Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, η Τουρκία προχωρά στα σχέδια για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης με τη μορφή πανεπιστημιακού ιδρύματος. Η κίνηση αυτή αναβιώνει έναν ιδιαίτερα σημαντικό θεσμό για την Ορθοδοξία, ικανοποιώντας παράλληλα ένα πάγιο αίτημα των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έπειτα από δεκαετίες που το ίδρυμα παρέμενε κλειστό.
Ανώνυμες πηγές με γνώση των παρασκηνιακών διαβουλεύσεων αναφέρουν ότι η απόφαση συνδέεται εν μέρει με την επιθυμία της Άγκυρας να ανταποκριθεί σε σχετικό αίτημα του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Η εξέλιξη συμπίπτει χρονικά με την προετοιμασία της επίσκεψης του Τραμπ στην τουρκική πρωτεύουσα τον Ιούλιο για τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ.
Αυτή η αναδίπλωση έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά βημάτων που εξομαλύνουν τις σχέσεις Ουάσιγκτον και Άγκυρας. Στο ίδιο πλαίσιο, την περασμένη Τετάρτη ολοκληρώθηκε στις ΗΠΑ μια δικαστική διαμάχη δέκα ετών που αφορούσε τουρκική κρατική τράπεζα, κλείνοντας έτσι ένα ακόμα μέτωπο ανάμεσα στους δύο συμμάχους. Η βελτίωση του κλίματος αποδίδεται και στην πιο στενή προσωπική επαφή που έχουν αναπτύξει τους τελευταίους μήνες ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Οι τουρκικές επιφυλάξεις
Διαχρονικά, η Τουρκία αντιμετώπιζε με σκεπτικισμό το Οικουμενικό Πατριαρχείο στο Φανάρι, ηγέτες του οποίου ζητούσαν επίμονα διεύρυνση των θρησκευτικών ελευθερίων και λιγότερο κρατικό έλεγχο. Η σχολή της Χάλκης, η οποία βρίσκεται στο ομώνυμο νησί, αποτελούσε το φυτώριο για την ηγεσία της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και σε αυτήν φοίτησε και ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος. Το λουκέτο μπήκε το 1971, όταν η θρησκευτική εκπαίδευση κρατικοποιήθηκε, με την Άγκυρα να υποστηρίζει ότι η ίδια νομοθεσία ισχύει και για τον μουσουλμανικό κλήρο, ο οποίος εκπαιδεύεται και μισθοδοτείται από το κράτος.
Σύμφωνα με τον νέο αυτόν σχεδιασμό, το πανεπιστήμιο θα διαθέτει θεολογικό τμήμα, δίνοντας τη δυνατότητα για προετοιμασία ορθόδοξων ιερέων μετά από μισό αιώνα. Η εισαγωγή των φοιτητών θα γίνεται μέσω των τουρκικών πανελλαδικών εξετάσεων και το Υπουργείο Παιδείας θα ελέγχει το πρόγραμμα σπουδών, αν και το ίδιο το υπουργείο απέφυγε να κάνει κάποια επίσημη τοποθέτηση. Για το Οικουμενικό Πατριαρχείο, η εξέλιξη αυτή θεωρείται μια σημαντική ηθική δικαίωση, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην τελευταία της έκθεση είχε επισημάνει ότι το κλείσιμο της σχολής αποτελεί διαρκές πλήγμα για τη θρησκευτική ελευθερία.
Η απόφαση «κλείδωσε» κατά τη διάρκεια πρόσφατης συνάντησης του Ερντογάν με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Άγκυρα, με τον Τούρκο Πρόεδρο να δίνει το πράσινο φως, όπως επιβεβαίωσε και το δημοσίευμα της εφημερίδας «Hurriyet» την Πέμπτη.
Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε θέσει το ζήτημα στον Ερντογάν τον περασμένο Σεπτέμβριο στον Λευκό Οίκο, σύμφωνα με τον Τομ Μπάρακ, πρεσβευτή των ΗΠΑ στην Τουρκία. Αν και ο Μπάρακ και ο Πατριάρχης είχαν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο για επαναλειτουργία τον προσεχή Σεπτέμβριο, οι τρέχουσες πληροφορίες δείχνουν ότι οι γραφειοκρατικές και τεχνικές διαδικασίες μάλλον θα χρειαστούν περισσότερο χρόνο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι μετά το κλείσιμο του ανώτατου τμήματος το 1971, η σχολή παρείχε κάποιες μορφές εκπαίδευσης μέχρι το 1985, οπότε και αποφοίτησαν οι τελευταίοι πέντε σπουδαστές. Έκτοτε, το Πατριαρχείο τόνιζε συνεχώς ότι η απουσία της σχολής στερούσε τη δυνατότητα ανάδειξης νέων στελεχών για την Ορθόδοξη Εκκλησία.
