Μετά τη μαζική εισροή Μαροκινών μεταναστών στη Θέουτα στις 30 και 31 Ιουλίου, ο ισπανικός θύλακας αποτελεί για άλλη μια φορά στόχο εκστρατείας παραπληροφόρησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Μηνύματα από ψεύτικους λογαριασμούς υποστηρίζουν ότι τα σύνορα θα ανοίξουν στις 15 Αυγούστου, ημέρα δημόσιας αργίας στην Ισπανία, με τις μαροκινές και οι ισπανικές αρχές έχουν ενισχύσει τα μέτρα ασφαλείας.
Συγκεκριμένα, κυκλοφορούν φήμες ότι στις 15 Αυγούστου—ημέρα κατά την οποία εορτάζεται η Κοίμηση της Θεοτόκου από τους Καθολικούς και αποτελεί επίσημη αργία στην Ισπανία— τα σύνορα στη Θέουτα θα ανοίξουν κατ’ εξαίρεση.
Εδώ και πάνω από μία εβδομάδα, μηνύματα παροτρύνουν επίδοξους μετανάστες από το Μαρόκο να κατευθυνθούν μαζικά προς την Ευρώπη, μέσω του συνοριακού περάσματος Φνιντέκ, το Σάββατο 15 Αυγούστου.
«Η ημερομηνία αυτή δεν επιλέχθηκε τυχαία, καθώς πρόκειται για ημέρα αργίας σε ολόκληρη την Ισπανία», εξηγεί ο Γκρεγκορί Ζενεβριέ —συν-συγγραφέας, μαζί με την Σοφιάν Αμεζιάν, μιας αποκλειστικής έρευνας που δημοσιεύτηκε από το RFI— μιλώντας στο France 24.
«Μια επίμονη φήμη που κυκλοφορεί στα μαροκινά μέσα κοινωνικής δικτύωσης υποστηρίζει ότι τα σύνορα θα ανοίξουν κατ’ εξαίρεση εκείνη την ημέρα και ότι όλοι πρέπει να μεταβούν εκεί. Ωστόσο, αυτό είναι φυσικά ψευδές, και η παραπλανητική αυτή φήμη συγκεντρώνει εκατομμύρια προβολές στο διαδίκτυο».
Αυτά τα μηνύματα παραπληροφόρησης δημοσιεύτηκαν ήδη από τις 30 και 31 Ιουλίου, συμπίπτοντας με τη μαζική άφιξη περισσότερων από 70.000 μεταναστών στον ισπανικό θύλακα. Πανομοιότυπα μηνύματα είχαν ήδη πυροδοτήσει αυτή την ιστορική εισροή στη μικρή αυτή περιοχή —έκτασης μικρότερης των 19 τετραγωνικών χιλιομέτρων— που βρίσκεται «σφηνωμένη» ανάμεσα στο Βασίλειο του Μαρόκου και τη θάλασσα.
Πρόσφατα δημιουργημένα προφίλ στο Instagram και το Facebook παρήγαγαν καλέσματα για δράση που συγκέντρωσαν πάνω από 10 εκατομμύρια προβολές. «Η έρευνά μας αποκάλυψε μη αυθεντική συμπεριφορά, και συγκεκριμένα ένα δίκτυο ψεύτικων λογαριασμών που δημιουργήθηκαν ειδικά για την περίσταση», αναλύει ο Γκρεγκορί Ζενεβριέ. «Δημιουργήθηκαν πρόσφατα —τον Ιούλιο ή ακόμα και τον Αύγουστο του 2026. Τα βιογραφικά τους στοιχεία περιλαμβάνουν γενικά ονόματα και φωτογραφίες. Διέδωσαν αυτό το κάλεσμα για τις 15 Αυγούστου, χρησιμοποιώντας συχνά βίντεο που συγκέντρωσαν εκατομμύρια προβολές —ορισμένες εκ των οποίων αγοράστηκαν μέσω τρίτων εταιρειών για να τεχνητά δημιουργηθεί φαινόμενο ραγδαίας διάδοσης».
Κινητοποίηση των μαροκινών και ισπανικών αρχών
Καθώς κατηγορούνται ότι επέτρεψαν στην κατάσταση να εξελιχθεί ανεξέλεγκτα στα τέλη Ιουλίου, οι μαροκινές αρχές δεσμεύτηκαν να τηρήσουν πολύ αυστηρή στάση. Την Τετάρτη, ανακοίνωσαν ότι έλαβαν «τα απαραίτητα μέτρα» για να αποτρέψουν «κάθε απόπειρα παράνομης διέλευσης και να ανακόψουν όποιον επιδιώκει να συμμετάσχει σε αυτήν».
