Με κεντρικό μήνυμα ότι η ενδοοικογενειακή βία δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως ιδιωτική υπόθεση, αλλά ως ένα σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα που απαιτεί άμεση παρέμβαση, βρέθηκε σήμερα, Παρασκευή 20 Νοεμβρίου, στη Λάρισα ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης.
Μιλώντας στην εκδήλωση «ΜΑΖΙ ΣΠΑΜΕ ΤΗ ΣΙΩΠΗ – 13 Πόλεις, Ένα Μέτωπο κατά της Ενδοοικογενειακής Βίας», που πραγματοποιήθηκε στο Δημοτικό Ωδείο Λάρισας, ο υπουργός παρουσίασε την εικόνα που διαμορφώνεται από τις καταγγελίες και τις συλλήψεις για περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας, περιέγραψε τις αλλαγές στον τρόπο αντιμετώπισης των θυμάτων από την Ελληνική Αστυνομία και έστειλε μήνυμα ότι η προστασία των γυναικών και των παιδιών αποτελεί πλέον προτεραιότητα.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη μεταβολή της κοινωνικής και θεσμικής αντιμετώπισης του φαινομένου, υπενθυμίζοντας ότι μέχρι πριν από λίγα χρόνια μια γυναίκα που κατέφευγε στην Αστυνομία για να καταγγείλει κακοποιητική συμπεριφορά μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με προτροπές να επιστρέψει στο σπίτι της και να «βρει λύση» με τον σύζυγό της.

«Πριν από δέκα χρόνια, εάν μια γυναίκα πήγαινε σε ένα αστυνομικό τμήμα να διαμαρτυρηθεί, να καταγγείλει μια κακοποιητική συμπεριφορά, η απάντηση ήταν: “Κοίταξε να βρεθεί μια λύση. Να βρεις μια λύση με τον άντρα σου στο σπίτι σου”», ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας παράλληλα το περιβάλλον ανοχής και σιωπής που για χρόνια συνόδευε τέτοιες υποθέσεις.
13.000 συλλήψεις – Η πραγματική διάσταση του προβλήματος
Ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης χαρακτήρισε ιδιαίτερα ανησυχητικό τον αριθμό των συλλήψεων που έχουν πραγματοποιηθεί για υποθέσεις ενδοοικογενειακής βίας, σημειώνοντας ότι έχουν καταγραφεί περίπου 13.000 συλλήψεις, ενώ περισσότεροι από 500 δράστες βρίσκονται προφυλακισμένοι ή έχουν καταδικαστεί και εκτίουν ποινές.
Όπως είπε, οι υποθέσεις αφορούν κακοποίηση γυναικών, συντρόφων αλλά και παιδιών, ενώ υπάρχουν περιπτώσεις δραστών που επαναλαμβάνουν τη βίαιη συμπεριφορά τους.

Αναφερόμενος στα φετινά δεδομένα, έκανε λόγο για περίπου 1.860 συλλήψεις έως τις 17 Νοεμβρίου, διευκρινίζοντας ότι ο αριθμός είναι μικρότερος σε σχέση με πέρυσι, παραμένει ωστόσο ιδιαίτερα υψηλός.
Ο υπουργός στάθηκε, μάλιστα, σε μία σημαντική διάσταση αυτών των αριθμών: την αυξανόμενη διάθεση των γυναικών να καταγγέλλουν όσα βιώνουν.
«Αυτό είναι θετικό. Γιατί σημαίνει ότι προφανώς θαρρύνονται οι γυναίκες και ανοίγονται», σημείωσε, εξηγώντας ότι η αύξηση των καταγγελιών αποτελεί ένδειξη πως περισσότερα θύματα αποφασίζουν να σπάσουν τη σιωπή και να αναζητήσουν προστασία.

Τα 63 γραφεία της ΕΛ.ΑΣ. και τα safe houses
Παρουσιάζοντας τις παρεμβάσεις του υπουργείου, ο κ. Χρυσοχοΐδης αναφέρθηκε στη δημιουργία 63 Γραφείων Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας σε όλη τη χώρα, επισημαίνοντας ότι και στη Λάρισα λειτουργεί αντίστοιχη υπηρεσία.
Όπως εξήγησε, στα ειδικά γραφεία υπηρετούν εκπαιδευμένοι αστυνομικοί, με επικεφαλής αξιωματικό, οι οποίοι έχουν την ευθύνη της υποδοχής των θυμάτων, της διαχείρισης των καταγγελιών και της παρακολούθησης των υποθέσεων.

