Ηταν 6 Αυγούστου στις 8:15 π.μ. πριν 81 χρόνια όταν μια αμερικανική βόμβα με την κωδική ονομασία «Little Boy» (αγοράκι) έπεφτε στη Χιροσίμα. Ηταν η πρώτη ατομική βόμβα εμπλουτισμένου ουρανίου 64 κιλών, που εξαφάνισε κυριολεκτικά την πόλη.
Μία μόνο πυρηνική βόμβα ήταν υπεύθυνη για τον θάνατο περισσότερων από 100.000 ανθρώπων. Έτσι, έγινε το πιο καταστροφικό όπλο στην ιστορία και άλλαξε τον κόσμο για πάντα.
Τρεις ημέρες αργότερα, στις 11:02 π.μ., μια δεύτερη ατομική βόμβα, με την κωδική ονομασία «Fatman» (χονδρός) που περιείχε 6,2 κιλά πλουτωνίου, σάρωνε το Ναγκασάκι.
Συνολικά 218.000 άνθρωποι πέθαναν ακαριαία μετά τις δυο ατομικές εκρήξεις, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες πέθαιναν από «αργό θάνατο» τα επόμενα χρόνια από τις επιπτώσεις της ραδιενέργειας.
Ογδόντα ένα χρόνια μετά την έκρηξη στη Χιροσίμα, που συμβόλισε μεν το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά και την αρχή της πυρηνικής εποχής, ο κόσμος θυμάται τα θύματα ενός όπλου τόσο ισχυρού και καταστροφικού.
Μια στιγμή πένθους και μια ανανεωμένη προειδοποίηση ότι ένα τέτοιο όπλο δεν πρέπει ποτέ ξανά να χρησιμοποιηθεί και συμβόλισε το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά και την αρχή της ατομικής εποχής. Από τότε και στο εξής, οι ένοπλες συγκρούσεις, οι διεθνείς σχέσεις και η πολιτική ασφαλείας απέκτησαν έναν εντελώς νέο χαρακτήρα.
Ο δήμαρχος της Χιροσίμα, Καζούμι Ματσούι, αναφερόμενος στην 81η επέτειο από τον βομβαρδισμό της πόλης του, καταδίκασε με παραδοσιακή του δήλωση για την ειρήνη, την «αλαζονική συμπεριφορά» των μεγάλων δυνάμεων «που περιφρονούν το διεθνές δίκαιο» και «χρησιμοποιούν πυρηνικά όπλα ως μέσο πίεσης».
Εννιά πυρηνικές δυνάμεις
Αντί να μαθαίνουν όμως από τις ιστορικές φρικαλεότητες, τα εννέα πυρηνικά κράτη (οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Κίνα, η Ινδία, το Πακιστάν, η Βόρεια Κορέα και το Ισραήλ) δαπάνησαν πέρυσι τουλάχιστον 100 δισεκατομμύρια δολάρια σε πυρηνικά όπλα. Στην πορεία, εξασφάλισαν 460 δισεκατομμύρια δολάρια σε συμβόλαια με ιδιωτικές στρατιωτικές εταιρείες για να αυξήσουν την ανάπτυξη και τη συντήρησή τους.
Συνολικά, αυτές οι εννέα χώρες, διαθέτουν τουλάχιστον 12.241 πυρηνικούς πυραύλους, εκ των οποίων 9.600 είναι ενεργοί, 3.912 λειτουργικοί και 2.100 σε υψηλή επιφυλακή.
Αν και ο αριθμός των πυρηνικών πυραύλων έχει μειωθεί από τον Ψυχρό Πόλεμο, όταν υπήρχαν περισσότερες από 80.000 πυρηνικές κεφαλές παγκοσμίως, μέρος αυτής της μείωσης οφείλεται στην αποσυναρμολόγηση παλαιότερων μονάδων, αλλά ο αριθμός των νέων πυραύλων
θα μπορούσε σύντομα να ξεπεράσει τον αριθμό αυτών που έχουν παροπλιστεί.
Και η Ιαπωνία φλερτάρει με τα πυρηνικά
Φέτος, το μήνυμα του δημάρχου της Χιροσίμα απευθύνθηκε επίσης και στην ιαπωνική κυβέρνηση της Σαναέ Τακάιτσι, που φλερτάρει πλέον με την άρση της απαγόρευσης για κατοχή πυρηνικών όπλων.
Η ιαπωνική κυβέρνηση αναμένεται μάλιστα να αναθεωρήσει τα τρία βασικά αμυντικά δόγματα πριν από το τέλος του έτους, ξεκινώντας με την «Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας».
