Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τον νέο κανονισμό για τις επιστροφές μεταναστών που δεν έχουν λάβει άσυλο. Η συγκεκριμένη μεταρρύθμιση δίνει πλέον τη δυνατότητα στα κράτη-μέλη να συνάπτουν συμφωνίες με τρίτες χώρες για την εγκατάσταση «κέντρων επιστροφής» (return hubs) εκτός της επικράτειας της Ε.Ε.
Η νομοθετική αυτή στροφή έρχεται ως απάντηση στις πιέσεις για αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής, καθώς σήμερα στην Ε.Ε. μόλις το 20% των αποφάσεων απέλασης αλλοδαπών χωρίς νόμιμα έγγραφα υλοποιείται στην πράξη.
Αρκετές χώρες στηρίζουν θερμά το μέτρο, θεωρώντας ότι θα διευκολύνει τους επαναπατρισμούς και θα λειτουργήσει αποτρεπτικά για τις μεταναστευτικές ροές.
Σύμφωνα με το EPRS, η Αυστρία, η Δανία, η Γερμανία, η Ελλάδα και η Ολλανδία συμμετέχουν ήδη σε κοινές διεργασίες, για τη δημιουργία τέτοιων δομών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στις χώρες που έχουν αναφερθεί ως πιθανοί προορισμοί, περιλαμβάνονται η Ρουάντα, η Ουγκάντα και το Ουζμπεκιστάν.
Ωστόσο, το σχέδιο προκαλεί έντονες εσωτερικές αντιδράσεις.
Μακρόν και Σάντσεθ γυρίζουν την πλάτη στο σχέδιο
Αμέσως μετά την ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής συνόδου κορυφής στις Βρυξέλλες, ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, ξεκαθάρισε ότι η χώρα του δεν πρόκειται να ιδρύσει τέτοια κέντρα.
«Λέμε ναι σε μια αποτελεσματική πολιτική κατά της παράτυπης μετανάστευσης που οδηγεί σε επιστροφές, αλλά, σε ό,τι αφορά τη Γαλλία, λέμε όχι στα Κέντρα Επιστροφής σε τρίτες χώρες», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι δεν έχει δει ποτέ ένα τέτοιο μοντέλο να λειτουργεί στην πράξη και ότι αυτό δεν συνάδει με τις ευρωπαϊκές αρχές.
Παράλληλα, ο Μακρόν διευκρίνισε ότι θα αντιταχθεί στη χρήση του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού για τη χρηματοδότηση αυτών των δομών.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, ο οποίος παραδέχθηκε ότι η χώρα του βρέθηκε στη μειοψηφία καταψηφίζοντας το μέτρο. Ο Σάντσεθ υπογράμμισε ότι τα κέντρα αυτά το μόνο που θα καταφέρουν είναι να σπαταλήσουν πολύτιμους οικονομικούς πόρους από την Ευρώπη.
«Φρένο» και από τον ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ευάλωτων
Την ίδια στιγμή, ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Φόλκερ Τουρκ, με επίσημη ανακοίνωσή του, εξέφρασε τη βαθιά του απογοήτευση και έθεσε την Ευρώπη προ των νομικών της ευθυνών.
Όπως δήλωσε, η κράτηση και η επιστροφή ευάλωτων ατόμων, συμπεριλαμβανομένων παιδιών, σε τρίτες χώρες αποτελεί μια εξαιρετικά λεπτή άσκηση κρατικής εξουσίας και φέρει υψηλούς κινδύνους παραβίασης των δικαιωμάτων του ανθρώπου, ξεκαθαρίζοντας ότι οι ευρωπαϊκές χώρες δεν μπορούν απλώς να μεταθέτουν τις υποχρεώσεις τους εκτός των συνόρων τους.
Παράλληλα, ο Ύπατος Αρμοστής υπενθύμισε τη θεμελιώδη αρχή της μη επαναπροώθησης, υπογραμμίζοντας ότι κανείς δεν πρέπει να οδηγείται σε μέρη όπου κινδυνεύει με σοβαρές παραβιάσεις.
Τέλος, τόνισε ότι οι αποφάσεις πρέπει να είναι αυστηρά εξατομικευμένες, χωρίς να εκτελούνται πριν ολοκληρωθούν οι διαδικασίες έφεσης, ενώ ζήτησε μια προσέγγιση που θα λαμβάνει υπόψη και τη θετική συμβολή των μεταναστών στις ευρωπαϊκές κοινωνίες και οικονομίες.