Στόχος είναι οι γυναίκες που προσφεύγουν στις Αρχές να αισθάνονται ασφάλεια και εμπιστοσύνη, ενώ ιδιαίτερη μέριμνα υπάρχει και για τα παιδιά που συνοδεύουν τις μητέρες τους.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στη λειτουργία των λεγόμενων safe houses, δηλαδή ασφαλών χώρων προσωρινής φιλοξενίας, όπου γυναίκες και παιδιά μπορούν να παραμείνουν για όσο χρειάζεται, μέχρι να δρομολογηθούν οι επόμενες διαδικασίες.
Ο υπουργός περιέγραψε τρεις βασικούς άξονες της πολιτικής που εφαρμόζεται: να ενθαρρυνθούν περισσότερα θύματα να μιλήσουν, να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη τους προς την Ελληνική Αστυνομία και οι εκπαιδευμένοι αστυνομικοί να σχηματίζουν ολοκληρωμένες δικογραφίες, ώστε οι υποθέσεις να οδηγούνται αποτελεσματικά στη Δικαιοσύνη.

Η συγκλονιστική καταγγελία ενός 12χρονου
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο υπουργός σε ένα περιστατικό που σημειώθηκε πριν από περίπου δύο μήνες στην Αθήνα, όταν ένα παιδί μόλις 12 ετών πήγε μόνο του σε αστυνομικό τμήμα της γειτονιάς του για να καταγγείλει ότι ο πατέρας του χτυπούσε τη μητέρα του, το ίδιο και την αδελφή του.
Η άμεση κινητοποίηση των αστυνομικών οδήγησε στη σύλληψη του δράστη. Ωστόσο, όπως αποκάλυψε ο κ. Χρυσοχοΐδης, η υπόθεση ανέδειξε και μια άλλη τραγική πλευρά: η μητέρα, επί σειρά ετών, δεν είχε καταγγείλει την κακοποίηση, παρά το γεγονός ότι τα παιδιά της υφίσταντο επίσης βία.

Τελικά, με παρέμβαση των αρμόδιων αρχών, αφαιρέθηκε η επιμέλεια των παιδιών και αναζητήθηκε ασφαλές περιβάλλον για την προστασία τους.
«Ένα παιδί δώδεκα ετών πήγε σε ένα αστυνομικό τμήμα της γειτονιάς του και είπε: “Χτυπάει τη μαμά και εμάς, εμένα και την αδερφή μου”», ανέφερε ο υπουργός, υπογραμμίζοντας πόσο σημαντικό είναι να μπορούν ακόμη και τα παιδιά να αναζητούν βοήθεια και να βρίσκουν ανταπόκριση από τους θεσμούς.
Η αλλαγή νοοτροπίας και η προστασία των θυμάτων
Ο κ. Χρυσοχοΐδης υπογράμμισε ότι η αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας δεν εξαντλείται στη σύλληψη του δράστη. Απαιτείται μια συνολική διαδικασία που θα διασφαλίζει ότι η γυναίκα και τα παιδιά της θα μπορέσουν να συνεχίσουν τη ζωή τους χωρίς φόβο.

Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε και σε πρόσφατη υπόθεση στην Αθήνα, όπου μια γυναίκα, μετά την παρέμβαση των Αρχών, περιέγραψε την αλλαγή στη ζωή της και των παιδιών της ως την αρχή μιας νέας εποχής.
«Κάθε περίπτωση δεν είναι όμοια με την άλλη», σημείωσε, τονίζοντας ότι πίσω από κάθε καταγγελία υπάρχει μια διαφορετική ιστορία, συχνά με μακρά περίοδο φόβου και κακοποίησης.
Κλείνοντας, ο υπουργός έδωσε έμφαση στην ανάγκη να συνεχιστεί η προσπάθεια ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, ώστε κανένα θύμα να μη θεωρεί ότι είναι μόνο του ή ότι πρέπει να ανεχθεί τη βία.
«Δίνουμε έναν αγώνα, πρώτα απ’ όλα για να σπάσουν οι σιωπές, να μιλήσουν οι γυναίκες, να μιλήσουν τα θύματα», ήταν το χαρακτηριστικό μήνυμά του από τη Λάρισα.

