Απαγόρευση χρήσης πυρηνικών όπλων από Βρετανία και Γαλλία ζητεί ο Βλαντιμίρ Πούτιν για να τερματίσει τον πόλεμο με την Ουκρανία. Πρόκειται για έναν όρο που συνιστά αποδυνάμωση της πυρηνικής προστασίας που παρέχουν η Βρετανία και η Γαλλία στους Ευρωπαίους συμμάχους τους.
Την αποκάλυψη αυτή φέρνει στο φως η εφημερίδα «New York Times» επικαλούμενη έγγραφο της 10ης Νοεμβρίου και σύμφωνα με αυτό η Ρωσία ζητεί από τις δύο ευρωπαϊκές πυρηνικές δυνάμεις να δεσμευθούν ότι δεν θα χρησιμοποιήσουν τα πυρηνικά τους όπλα για την υπεράσπιση άλλων ευρωπαϊκών κρατών.
Σύμφωνα με τo δημοσίευμα απαίτηση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πακέτο ρωσικών προτάσεων που περιλαμβάνει την υποχώρηση του ΝΑΤΟ από την ανατολική Ευρώπη και τον δραστικό περιορισμό της δυτικής στρατιωτικής υποστήριξης προς την Ουκρανία.
Η αποκάλυψη έρχεται ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να προωθήσουν τις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου, με τη Ρωσία να επιδιώκει τη σύνδεση μιας ειρηνευτικής συμφωνίας με τη συνολική αναδιαμόρφωση του ευρωπαϊκού συστήματος ασφάλειας. Οι προτάσεις της Μόσχας δεν έχουν γίνει αποδεκτές από τη Δύση, ενώ παραμένει αβέβαιο κατά πόσο μπορούν να αποτελέσουν βάση συμφωνίας.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν, η Μόσχα ζητεί από τη Βρετανία και τη Γαλλία να αποκλείσουν το ενδεχόμενο χρήσης των πυρηνικών τους οπλοστασίων για την προστασία άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
Η απαίτηση αυτή υπερβαίνει κατά πολύ το ζήτημα της Ουκρανίας, καθώς αγγίζει έναν από τους βασικούς πυλώνες της αποτρεπτικής στρατηγικής του ΝΑΤΟ. Η Βρετανία και η Γαλλία αποτελούν, μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τις τρεις πυρηνικές δυνάμεις της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, με τα οπλοστάσιά τους να συμβάλλουν στην αποτροπή ενδεχόμενης επίθεσης εναντίον των συμμάχων τους.
Το βρετανικό σύστημα πυρηνικής αποτροπής βασίζεται στους βαλλιστικούς πυραύλους Trident, που μεταφέρονται από πυρηνοκίνητα υποβρύχια. Η βρετανική κυβέρνηση έχει επανειλημμένα διακηρύξει ότι το πυρηνικό οπλοστάσιο της χώρας έχει σκοπό να προστατεύει τόσο το Ηνωμένο Βασίλειο όσο και τους συμμάχους του.
Η Μόσχα επιδιώκει να περιορίσει αυτή τη δυνατότητα, ώστε οι ευρωπαϊκές χώρες που δεν διαθέτουν δικά τους πυρηνικά όπλα να μην μπορούν να υπολογίζουν στην προστασία του Λονδίνου και του Παρισιού στο πλαίσιο της πυρηνικής αποτροπής.
Πρόκειται για επέκταση των ρωσικών αξιώσεων του 2021, όταν η Μόσχα είχε ζητήσει τον τερματισμό των ρυθμίσεων πυρηνικής συμμετοχής του ΝΑΤΟ, στο πλαίσιο των οποίων αμερικανικά πυρηνικά όπλα βρίσκονται σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Αποχώρηση του ΝΑΤΟ από την ανατολική Ευρώπη και διακοπή των όπλων προς την Ουκρανία
Το ρωσικό έγγραφο, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, επαναφέρει σειρά απαιτήσεων που είχε διατυπώσει το Κρεμλίνο τον Δεκέμβριο του 2021, λίγους μήνες πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η απαίτηση για αποχώρηση στρατιωτικών δυνάμεων του ΝΑΤΟ από την ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας, συμπεριλαμβανομένης της Πολωνίας και των χωρών της Βαλτικής, με στόχο την επαναφορά της στρατιωτικής παρουσίας της Συμμαχίας στα επίπεδα του 1997.
Παράλληλα, η Ρωσία ζητεί να σταματήσει η αποστολή δυτικών όπλων, στρατιωτικού εξοπλισμού και άλλου αμυντικού υλικού στην Ουκρανία, καθώς και να αποκλειστεί η ένταξη του Κιέβου στο ΝΑΤΟ.
Οι προτάσεις προβλέπουν επίσης περιορισμούς στην ανάπτυξη ξένων στρατευμάτων στην Ουκρανία και διατήρηση του ρωσικού ελέγχου σε μεγάλα τμήματα των ουκρανικών εδαφών που έχουν καταληφθεί κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Σύμφωνα με τις ίδιες αναφορές, η Ρωσία θα μπορούσε να αποδεχθεί την ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, υπό την προϋπόθεση ότι η χώρα δεν θα συμμετείχε στις κοινές αμυντικές ρυθμίσεις της ΕΕ.
