Του Βασίλη Κόκκαλη, νομικού, βουλευτή Λάρισας, πρώην υφυπουργού
Η ελληνική κοινωνία μοιάζει να έχει εξαντλήσει τα αποθέματα ανοχής της. Η ακρίβεια έχει γίνει μόνιμη συνθήκη, η εργασία ολοένα και λιγότερο εγγυάται αξιοπρεπή ζωή, οι νέοι αντιμετωπίζουν το μέλλον ως μια αλληλουχία προσωρινών λύσεων και η εμπιστοσύνη στους θεσμούς βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η συζήτηση για μια νέα προοδευτική σύγκλιση επανέρχεται με ένταση στο δημόσιο πεδίο.
Η ιδέα μιας κοινής πορείας όλων εκείνων των προοδευτικών τάσεων που πορεύονται κατακερματισμένες, αρνούμενες να συμμετάσχουν σε μία επιβεβλημένη από τις συνθήκες κοινωνική διεύρυνση δεν είναι καινούρια. Και στο παρελθόν επιχειρήθηκαν παρόμοιες συνθέσεις, συχνά όμως έμειναν εγκλωβισμένες είτε σε κομματικούς ανταγωνισμούς είτε σε γενικόλογες διακηρύξεις. Σήμερα, ωστόσο, οι κοινωνικές πιέσεις είναι πολύ πιο έντονες και η ανάγκη πολιτικής εκπροσώπησης πολύ πιο επιτακτική.
Ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας αισθάνεται ότι δουλεύει περισσότερο και ζει χειρότερα. Οι μικρομεσαίοι πιέζονται, οι εργαζόμενοι αδυνατούν να παρακολουθήσουν το κόστος ζωής, η στεγαστική κρίση ακυρώνει κάθε σχεδιασμό για τη νέα γενιά. Παράλληλα, η δημόσια υγεία και η παιδεία δοκιμάζονται, ενώ η αίσθηση ότι οι ισχυροί λειτουργούν με διαφορετικούς κανόνες από τους υπόλοιπους πολίτες ενισχύει την απογοήτευση και την απαξίωση της πολιτικής.
Μέσα σε αυτή τη συνθήκη, η αναφορά σε ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο ακούγεται εύλογη. Το ζητούμενο όμως δεν είναι οι βαρύγδουπες διακηρύξεις ούτε η ανακύκλωση παλιών συνθημάτων. Η κοινωνία δεν αναζητά άλλη μία θεωρητική συζήτηση περί προόδου. Αναζητά πειστικές απαντήσεις για το πώς θα μειωθούν οι ανισότητες, πώς θα υπάρξει παραγωγικό μοντέλο πέρα από τον τουρισμό και τα ακίνητα, πώς θα μπορέσουν οι νέοι να μείνουν στη χώρα χωρίς να αισθάνονται φθηνό εργατικό δυναμικό.
Υπάρχει επίσης ένα βαθύτερο πολιτικό ζήτημα. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, η αδυναμία των προοδευτικών δυνάμεων να διαμορφώσουν συνεκτική πρόταση αφήνει χώρο στην ακροδεξιά και στον αυταρχισμό. Όταν οι πολίτες νιώθουν εγκαταλελειμμένοι, στρέφονται εύκολα είτε στην αποχή είτε σε ακραίες επιλογές. Η απάντηση σε αυτό δεν μπορεί να είναι ένας τεχνοκρατικός λόγος χωρίς κοινωνικό περιεχόμενο.
Για να αποκτήσει ουσία μια νέα προοδευτική πρόταση, χρειάζεται καθαρές δεσμεύσεις. Ισχυρό κοινωνικό κράτος, προστασία της εργασίας, θεσμική διαφάνεια, δίκαιη πράσινη μετάβαση και πραγματική στήριξη της περιφέρειας. Κυρίως όμως χρειάζεται αξιοπιστία. Γιατί οι πολίτες δεν έχουν κουραστεί μόνο από τις πολιτικές που εφαρμόζονται. Έχουν κουραστεί και από υποσχέσεις που δεν άλλαξαν ποτέ την καθημερινότητά τους.
