Ο πρόεδρος της Βραζιλίας, Λουίζ Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, εξασφάλισε την Κυριακή μια ιστορική τέταρτη προεδρική θητεία, επικρατώντας στον δεύτερο γύρο των εκλογών του Φλάβιο Μπολσονάρο, γιου του πρώην προέδρου Ζαΐχ Μπολσονάρου.
Σύμφωνα με τα επίσημα αποτελέσματα, ο αριστερός ηγέτης συγκέντρωσε το 51,7% των ψήφων, έναντι 48,2% του δεξιού αντιπάλου του. Η νίκη του ανατρέπει τις προβλέψεις που τον ήθελαν να αντιμετωπίζει δυσκολίες και ανακόπτει την πορεία ενίσχυσης της δεξιάς στη Λατινική Αμερική.
Ο Λούλα, μία από τις πλέον εμβληματικές προσωπικότητες της αριστεράς διεθνώς και κυρίαρχη μορφή της πολιτικής ζωής της Βραζιλίας τις τελευταίες δεκαετίες, επικράτησε παρά τη δυσαρέσκεια που είχε προκαλέσει σε μερίδα των ψηφοφόρων η κυβέρνησή του, εξαιτίας παλαιότερων σκανδάλων διαφθοράς και της αύξησης του κόστους ζωής.
Ο Φλάβιο Μπολσονάρο είχε καταλάβει την πρώτη θέση στον πρώτο γύρο και επιδίωκε να αναζωπυρώσει το ακροδεξιό πολιτικό κίνημα του πατέρα του.
Μια ακόμη επιστροφή στην πολιτική σκηνή
Η εκλογική νίκη σηματοδοτεί μία ακόμη εντυπωσιακή επιστροφή στην πολιτική πορεία του Λούλα. Ο 80χρονος πολιτικός είχε φυλακιστεί από το 2018 έως το 2019 για κατηγορίες διαφθοράς, οι οποίες αργότερα ανατράπηκαν, γεγονός που του επέτρεψε να επιστρέψει στην εκλογική μάχη και να νικήσει τον Ζαΐχ Μπολσονάρο το 2022.
Ο Λούλα διετέλεσε πρόεδρος από το 2003 έως το 2011 και στη διάρκεια της πολιτικής του σταδιοδρομίας συνδύασε τον πραγματισμό με τον λαϊκισμό, προωθώντας πολιτικές που στόχευαν στη βελτίωση της ζωής των εργαζομένων και των φτωχότερων κοινωνικών στρωμάτων.
Κατά την προεκλογική περίοδο, επικαλέστηκε τις επιδόσεις της κυβέρνησής του στην καταπολέμηση της φτώχειας και της ανισότητας. Υποστήριξε επίσης ότι η ανεργία, ο αναλφαβητισμός και η αποψίλωση των δασών είχαν υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα κατά την τρίτη προεδρική θητεία του.
Η βουλευτής του Εργατικού Κόμματος, Έρικα Χίλτον, η οποία βρισκόταν μαζί με τον Λούλα στο Σάο Πάολο κατά την καταμέτρηση των ψήφων, τον χαρακτήρισε «πολιτικό γίγαντα», μιλώντας στο Reuters.
Το μήνυμα προς τις ΗΠΑ
Κατά την προεκλογική εκστρατεία, ο Λούλα προειδοποίησε ότι μια νίκη του Μπολσονάρο θα μπορούσε να οδηγήσει σε περικοπές των κοινωνικών δαπανών, ανατροπή κοινωνικών κατακτήσεων και μεγαλύτερη εξάρτηση της Βραζιλίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η επικράτησή του στερεί από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ έναν ακόμη σύμμαχο από το αυξανόμενο μπλοκ δεξιών κυβερνήσεων της Λατινικής Αμερικής, οι οποίες έχουν υιοθετήσει βασικές πτυχές της αμερικανικής ατζέντας για την ασφάλεια και τη μετανάστευση.