«Αυτές οι αναθεωρήσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επανεκτίμηση των τριών αντιπυρηνικών αρχών. Θεσπίστηκαν το 1967 από τον πρωθυπουργό Εισάκου Σάτο και απαγορεύουν στην Ιαπωνία να κατέχει, να παράγει ή να εισάγει πυρηνικά όπλα στην επικράτειά της. «Οι εντάσεις στην Ανατολική Ασία ώθησαν τον υπουργό Άμυνας να υποστηρίξει την αντιμετώπιση του ζητήματος «χωρίς ταμπού».
Οι συζητήσεις αντιμετωπίζονται με έντονη δημόσια εχθρότητα και αναζωπυρώνουν τους φόβους για μια κούρσα εξοπλισμών.
Άλλαξε ο ορίζοντας
Η χρήση της ατομικής βόμβας άλλαξε εντελώς τον ορίζοντα: «ο πυρηνικός πόλεμος καθιστά αδύνατο να μιλήσουμε για δίκαιο πόλεμο, επειδή η καταστροφή μπορεί να είναι απεριόριστη και οι άμαχοι που θα σκοτωθούν θα είναι περισσότεροι από τους στρατιώτες», λένε στρατιωτικοί αναλυτές.
«Είναι σημαντικό και ανησυχητικό το γεγονός ότι έχουμε φτάσει σε ένα σημείο της συζήτησης όπου τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της χρήσης πυρηνικών όπλων εξετάζονται ανοιχτά», λέει ο Γερμανός πολιτικός επιστήμονας Τομπάιας Φέλα.
Οι συζητήσεις και οι φόβοι γύρω από τα πυρηνικά όπλα ήταν σίγουρα πιο έντονες κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου από ό,τι είναι σήμερα. Παρ’ όλα αυτά, μπορεί κανείς να πει: «Η πυρηνική αποτροπή έχει λειτουργήσει μέχρι στιγμής, εφόσον δεν έχουμε κάνει πόλεμο μεταξύ των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ και της Ρωσίας», λέει ο Φέλα. Από ρωσική οπτική γωνία, τα πυρηνικά όπλα έχουν εμποδίσει το ΝΑΤΟ να εισέλθει στον πόλεμο. «Ταυτόχρονα, θα μπορούσε κανείς να πει ότι η πυρηνική αποτροπή έχει συμβάλει στο γεγονός ότι, για παράδειγμα, οι ΗΠΑ προχωρούσαν πάντα πολύ προσεκτικά και βήμα προς βήμα με τις παραδόσεις όπλων στην Ουκρανία», συνεχίζει ο Γερμανός ειδικός.
Πέντε δισεκατομμύρια νεκροί
Το τι θα συμβεί σε περίπτωση ενός πρώτου πυρηνικού χτυπήματος είναι κάτι που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί. «Ωστόσο, τα παιχνίδια προσομοίωσης συνήθως οδηγούν σε έναν μεγάλο πυρηνικό πόλεμο που δεν μπορεί να περιοριστεί», λέει ο ειδικός.
Στη συζήτηση για τα πυρηνικά, πιστεύει ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι ότι η Ρωσία, το ΝΑΤΟ και οι ΗΠΑ δεν θα κατανοούν πλέον τη λογική ο ένας του άλλου.Σήμερα, δεδομένων των περίπου 15.000 πυρηνικών όπλων στον κόσμο, ο πυρηνικός πόλεμος θεωρείται η χειρότερη στρατιωτική απειλή.
«Περισσότεροι από 5 δισεκατομμύρια άνθρωποι θα μπορούσαν να χάσουν τη ζωή τους σε έναν πόλεμο μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ρωσίας», αποκαλύπτει έρευνα του αμερικανικού Πανεπιστημίου Rutgers . «Αυτό δείχνει πόσο σημαντική είναι η παγκόσμια συνεργασία για την αποτροπή ενός πυρηνικού πολέμου. Πάνω απ ‘όλα, τα δεδομένα μας δείχνουν ένα πράγμα: ότι ένας πυρηνικός πόλεμος δεν πρέπει ποτέ να συμβεί», λέει ο συγγραφέας της έρευνας , Άλαν Ρόμποκ, διακεκριμένος καθηγητής κλιματικής επιστήμης στο Τμήμα Περιβαλλοντικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Rutgers.
Όσο υπάρχουν πυρηνικά όπλα, μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Η μόνη μακροπρόθεσμη λύση είναι η απαγόρευση των πυρηνικών όπλων. Η Συνθήκη για την Απαγόρευση των Πυρηνικών Όπλων, η οποία συνήφθη από τα Ηνωμένα Έθνη πριν από χρόνια, έχει επικυρωθεί από 66 κράτη, αλλά από κανένα από τα εννέα κράτη που διαθέτουν πυρηνικά όπλα. «Μήπως είναι καιρός αυτά τα εννέα κράτη να ακούσουν την επιστήμη και τον υπόλοιπο κόσμο και να υπογράψουν τη συνθήκη;» διερωτάται ο Αμερικανός καθηγητής. Ποιος τον ακούει όμως …
