Στη δημιουργία ενός νέου υπουργείου προχωράει η κυβέρνηση. Για τη σύσταση του υπουργείου Ανώτατης Εκπαίδευσης, Έρευνας και Καινοτομίας θα αποσπαστούν αρµοδιότητες από το υπουργείο Παιδείας, ενώ θα έχει ως αντικείµενό του την Έρευνα, την Καινοτοµία και τα Πανεπιστήµια, δημόσια και μη κρατικά.
Στόχος είναι η δηµιουργία ενός ενιαίου χώρου έρευνας, η οποία σήμερα είναι κατακερματισμένη σε διάφορα υπουργεία, όπως το Ανάπτυξης, με χρηματοδότηση μέσω του κρατικού προϋπολογισμού, αξιοκρατικά κριτήρια, μείωση γραφειοκρατίας και αξιολόγηση. Τα παραγόμενα αποτελέσματά της έρευνας, με βάση τους στόχους του υπό σύσταση υπουργείου, είναι αυτά να απαντούν ακόμη περισσότερο στις ανάγκες της οικονομίες, για να διαμορφωθεί ένα σύγχρονο, ανταγωνιστικό σύστημα έρευνας και καινοτομίας.
Σύμφωνα με το σχέδιο, το κομμάτι της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης θα «περάσει» στο νέο υπουργείο Ανώτατης Εκπαίδευσης, Ερευνας και Καινοτομίας, ενώ το υπουργείο Παιδείας θα διατηρήσει την Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, την Κατάρτιση, τα Θρησκεύματα και τον Αθλητισμό.
Τις επόμενες ημέρες αναμένεται να παραδώσει στον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, το προσχέδιο για την ίδρυση του νέου υπουργείου Ανώτατης Εκπαίδευσης, Έρευνας και Καινοτομίας η αρμόδια Επιτροπή που έχει συσταθεί για τον σκοπό αυτόν.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το προσχέδιο θα περιλαμβάνει Γενική Γραμματεία Ανώτατης Εκπαίδευσης, Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας, Οργανισμό Έρευνας, στα πρότυπα του Ελληνικού Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ), και Οργανισμό Καινοτομίας, ενώ το νέο υπουργείο αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία από το 2027.
Ήδη ο πρωθυπουργός, προαναγγέλλοντας το νέο υπουργείο, είπε ότι ο στόχος είναι η αναβάθμιση της έρευνας και η καλύτερη προσαρμογή της στις ανάγκες της οικονομίας, και, παράλληλα, να κρατήσει στη χώρα τους νέους επιστήμονες και να δημιουργηθεί το κατάλληλο περιβάλλον για να επιστρέψουν όσοι εργάζονται στο εξωτερικό.
Η έρευνα πρέπει να είναι ενιαία, λέει ο υφυπουργός Παιδείας, Νίκος Παπαϊωάννου, εστιάζοντας στο ότι «η οποία έρευνα προέρχεται είτε από τα ακαδημαϊκά εκπαιδευτικά ιδρύματα είτε από τα ερευνητικά κέντρα και, το κυριότερο, να υπάρχει μια ενιαία στόχευση, μια ενιαία άποψη, το πού θα κατευθυνθεί είτε η βασική έρευνα, είτε η εξειδικευμένη έρευνα. Επίσης, να υπάρχει ένα ενιαίο οικονομικό πλάνο στο πώς τα χρήματα θα κατανέμονται, έτσι ώστε οι ερευνητές να γνωρίζουν τη διαδικασία, αλλά και τον χρόνο, έτσι ώστε να ετοιμάζονται κάθε φορά για την κατάθεση αξιόλογων και ουσιαστικών προτάσεων».
Στοιχεία για την έρευνα από το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης
Το ποσοστό των δαπανών έρευνας και ανάπτυξης στη χώρα μας διαμορφώθηκε το 2024 στο 1,54% του ΑΕΠ, που μεταφράζεται σε 3.655,33 εκατ. ευρώ, και κατατάσσει την Έλλάδα στη 14η θέση της Ευρώπης των 27 ως προς τον δείκτη έντασης έρευνας και ανάπτυξης. Τα προκαταρκτικά στοιχεία δημοσίευσε το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΈΚΤ), ως η αρμόδια Εθνική Αρχή του Ελληνικού Στατιστικού Συστήματος για τις ευρωπαϊκές στατιστικές Έρευνας, Ανάπτυξης και Καινοτομίας, και απεστάλησαν στη Eurostat.
Συγκεκριμένα, το 2024 οι δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης ανήλθαν σε 3.655,33 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 290,21 εκατ. ευρώ σε σχέση με το 2023 (αύξηση 8,6%). Σε συνδυασμό με την αύξηση του ΑΕΠ κατά 5,4%, ο δείκτης «Ένταση Έ&Α», που εκφράζει τις δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης επί του ΑΈΠ, διαμορφώθηκε στο 1,54%, από 1,50% το 2023. Τα αποτελέσματα προέρχονται από τη στατιστική έρευνα του ΈΚΤ, που διεξήχθη το 2025 σε φορείς με ερευνητικές και αναπτυξιακές δραστηριότητες στους τέσσερις τομείς: επιχειρήσεις (BES), Τριτοβάθμια Εκπαίδευση (HES), κρατικό τομέα (GOV) και ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα (PNP).
Ο τομέας των επιχειρήσεων συνεχίζει την ανοδική πορεία των τελευταίων ετών, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη συνεισφορά στις συνολικές δαπάνες Έ&Α της χώρας. Το 2024, οι δαπάνες Έ&Α των επιχειρήσεων ανέρχονται σε 2.001,48 εκατ. ευρώ (54,8% του συνόλου), παρουσιάζοντας σημαντική αύξηση 20,7% ή 343,54 εκατ. ευρώ σε σχέση με το 2023. Ακολουθεί ο τομέας της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, όπου οι δαπάνες Έ&Α διαμορφώνονται σε 928,95 εκατ. ευρώ (25,4% του συνόλου). Σε σχέση με το 2023 παρατηρείται μείωση 5,5% ή 53,6 εκατ. ευρώ.
Στον κρατικό τομέα, οι δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης το 2024 ανέρχονται σε 706,74 εκατ. ευρώ, ποσοστό 19,3% του συνόλου. Οι δαπάνες παραμένουν πρακτικά σταθερές, με οριακή μείωση 0,2% ή 1,2 εκατ. ευρώ σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Στον τομέα των ιδιωτικών μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων (PNP), οι δαπάνες Έ&Α το 2024 διαμορφώνονται σε 18,16 εκατ. ευρώ, ποσοστό 0,5% του συνόλου.