Ο Σέλσο Αμορίμ, πρώην υπουργός Εξωτερικών επί Λούλα, δήλωσε στο Reuters ότι η παρουσία της αριστεράς θα μπορούσε να συμβάλει στη διαμόρφωση ισορροπίας στην περιοχή. «Ο Λούλα είναι αυτή η ισορροπία», ανέφερε.
Η νίκη του Βραζιλιάνου προέδρου έχει ιδιαίτερη σημασία και για την περιφερειακή πολιτική, καθώς η Λατινική Αμερική καταγράφει ενίσχυση δεξιών πολιτικών δυνάμεων σε αρκετές εκλογικές αναμετρήσεις.
Η δύσκολη μάχη στο Κογκρέσο
Παρά την εκλογική επικράτηση, η τέταρτη θητεία του Λούλα αναμένεται να συνοδεύεται από σημαντικές πολιτικές δυσκολίες. Η Βραζιλία εξέλεξε το πιο συντηρητικό Κογκρέσο από την αποκατάσταση της δημοκρατίας τη δεκαετία του 1980.
Το Φιλελεύθερο Κόμμα του Μπολσονάρου και οι σύμμαχοί του θα μπορούσαν να ελέγχουν περισσότερες από 280 έδρες στην κάτω βουλή και έως 50 έδρες στη Γερουσία, εξασφαλίζοντας ισχυρή παρουσία και στα δύο νομοθετικά σώματα.
Ο Όλιβερ Στούενκελ, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Ίδρυμα Getulio Vargas στο Σάο Πάολο, εκτίμησε ότι η νέα θητεία θα είναι δύσκολη από την αρχή.
Όπως ανέφερε, η σύνθεση του Κογκρέσου ενδέχεται να ενισχύσει την τάση μεταφοράς εξουσιών από την προεδρία προς το νομοθετικό σώμα. Ο Λούλα θα μπορούσε να αντιμετωπίσει περιορισμούς στην επιρροή του ως προς τους διορισμούς στο Ανώτατο Δικαστήριο, δυσκολίες στη διαμόρφωση κοινοβουλευτικών συμμαχιών, αλλά και τον κίνδυνο διαδικασιών παραπομπής.
Οι οικονομικές προκλήσεις της νέας θητείας
Στο οικονομικό πεδίο, ο Λούλα καλείται να διαχειριστεί μια οικονομία για την οποία η κυβέρνηση προβλέπει ανάπτυξη μόλις 2,3% το επόμενο έτος. Παράλληλα, οι δημοσιονομικές ανησυχίες εντείνονται λόγω των υψηλών επιτοκίων και του δημόσιου χρέους, το οποίο έχει ξεπεράσει το 82% του ΑΕΠ, στο υψηλότερο επίπεδο από την πανδημία.
Οι επικριτές του προέδρου αποδίδουν την αύξηση του χρέους στις κυβερνητικές δαπάνες, αν και το κόστος εξυπηρέτησης των τόκων έχει συμβάλει σημαντικά στην επιβάρυνση.
Η Goldman Sachs εκτιμά ότι τα περιθώρια του Λούλα για ουσιαστικό περιορισμό των δαπανών θα είναι περιορισμένα, καθώς παραμένει προσηλωμένος σε ένα μοντέλο ανάπτυξης με ισχυρό κρατικό ρόλο.
Ανησυχία προκαλεί επίσης η αύξηση του χρέους των νοικοκυριών. Στο πλαίσιο των προσπαθειών αντιμετώπισης του προβλήματος, ο Λούλα επέβαλε προσωρινή απαγόρευση στον διαδικτυακό στοιχηματισμό και παρουσίασε νέο πρόγραμμα ελάφρυνσης χρεών κατά την προεκλογική περίοδο.
Την ίδια ώρα, το συντηρητικό Κογκρέσο αναμένεται να προωθήσει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις υπέρ των επιχειρήσεων. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η προσπάθεια περιορισμού των δημόσιων δαπανών θα μπορούσε να προκαλέσει κοινωνικές αντιδράσεις.