Δημήτρης Κουρέτας: «Η ενδοοικογενειακή βία έχει πολλές μορφές – Δεν είναι πάντα ορατή»
Στις διαφορετικές εκφάνσεις της ενδοοικογενειακής βίας, πέρα από τη σωματική κακοποίηση, στάθηκε ο περιφερειάρχης Θεσσαλίας Δημήτρης Κουρέτας, χαρακτηρίζοντας ιδιαίτερα σημαντική την πρωτοβουλία και υπογραμμίζοντας την ανάγκη να συνεχιστεί και να διαδοθεί σε όσο το δυνατόν περισσότερους κοινωνικούς χώρους.
Ο κ. Κουρέτας, αξιοποιώντας την εμπειρία του από την πανεπιστημιακή του διαδρομή, περιέγραψε ένα περιστατικό που, όπως είπε, τον είχε προβληματίσει ιδιαίτερα και ανέδειξε πόσο δύσκολο είναι πολλές φορές να αναγνωριστεί η βία που αναπτύσσεται μέσα στην οικογένεια.
Όπως διηγήθηκε, πριν από περίπου 20 χρόνια, κατά τη διάρκεια εξεταστικής διαδικασίας στο πανεπιστήμιο, παρατήρησε έναν φοιτητή, ο οποίος δεν ήταν εκείνος που εμφανιζόταν να γράφει στην κόλλα των εξετάσεων. Τον κάλεσε στη συνέχεια στο γραφείο του για να διαπιστώσει τι ακριβώς συνέβαινε. Εκεί ο νεαρός τού εξήγησε ότι κάποιος άλλος έγραφε αντί γι’ αυτόν.

Στη συζήτηση που ακολούθησε, παρουσία και του πατέρα του, αναδείχθηκε μια διαφορετική διάσταση της οικογενειακής πίεσης. Ο φοιτητής περιέγραψε πώς μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον όπου του απαγόρευαν ακόμη και να παίζει ποδόσφαιρο, με το επιχείρημα ότι τα παιδιά που ασχολούνται με αυτό είναι «αλήτες». Κάθε φορά που αντιμετώπιζε κάποιο πρόβλημα, η απάντηση που λάμβανε από τον πατέρα του ήταν να αναζητήσει βοήθεια από κάποιον άλλον άνθρωπο.
Μέσα από αυτή την εμπειρία, ο περιφερειάρχης επιχείρησε να αναδείξει ότι η βία δεν εκδηλώνεται αποκλειστικά με σωματικές επιθέσεις, αλλά μπορεί να παίρνει τη μορφή ελέγχου, καταπίεσης και συμπεριφορών που επηρεάζουν βαθιά την προσωπικότητα ενός ανθρώπου.

«Η ενδοοικογενειακή βία έχει πολλές μορφές», ήταν το βασικό συμπέρασμα που ανέδειξε, εξηγώντας ότι γι’ αυτό ακριβώς είναι σημαντικές πρωτοβουλίες όπως η συγκεκριμένη, οι οποίες συμβάλλουν στην ενημέρωση και στην αναγνώριση φαινομένων που συχνά παραμένουν κρυμμένα πίσω από τις κλειστές πόρτες των σπιτιών.
Ο Δημήτρης Κουρέτας κάλεσε τους διοργανωτές να συνεχίσουν την προσπάθεια, να διευρύνουν τη διάδοση του μηνύματος και να αναπτύξουν συνεργασίες με φορείς και κοινωνικές δομές, ώστε η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση να φτάσουν σε όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους.
Ιερώνυμος: Ανάγκη προστασίας των θυμάτων και κατά τη δικαστική διαδικασία
Στη σημασία της συνεργασίας των θεσμών για την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας, αλλά και στην ανάγκη να προστατεύεται ουσιαστικά η αξιοπρέπεια των θυμάτων σε όλα τα στάδια διαχείρισης των υποθέσεων, αναφέρθηκε ο μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου Ιερώνυμος.
Ο μητροπολίτης συνεχάρη την Ελληνική Αστυνομία και τα στελέχη της Θεσσαλίας για την παρουσία και την προσφορά τους, σημειώνοντας ότι η πραγματοποίηση μιας τέτοιας εκδήλωσης στη Λάρισα αναδεικνύει και τις προσπάθειες που γίνονται στην περιοχή για την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στην εμπειρία της συνεργασίας των θεσμών στη Θεσσαλία, φέρνοντας ως παραδείγματα την περίοδο της πανδημίας, τις καταστροφές από τον «Ιανό» και την κακοκαιρία «Daniel».

