Αντιφατικά ήταν μέχρι χθες το βράδυ τα μηνύματα που εξέπεμπαν Ουάσιγκτον και Τεχεράνη σχετικά με την υπογραφή προκαταρκτικής συμφωνίας ειρήνευσης, μία ημέρα μετά τη νέα, αιφνιδιαστική στροφή του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος ανέστειλε τα σφοδρά πλήγματα εναντίον του Ιράν, τα οποία ο ίδιος είχε προαναγγείλει, ενόψει «σπουδαίας συμφωνίας» σε χρονικό ορίζοντα λίγων ημερών.
Σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters, οι δύο εμπόλεμες πλευρές έχουν συμφωνήσει, σε μεγάλο βαθμό, επί σχεδίου μνημονίου συνεννόησης και καταβάλλονται προσπάθειες να διευθετηθούν σήμερα οι τελευταίες εκκρεμότητες ώστε να γίνει δυνατή η υπογραφή της συμφωνίας την Κυριακή, πιθανόν στη Γενεύη. Τις ΗΠΑ αναμένεται να εκπροσωπήσει ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και το Ιράν ο πρόεδρος της Βουλής, Μοχάμεντ Μπαγκέρ Καλιμπάφ. Το πρακτορείο Bloomberg, επικαλούμενο δυτικές και ιρανικές πηγές, συνδέει την πιθανολογούμενη υπογραφή της συμφωνίας με τη σύνοδο κορυφής της ομάδας G7, η οποία θα διεξαχθεί την επόμενη Δευτέρα, Τρίτη και Τετάρτη στο Εβιάν της Γαλλίας, στη λίμνη της Γενεύης.
Εικασίες
Το ιρανικό πρακτορείο FARS ανέφερε ωστόσο χθες το απόγευμα ότι οι πληροφορίες για υπογραφή της συμφωνίας την Κυριακή είναι εσφαλμένες. Νωρίτερα, ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ Εσμαΐλ Μπαγκεΐ είχε δηλώσει ότι η συμφωνία δεν έχει οριστικοποιηθεί και ότι οι πληροφορίες που έχουν αφεθεί να διαρρεύσουν για τον χρόνο και τον τόπο της υπογραφής της αποτελούν εικασίες. Ο Ιρανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι το κείμενο του μνημονίου «έχει σχεδόν οριστικοποιηθεί», σημείωσε όμως ότι εκκρεμεί η έγκρισή του από τις αρμόδιες αρχές – κάτι που παραπέμπει στον ανώτατο ηγέτη, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.
Το υπό συζήτηση κείμενο δεν είχε δημοσιοποιηθεί μέχρι χθες το βράδυ. Ρεπορτάζ της ιστοσελίδας Axios ανέφερε ότι προβλέπει παράταση της εκεχειρίας κατά 60 ημέρες, άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν χωρίς την καταβολή διοδίων, άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών από τις ΗΠΑ και άρση των αμερικανικών κυρώσεων που αφορούν την πώληση ιρανικού πετρελαίου και φυσικού αερίου. Τα πιο δύσκολα ζητήματα σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, το μελλοντικό καθεστώς του Ορμούζ, την άρση των υπόλοιπων αμερικανικών κυρώσεων και το «ξεπάγωμα» των δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων παραπέμπονται σε περαιτέρω διαπραγματεύσεις στο διάστημα των επόμενων 60 ημερών.
O Νετανιάχου διαχωρίζει τη θέση του Ισραήλ από τις διμερείς διαπραγματεύσεις και απειλεί με μονομερή πλήγματα το Ιράν.
Το ίδιο ρεπορτάζ ανέφερε ότι η παράταση της εκεχειρίας θα περιλαμβάνει και τον Λίβανο, όπου ο ισραηλινός στρατός διεξάγει σφοδρές επιχειρήσεις εναντίον της Χεζμπολάχ. Ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου διευκρίνισε, σε δήλωση του γραφείου του, ότι το Ισραήλ δεν αποτελεί μέρος της συμφωνίας, ενώ ο υπουργός Αμυνας Ισραελ Κατς ανακοίνωσε ότι, σε συνεννόηση με τον πρωθυπουργό, έδωσε εντολή στον στρατό να προετοιμαστεί «για να εμποδίσει το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα», υπονοώντας πιθανά μονομερή πλήγματα. Από την πλευρά του ο εκπρόσωπος της Χεζμπολάχ Χασάν Φαντλάλα εξέφρασε την πεποίθηση ότι «αν υπάρξει συμφωνία, θα περιλαμβάνει και τον Λίβανο», όπως επίμονα ζητεί η Τεχεράνη.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε από την πλευρά του ότι, παρότι εξακολουθούν να είναι πιθανές τροποποιήσεις, η προκαταρκτική συμφωνία καταδεικνύει πως η χώρα του εξήλθε ενισχυμένη από τη σύγκρουση.
«Το Ιράν είναι ο νικητής του πολέμου με τις Ηνωμένες Πολιτείες», ανέφερε σε συνέντευξή του στην κρατική τηλεόραση.
Λίγες ώρες μετά τις δηλώσεις αυτές, αμερικανικές δυνάμεις κατέρριψαν πολλά ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη που κατευθύνονταν προς τα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ (U.S. Central Command), η οποία επιβεβαίωσε αργότερα την επιχείρηση, διευκρινίζοντας ότι η διέλευση μέσω της θαλάσσιας οδού παραμένει ανοικτή και ασφαλής για τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
«Ψευδείς ειδήσεις»
Με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε λόγο για «διαρροές ψευδών ειδήσεων από το Ιράν», οι οποίες «δεν έχουν καμία σχέση με τους όρους που έχουμε συμφωνήσει». Στην ίδια ανάρτηση καταδίκασε επίθεση του Ιράν με drones εναντίον σκαφών που επιχειρούσαν να διασχίσουν τα Στενά του Ορμούζ και κάλεσε τους Ιρανούς ηγέτες «να συμμαζευτούν, και γρήγορα».
Οι διεθνείς αγορές υποδέχθηκαν με ευφορία τις ειδήσεις για επικείμενη συμφωνία, με τις τιμές του πετρελαίου να σημειώνουν πτώση της τάξης του 4%. Ωστόσο η κατάσταση στον Περσικό Κόλπο παρέμενε τεταμένη, έστω και σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα από τις προηγούμενες ημέρες. Ο αμερικανικός στρατός κατέρριψε δύο ιρανικά drones στα Στενά του Ορμούζ, καθώς οι Ιρανοί προσπαθούσαν να εμποδίσουν τη διέλευση εμπορικών σκαφών. Οι Ιρανοί παραδέχθηκαν ότι εμπόδισαν τη διέλευση ενός δεξαμενοπλοίου και ανέφεραν εκρήξεις στην περιοχή τις πρώτες πρωινές ώρες της Παρασκευής.
Πάντως, το βράδυ της Παρασκευής ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ ανέφερε ότι έχει όντως επιτευχθεί συμφωνία επί του τελικού κειμένου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και ότι το Ισλαμαμπάντ συνεργάζεται με τις δύο πλευρές προκειμένου να οριστικοποιηθούν τα επόμενα βήματα.
