«Ξεκλειδώνει» η ρήτρα διαφυγής για την ενεργειακή ανθεκτικότητα, προσφέροντας τη δυνατότητα να απελευθερωθεί δημοσιονομικός χώρος για δαπάνες τα επόμενα χρόνια και διευκολύνοντας τον προγραμματισμό της κυβέρνησης ενόψει της ΔΕΘ. Η ρήτρα διαφυγής αποδεσμεύει από τους ευρωπαϊκούς περιορισμούς εθνικούς πόρους έως περίπου 1,5 δισ. ευρώ που θα μπορούν να διατεθούν μέχρι το 2028 και θα αφορούν, μεταξύ άλλων, ενεργειακά έργα με σχετικά σύντομο χρονικό ορίζοντα ολοκλήρωσης, όπως αποθήκευση ενέργειας και ενεργειακή αναβάθμιση δημόσιων κτιρίων.
Αποδεσμεύονται από τους ευρωπαϊκούς περιορισμούς για τις δαπάνες εθνικοί πόροι που θα μπορούν να διατεθούν σε ενεργειακά έργα έως το 2028.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης υπέβαλε χθες στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το αίτημα για την επέκταση του πεδίου εφαρμογής της υφιστάμενης εθνικής ρήτρας διαφυγής για την άμυνα. Με το αίτημα αυτό, πέρα από τις αμυντικές δαπάνες, θα μπορούν να εξαιρεθούν από τα όρια του Συμφώνου Σταθερότητας μέτρα που έχουν ληφθεί από τον Φεβρουάριο του 2026 και ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια ή μειώνουν την εξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Ο σχεδιασμός των μέτρων θα εξαρτηθεί από την ελληνική πλευρά, ενώ στη ΔΕΘ αναμένεται να σχηματιστεί η πρώτη εικόνα για τον τρόπο κατανομής των επενδύσεων, τις οποίες θα πρέπει να εγκρίνει η Κομισιόν. Το πλαίσιο διαμορφώνεται από το ΥΠΕΘΟ με τη συνεργασία των υπουργείων Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Υποδομών και Μεταφορών, τα οποία θα προσδιορίσουν τις επόμενες εβδομάδες τη λίστα των έργων. Οπως επιβεβαιώθηκε χθες, τα έργα θα αφορούν, μεταξύ άλλων, αποθήκευση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, εξοικονόμηση ενέργειας, ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων και έργα υποδομών. Το σχέδιο για τα ενεργειακά έργα εκτιμάται ότι θα αποτελέσει μέρος των ανακοινώσεων του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ.
Πώς λειτουργεί η ρήτρα
Το ποσό από την επέκταση της ρήτρας διαφυγής ανέρχεται αθροιστικά σε περίπου 1,5 δισ. ευρώ μέχρι το 2028 και μπορεί να διατεθεί είτε σε δύο δόσεις της τάξεως των 745 εκατ. ευρώ είτε σε τρεις δόσεις των 500 εκατ. ευρώ, ανάλογα με την ωριμότητα των έργων. Πρόκειται για εθνικούς πόρους που όμως εξαιρούνται από την πορεία καθαρών δαπανών, η οποία έχει συμφωνηθεί ήδη από το 2024 με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και προβλέπει ετήσια αύξηση δαπανών από 3% έως 3,6% για την περίοδο 2026-2028. Σημειώνεται ότι οι σχετικές δαπάνες σε ενεργειακά έργα θα προσμετρηθούν κανονικά στο πρωτογενές αποτέλεσμα και στο δημόσιο χρέος.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης υπέβαλε χθες στην Ε.Ε. το αίτημα για επέκταση του πεδίου εφαρμογής της υφιστάμενης εθνικής ρήτρας διαφυγής για την άμυνα. [EPA]
Το πράσινο φως για την υπό όρους παρέκκλιση από τα συμφωνηθέντα δημοσιονομικά όρια είχε δοθεί τον Ιούνιο από την Κομισιόν στο πλαίσιο του Εαρινού Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, εν μέσω έντονων πιέσεων από τα κράτη-μέλη λόγω της νέας ενεργειακής κρίσης. Μολονότι δεν πρόκειται για λευκή επιταγή στην κατανομή των εθνικών πόρων, η επέκταση της ρήτρας διαφυγής δημιουργεί ένα επιπλέον περιθώριο ευελιξίας για το οικονομικό επιτελείο.
Σύμφωνα με ανώτερες πηγές του ΥΠΕΘΟ, η ρήτρα διαφυγής από το Σύμφωνο Σταθερότητας επιτρέπει την έμμεση απελευθέρωση χώρου για νέες παροχές χωρίς να παραβιάζεται το όριο αύξησης των δαπανών. Αλλωστε η Ελλάδα διαθέτει μεγαλύτερο δημοσιονομικό περιθώριο, αλλά περιορίζεται από τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει έναντι της Ε.Ε. Σημειώνεται ότι στελέχη του ΥΠΕΘΟ εκτιμούν επίσης ότι τα ενεργειακά έργα της ρήτρας θα προκαλέσουν σε κάποιο βαθμό πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα στην οικονομία με τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.
Τετραετές πακέτο με μέτρα στήριξης έως 6 δισ. στη ΔΕΘ
Σε αυτή την περίοδο, πάντως, η ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής για τις ενεργειακές δαπάνες ενισχύει το μέγεθος του πακέτου της φετινής ΔΕΘ, η οποία έχει μεγάλη πολιτική βαρύτητα και αυξημένες απαιτήσεις λόγω του δύσκολου γεωπολιτικού σκηνικού. Το 1,5 δισ. ευρώ που μπορεί να διατεθεί μέχρι το 2028 σε ενεργειακά μέτρα έρχεται να προστεθεί σε ένα περιθώριο ύψους 1,2-1,3 δισ. ευρώ, το οποίο διαθέτει η κυβέρνηση για τα νέα μέτρα του 2027. Κρίσιμο για το τελικό μέγεθος του πακέτου θα είναι το ύψος των εσόδων από την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής που θα θεωρηθούν μόνιμου χαρακτήρα.
Σημειώνεται ότι, πέραν του νέου πακέτου που σχηματίζεται, έχουν ήδη προϋπολογιστεί για το 2027 μέτρα της τάξεως των 2 δισ. ευρώ, όπως η πλήρης κατάργηση του ΕΝΦΙΑ σε μικρούς οικισμούς με πληθυσμό κάτω των 1.500 κατοίκων, η κατάργηση του συμψηφισμού της προσωπικής διαφοράς και η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά μισή μονάδα.
