Επιμέλεια – Φωτογραφία: Δημήτρης Καστανάρας // LarissaPress
Η ιστορία της Αβερωφείου Γεωργικής Σχολής ξεκινά το 1901 με την απόφαση της πολιτείας να ιδρύσει γεωργική σχολή στη Λάρισα. Η απόφασή της αυτή οφείλεται στη μεγάλη δωρεά του Ηπειρώτη εθνικού ευεργέτη Γεωργίου Αβέρωφ προς το ελληνικό δημόσιο για εθνικούς, κοινωφελείς και φιλανθρωπικούς σκοπούς. Ανάμεσα σε αυτούς και η σύσταση γεωργικού σχολείου στη Λάρισα ή όπου αλλού έκρινε καταλληλότερο το κράτος.
Tο Φεβρουάριο του 1901 η κυβέρνηση Γεωργίου Θεοτόκη αποφάσισε να προχωρήσει στην ψήφιση νόμου (Νόμος ΒΩΛΕ΄ 18/10-2-1901) σύμφωνα με τον οποίο ιδρύθηκε γεωργική σχολή στη Λάρισα με την επωνυμία «Αβερώφειος Γεωργική Πρακτική Σχολή Λαρίσης»
Η επιλογή της Λάρισας ως τόπου ίδρυσης γεωργικού σχολείου, εκτός από την επιθυμία του δωρητή, εξαρτήθηκε και από τη γεωγραφική της θέση αλλά και από την ύπαρξη της εύφορης θεσσαλικής πεδιάδας. Η ίδρυσή της ήρθε να καλύψει ένα τεράστιο κενό στο χώρο της γεωργικής εκπαίδευσης, δεδομένου ότι την περίοδο αυτή μόνο ένα γεωργικό σχολείο λειτουργούσε, η Κασσαβέτεια σχολή στην περιοχή του Αλμυρού. Με την απόφασή της αυτή η κυβέρνηση προσδοκούσε να καταστεί η Αβερώφειος Σχολή φυτώριο νέων γεωπόνων αλλά και κέντρο έρευνας και μελέτης με σκοπό τη βελτίωση της καλλιέργειας των δημητριακών.
Σύμφωνα με τον ιδρυτικό νόμο του 1901, σχολή είχε ως σκοπό, να μορφώσει και να καταρτίσει γεωπόνους ικανούς, που θα αναλάμβαναν τη διεύθυνση και την εποπτεία κτημάτων ή γεωργικών βιομηχανιών (γαλακτοκομίας, τυροκομίας, οινοποιίας, σηροτροφίας, μελισσοκομίας κ.λπ.). Παρά τη γρήγορη απόφαση της πολιτείας για άμεση εκμετάλλευση του κληροδοτήματος Αβέρωφ, η πορεία υλοποίησης της υπήρξε αργή και με πολλά εμπόδια, γεγονός που θα καθυστερήσει την έναρξη της λειτουργίας της Σχολής για δέκα και πλέον έτη. Αυτό οφειλόταν τόσο στις συνεχείς κυβερνητικές αλλαγές που σημάδεψαν τη δεκαετία 1901-1911 όσο και στις δυσκολίες ρύθμισης και διευθέτησης ορισμένων ζητημάτων απαραίτητων για την έναρξη της.
Ως καταλληλότερος χώρος εγκατάστασης της μετά από πολλές διεργασίες επιλέχθηκε έκταση 3.000 στρεμμάτων του εθνικού κτήματος «Ακ-Σεράι» (πρώην Στεφανοβίκεια κτήματα), την οποία παραχώρησε το 1903 το Υπουργείο Οικονομικών.
Περισσότερο χρονοβόρα υπήρξε η διαδικασία ανέγερσης των απαραίτητων κτηρίων τόσο για τη διδασκαλία και την πρακτική άσκηση των μαθητών όσο και την διαμονή προσωπικού και μαθητών. Μετά από πολλαπλές αναβολές τον Ιούνιο του 1908 άρχισαν οι εργασίες κατασκευής των κτηρίων.