Ο Ρασίντ Ελ Καλφί, εκπρόσωπος του υπουργείου Εσωτερικών, δήλωσε επίσης ότι «τις τελευταίες ημέρες εντοπίστηκε η κυκλοφορία ανώνυμων αναρτήσεων και μηνυμάτων σε ορισμένες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία υποκινούσαν τη διοργάνωση αποπειρών μαζικής, παράνομης διέλευσης προς τη Θέουτα και τη Μελίγια» — με τη δεύτερη να αποτελεί έναν ακόμη ισπανικό θύλακα, που βρίσκεται 400 χιλιόμετρα ανατολικότερα.
Σύμφωνα με το επίσημο ειδησεογραφικό πρακτορείο MAP, έχουν πραγματοποιηθεί αρκετές συλλήψεις σε σχέση με αυτή την εκστρατεία παραπληροφόρησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
«Απογοητευμένοι» Μαροκινοί νέοι
Θα είναι άραγε αρκετά αυτά τα μέτρα για να αποτρέψουν τους επίδοξους μετανάστες; Οι εικόνες με νέους άνδρες, γυναίκες και παιδιά να διασχίζουν κολυμπώντας τα σύνορα —είτε φορώντας στολές κατάδυσης είτε με τα ρούχα τους— είχαν προκαλέσει έντονη συναισθηματική φόρτιση και στις δύο πλευρές των συνόρων, καθώς και σε ολόκληρη την Ευρώπη.
«Ελπίζω ότι αυτές οι εκκλήσεις δεν θα εισακουστούν, διότι βλέπουμε ξεκάθαρα τι συμβαίνει σε όσους επιχειρούν να περάσουν τα σύνορα με τρόπο που θεωρείται παράνομος», εξηγεί στο France 24 η Γιασμίν Σαμί, Μαροκινή ανθρωπολόγος και συγγραφέας. «Βλέπουμε τη βία και τις επισφαλείς συνθήκες κατά την άφιξη, καθώς και την άμεση επιστροφή στο Μαρόκο. Ελπίζω ότι αυτές οι εικόνες —οι οποίες πράγματι αναστάτωσαν βαθιά το Μαρόκο— θα έχουν αντίκτυπο, παράλληλα με τα μαζικά μέτρα αποτροπής που βασίζονται στην ενίσχυση της ασφάλειας».
Για τhν ανθρωπολόγο, απαιτείται επίσης ουσιαστική δουλειά για την αποδόμηση του μύθου ενός ευρωπαϊκού «Ελντοράντο». «Το παράδοξο είναι ότι, σήμερα, ένα μεγάλο μέρος της νεολαίας είναι μορφωμένο, ωστόσο οι επαγγελματικές τους προσδοκίες δεν συμβαδίζουν με την πραγματικότητα της αγοράς εργασίας. Αυτό δημιουργεί ένα τρομερό αίσθημα απογοήτευσης», επισημαίνει με λύπη η Yasmina Chami. «Πολλοί νέοι στερούνται την ανεξαρτησία που προσφέρει η απασχόληση, απλώς και μόνο επειδή οι μισθοί είναι ανεπαρκείς. Οι θέσεις εργασίας δεν ανταποκρίνονται πάντα στα επαγγελματικά τους προσόντα —ή στους ρόλους που είχαν οραματιστεί. Τα πτυχία δεν εγγυώνται απαραίτητα την πρόσβαση στην αγορά εργασίας. Η ευθυγράμμιση της κατάρτισης με τις πραγματικότητες του εργασιακού κόσμου αποτελεί κρίσιμο ζήτημα για το Μαρόκο».
Στα τέλη Ιουλίου, αυτή η πρωτοφανής μεταναστευτική κρίση οδήγησε στον θάνατο περισσότερων από 141 ανθρώπων, σύμφωνα με μαροκινές ΜΚΟ. Οι ισπανικές αρχές αναφέρουν ότι περίπου 2.000 άτομα —ανάμεσά τους πάνω από χίλιοι ασυνόδευτοι ανήλικοι— παραμένουν στο σημείο, διαβιώνοντας σε εξαιρετικά επισφαλείς συνθήκες.