Όπως επισήμανε, η συνεργασία αυτή δοκιμάστηκε σε ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες, με κοινό στόχο τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής και την αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων. Εξέφρασε, μάλιστα, την εκτίμησή του για το προσωπικό της Ελληνικής Αστυνομίας στη Θεσσαλία, τονίζοντας ότι οι άνθρωποι αυτοί έχουν ανταποκριθεί σε πολλές και διαφορετικές προκλήσεις.
Ο Ιερώνυμος στάθηκε επίσης στις αλλαγές που παρατηρούνται στην κοινωνία και στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται πλέον τα περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας.
Όπως ανέφερε, το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο. Εκείνο που έχει αλλάξει είναι οι κοινωνικές συνθήκες και ο τρόπος με τον οποίο οι θεσμοί καλούνται να παρέμβουν. Ειδικότερα, συνέδεσε την ανάγκη εντονότερης θεσμικής παρέμβασης με τη χαλάρωση των οικογενειακών και κοινωνικών δεσμών και τη σταδιακή υποχώρηση των κοινωνικών αντιστάσεων απέναντι σε τέτοια φαινόμενα.

Υπογράμμισε ότι όσο αποδυναμώνονται τα υποστηρικτικά δίκτυα της οικογένειας και της ευρύτερης κοινωνίας, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη παρέμβασης των αρμόδιων θεσμών, προκειμένου να στηρίξουν τα θύματα, να αποτρέψουν την επανάληψη της βίας και να ενημερώσουν την κοινωνία.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε, ωστόσο, σε ένα ζήτημα που αφορά τη μεταχείριση των θυμάτων μετά την καταγγελία και κατά τη διάρκεια της δικαστικής διαδικασίας.
Όπως επισήμανε, το πρόβλημα δεν εντοπίζεται μόνο στα αρχικά στάδια, στα οποία η Ελληνική Αστυνομία καλείται να διαχειριστεί μια υπόθεση, αλλά και στη συνέχεια, όταν αυτή περνά στη δικαστική κρίση και έρχεται αντιμέτωπη με τη δημοσιότητα.

Ο μητροπολίτης παρατήρησε ότι η δημοσιότητα που συνοδεύει ορισμένες φορές τέτοιες υποθέσεις δεν είναι πάντοτε ευεργετική για την ψυχολογία του θύματος. Αντίθετα, μπορεί να προκαλέσει πρόσθετη επιβάρυνση σε έναν άνθρωπο που έχει ήδη βιώσει μια τραυματική εμπειρία, αναγκάζοντάς τον να την ξαναζήσει μέσα από την έκθεση, τις αναφορές και την παρουσία καμερών.
Στο πλαίσιο αυτό, έθεσε την ανάγκη να αναζητηθούν ειδικότερες διαδικασίες για τη διαχείριση των υποθέσεων ενδοοικογενειακής βίας, αντίστοιχες με εκείνες που εφαρμόζονται σε υποθέσεις ανηλίκων, ώστε η εξέταση των θυμάτων να γίνεται, όπου είναι δυνατόν, με μεγαλύτερη προστασία της ιδιωτικότητάς τους.

Στόχος, όπως εξήγησε, είναι οι άνθρωποι που καταγγέλλουν τέτοια περιστατικά να μη μετατρέπονται σε αντικείμενο δημόσιας έκθεσης και να μην αισθάνονται ότι καλούνται να αναβιώσουν διαρκώς όσα συνέβησαν στο προσωπικό και οικογενειακό τους περιβάλλον.
Ο Ιερώνυμος αναγνώρισε ότι υπάρχει διάθεση για βελτίωση της αντιμετώπισης αυτών των υποθέσεων, επιμένοντας στην ανάγκη να ενισχυθούν οι προσπάθειες, ώστε η προστασία του θύματος να μην περιορίζεται στη στιγμή της καταγγελίας, αλλά να διασφαλίζεται σε ολόκληρη τη διαδρομή μέχρι την ολοκλήρωση της δικαστικής διαδικασίας.










Φωτογραφίες και βίντεο: Δημήτρης Καστανάρας// LarissaPress
























