εκπομπών για την προώθηση της καθαρής μετάβασης και τη στήριξη ευάλωτων καταναλωτών και επιχειρήσεων. Το σχέδιο καταρτίστηκε από τις ελληνικές αρχές σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Σύμφωνα με την Κομισιόν, μετά την υλοποίησή τους, οι επενδύσεις και οι μεταρρυθμίσεις που υποστηρίζονται μέσω του Ελληνικού Κοινωνικού Κλιματικού Σχεδίου 2026-2032 αναμένεται να συμβάλουν στη μείωση των εκπομπών κατά 811.000 τόνους διοξειδίου του άνθρακα ετησίως έως το 2032.
Το σχέδιο θα κινητοποιήσει συνολικά 4,77 δισ. ευρώ έως το 2032, εκ των οποίων 3,57 δισ. ευρώ (75%) προέρχονται από την ΕΕ και 1,2 δισ. ευρώ (25%) από εθνικούς πόρους.
Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο της Ελλάδας αντιμετωπίζει επαρκώς τις κοινωνικές επιπτώσεις από την επέκταση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών στα κτίρια και στις οδικές μεταφορές, στο πλαίσιο του νέου Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS2).
Ποιοι ωφελούνται;
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το σχέδιο θα στηρίξει 460.000 ευάλωτα νοικοκυριά, μειώνοντας την εξάρτησή τους από τα ορυκτά καύσιμα, μέσω της υποστήριξης για έως και 62.000 ενεργειακές ανακαινίσεις και της εγκατάστασης 200.000 αντλιών θερμότητας και ηλιακών συστημάτων θέρμανσης νερού.
Το σχέδιο θα επεκτείνει επίσης το απόθεμα κοινωνικής κατοικίας της χώρας, με τη δημιουργία 2.800 νέων ενεργειακά αποδοτικών κοινωνικών κατοικιών.
Επιπλέον, 226 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για την ανακαίνιση δημόσιων φοιτητικών εστιών, βελτιώνοντας την πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση για 5.930 ευάλωτους φοιτητές.
Ένα προσωρινό επίδομα θέρμανσης θα στηρίζει επίσης έως και 800.000 ευάλωτα νοικοκυριά κάθε χρόνο, προκειμένου να καλύπτουν τις δαπάνες θέρμανσης μετά την έναρξη του ETS2 (σ.σ Νέο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών για τα κτίρια και τις οδικές μεταφορές).
300.000 ευάλωτοι χρήστες Μέσων Μαζικής Μεταφοράς θα επωφεληθούν από την ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών, μέσω:
* περισσότερων από 200 νέων ηλεκτρικών λεωφορείων σε αστικές περιοχές με υψηλό βαθμό συγκοινωνιακής ευαλωτότητας,
* 22 επιπλέον συρμών του Μετρό της Αθήνας,
* νέων υπηρεσιών μετακίνησης κατόπιν ζήτησης σε απομακρυσμένες περιοχές,
και υποδομών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.
Ένα πρόγραμμα κοινωνικής μίσθωσης ηλεκτρικών οχημάτων (social leasing) θα επιτρέψει επίσης σε 15.000 ευάλωτα νοικοκυριά που εξαρτώνται από το αυτοκίνητο να αποκτήσουν πρόσβαση σε ηλεκτρικά οχήματα με προσιτό μηνιαίο κόστος, επιταχύνοντας τη μετάβαση σε μετακινήσεις μηδενικών εκπομπών.
Το σχέδιο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην προσβασιμότητα και την κοινωνική ένταξη, επενδύοντας σε περισσότερες από 12.000 συσκευές μετακίνησης, όπως ηλεκτρικά αναπηρικά αμαξίδια και ηλεκτρικά σκούτερ, σε μια νέα ειδική υπηρεσία σχολικής μεταφοράς για μαθητές με αναπηρία, καθώς και σε παρεμβάσεις προσβασιμότητας σε 33 σιδηροδρομικούς σταθμούς και 85 σταθμούς Μετρό.
Τέλος, το σχέδιο στηρίζει 28.000 ευάλωτες πολύ μικρές επιχειρήσεις στη μετάβασή τους προς καθαρότερα κτίρια και λύσεις μετακίνησης, με 820 εκατ. ευρώ να διατίθενται για τη μείωση του ενεργειακού και μεταφορικού κόστους μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων ενεργειακής αποδοτικότητας στα κτίρια και επιδοτήσεων.
Η Ελλάδα θα μπορεί να ζητήσει την πρώτη πληρωμή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μόλις έχει ξεκινήσει η υλοποίηση του σχεδίου και έχουν επιτευχθεί τα προβλεπόμενα ορόσημα.
Οι άμεσες ευκαιρίες για νοικοκυριά και επιχειρήσεις
Η “αποκρυπτογράφηση” του νέου αυτού σχεδίου δείχνει ότι οι άμεσα ενδιαφερόμενοι μπορούν να αξιοποιήσουν το συγκεκριμένο εργαλείο για να μειώσουν λειτουργικά κόστη και να συνδυάσουν τα οφέλη της ενεργειακής πολιτικής και της στεγαστικής πολιτικής.
Κατοικίες – ενεργειακή αναβάθμιση
Μια από τις σημαντικότερες ευκαιρίες, καθώς προβλέπονται έως 62.000 ανακαινίσεις, μαζί με 200.000 αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες. .
Αυτό σημαίνει ότι το σχέδιο δεν περιορίζεται σε ένα κλασικό «επίδομα», αλλά προβλέπει επενδύσεις που μειώνουν μόνιμα την κατανάλωση ενέργειας.
Επίδομα θέρμανσης
Προβλέπεται προσωρινή εισοδηματική στήριξη, έως και για 800.000 ευάλωτα νοικοκυριά ανά έτος, μετά την έναρξη του ETS2. Συνεπώς πρόκειται για άμεση προστασία μέσω επιδόματος και μόνιμη μείωση του ενεργειακού κόστους μέσω ανακαινίσεων και καθαρών συστημάτων θέρμανσης.
Κοινωνική κατοικία
Προβλέπονται 2.800 νέες ενεργειακά αποδοτικές κοινωνικές κατοικίες κάτι που σημαίνει η χώρα μας συνδέει για πρώτη φορά τόσο άμεσα την ενεργειακή πολιτική με τη στεγαστική πολιτική.
Πολύ μικρές επιχειρήσεις
Για τις επιχειρήσεις, το σημαντικότερο ποσό που αναφέρεται είναι τα €820 εκατ.
Στόχος: 28.000 ευάλωτες πολύ μικρές επιχειρήσεις, με παρεμβάσεις που θα μειώνουν το ενεργειακό και μεταφορικό τους κόστος.
Μεταφορές και ηλεκτροκίνηση
Υπάρχουν τρεις μεγάλες κατευθύνσεις:
πάνω από 200 ηλεκτρικά λεωφορεία,
22 νέοι συρμοί Μετρό στην Αθήνα,
15.000 ηλεκτρικά αυτοκίνητα μέσω social leasing.