Εν τω μεταξύ μέχρι τα τέλη του 1904 είχε κατατεθεί το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων του κληροδοτήματος, το οποίο ανήλθε το Μάιο του 1909, όταν τελείωσε το ζήτημα της εκκαθάρισης, στο ποσό των 1.109.355 δραχμών, μοιρασμένο σε δύο ισόποσες μερίδες, μερίδα ίδρυσης και μερίδα συντήρησης της Σχολής, σύμφωνα με τους όρους του Αβέρωφ.
Τον Αύγουστο του 1911 παραδόθηκαν με αρκετές ελλείψεις τα βασικότερα κτήρια της Σχολής και τρεις μήνες αργότερα λειτούργησε επίσημα η Σχολή.
Οι κτιριακές εγκαταστάσεις της Σχολής βρίσκονται σε έναν περιφραγμένο χώρο, μέσα στον οποίο περιλαμβάνεται ένα συγκρότημα 43 συνολικά κτιρίων, τα οποία έχουν κατασκευασθεί σε διάφορες χρονικές περιόδους.
Το κεντρικό κτίσμα είναι το μεγαλύτερο και σπουδαιότερο από τα επιβλητικά οικοδομήματα που συναντάμε στον χώρο της Αβερωφείου Γεωργικής Σχολής. Χαρακτηρίζεται από το μεγάλο ρολόι στο κέντρο του ψηλότερου σημείου της πρόσοψης και αρχικά χρησιμοποιήθηκε ως Διδακτήριο και οικοτροφείο.
Εκατέρωθεν του κεντρικού κτιρίου υπάρχουν δύο όμοια κτίσματα που χρησίμευαν το ένα ως γραφείο και κατοικία των καθηγητών και το άλλο ως γραφείο και κατοικία του διευθυντή. Από τα υπόλοιπα ενδιαφέρον παρουσιάζει το κτίριο της Βιβλιοθήκης το οποίο κατασκευάσθηκε το 1932 και χαρακτηρίζεται από μια μεγάλη εξωτερική μαρμάρινη σκάλα, η οποία οδηγεί στους χώρους της.
Όλα αυτά τα αρχιτεκτονικά δημιουργήματα της Αβερωφείου Σχολής έχουν ιδιαίτερα μορφολογικά χαρακτηριστικά, αντιπροσωπευτικά της εποχής τους και μοναδικά για τη Λάρισα.
Χτισμένα στις δυτικές παρυφές της πόλεως στις αρχές του εικοστού αιώνα, όταν ακόμη η Λάρισα δεν είχε αποβάλλει την όψη μιας τυπικής τουρκόπολης και η πλειονότητα των κατοικιών της ήταν κτισμένες με πλιθιά, τα κτίρια της Γεωργικής Σχολής παρουσίαζαν μια εντυπωσιακή διαφορετικότητα, η οποία διατηρείται ακόμα και σήμερα.
Κατά την μακρά διάρκεια της λειτουργίας της η Αβερώφειος Γεωργική Σχολή άλλαξε πολλές φορές χρήση, επίπεδο εκπαίδευσης και μερικές φορές υπέστη ολιγόχρονη διακοπή της λειτουργίας της.
Την μεγαλύτερη άνθησή της γνώρισε το 1918, όταν η Σχολή είχε μετατραπεί σε Μέση Γεωργική Σχολή και την διεύθυνσή της ανέλαβε ο Φιλοποίμην Τζουλιάδης, ο οποίος με την παρουσία του σφράγισε ολόκληρη την περίοδο λειτουργίας της Σχολής, που κράτησε για 26 συνεχή χρόνια.
Το 1993 με απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού όλο το κτιριακό συγκρότημα της Αβερωφείου Σχολής χαρακτηρίσθηκε ως ιστορικά διατηρητέο μνημείο και θεωρήθηκε ότι πρόκειται για ένα πολύ αξιόλογο και αντιπροσωπευτικό δείγμα συγκροτήματος κτιρίων με εκπαιδευτικό χαρακτήρα, με ιδιαίτερα μορφολογικά, αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά.