Οι όροι αυτοί καταδεικνύουν ότι η Μόσχα δεν περιορίζει τις αξιώσεις της σε μια διευθέτηση των εδαφικών διαφορών με το Κίεβο, αλλά ζητεί αλλαγές που θα επηρέαζαν ευρύτερα τη στρατιωτική παρουσία και τις δυνατότητες άμυνας της Δύσης στην Ευρώπη.
Η απάντηση του Λονδίνου για την πυρηνική αποτροπή
Η βρετανική κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν προτίθεται να εγκαταλείψει τις δεσμεύσεις της έναντι των συμμάχων της στο ΝΑΤΟ. Σε επίσημη ενημέρωση για την πυρηνική στρατηγική του Ηνωμένου Βασιλείου, υπογράμμισε ότι οι απειλές που αντιμετωπίζουν η χώρα και οι σύμμαχοί της αυξάνονται σε κλίμακα, πολυπλοκότητα και ποικιλία, καθιστώντας την πυρηνική αποτροπή περισσότερο σημαντική από ποτέ.
Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά η βρετανική κυβέρνηση, «το Ηνωμένο Βασίλειο πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί και θα υπερασπιστεί τον εαυτό του και τους συμμάχους του υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, ακόμη και τις πιο ακραίες».
Το Λονδίνο έχει επίσης προειδοποιήσει ότι η Ρωσία εκσυγχρονίζει το πυρηνικό της οπλοστάσιο και αναπτύσσει οπλικά συστήματα ικανά να φέρουν τόσο συμβατικές όσο και πυρηνικές κεφαλές.
Στις 13 Νοεμβρίου, μία ημέρα πριν από τη δημοσιοποίηση των νεότερων πληροφοριών για τις ρωσικές απαιτήσεις, η Βρετανία και η Ουκρανία επαναβεβαίωσαν με κοινή ανακοίνωση την ανάγκη ισχυρών, νομικά δεσμευτικών εγγυήσεων ασφαλείας για το Κίεβο, απορρίπτοντας ρωσικούς όρους που θα ισοδυναμούσαν με παράδοση της Ουκρανίας.
Η αντίδραση της Ευρώπης και οι συνομιλίες με τις ΗΠΑ
Οι νέες ρωσικές απαιτήσεις γίνονται γνωστές σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουάσιγκτον επιχειρεί να διευρύνει τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, ώστε να περιλαμβάνουν και τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης.
Στις συνομιλίες του Άμπου Ντάμπι, στις 10 και 11 Νοεμβρίου, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ συζήτησαν με τη ρωσική πλευρά ζητήματα ευρωπαϊκής ασφάλειας, παράλληλα με τις προσπάθειες για τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Την Παρασκευή (13 Νοεμβρίου), οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν ότι η Ευρώπη θα εκπροσωπείται στις μελλοντικές ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις από τη Βρετανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία και την Πολωνία, μαζί με εκπροσώπους των ευρωπαϊκών θεσμών, ενώ αναμένεται να συμμετάσχει και το ΝΑΤΟ.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, δήλωσε ότι η Ευρώπη πρέπει να μιλά με ενιαία φωνή σε όλες τις συζητήσεις που αφορούν το μέλλον της Ουκρανίας και την ασφάλεια της ηπείρου.
Από την πλευρά του, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς απέρριψε την προσπάθεια της Μόσχας να συνδέσει την επίλυση του ουκρανικού ζητήματος με συνολική αναθεώρηση των ευρωπαϊκών αμυντικών δομών.
«Δεν θα υπάρξουν συζητήσεις για την Ουκρανία χωρίς την Ουκρανία και δεν θα υπάρξουν συζητήσεις για την Ευρώπη χωρίς την Ευρώπη», δήλωσε ο Μερτς, προσθέτοντας ότι η Ευρώπη διαθέτει ήδη τη δική της αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Ζελένσκι: Επικίνδυνη η συζήτηση για αλλαγή της ευρωπαϊκής ασφάλειας
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι προειδοποίησε ότι η συζήτηση για ένα νέο σύστημα ευρωπαϊκής ασφάλειας θα μπορούσε να εξυπηρετήσει τους στόχους της Μόσχας, επιτρέποντας στη Ρωσία να θέσει εκ νέου ζητήματα που αφορούν τη στρατιωτική παρουσία του ΝΑΤΟ και την κατανομή ισχύος στην Ευρώπη.
Ο Ζελένσκι υποστήριξε ότι το Κρεμλίνο επιδιώκει να επαναφέρει απαιτήσεις που είχε διατυπώσει ήδη το 2021, πριν από την έναρξη της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.
Παράλληλα, τόνισε ότι οι συζητήσεις για τη μελλοντική ασφάλεια της Ευρώπης δεν πρέπει να προηγηθούν του τερματισμού των εχθροπραξιών.
Σύμφωνα με τον Ουκρανό πρόεδρο, η σωστή σειρά είναι πρώτα η κατάπαυση του πυρός, στη συνέχεια ο τερματισμός του πολέμου και ακολούθως η παροχή εγγυήσεων ασφαλείας στην Ουκρανία.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τη βασική διαφωνία ανάμεσα στη Μόσχα και τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις: η Ρωσία ζητεί μια ευρύτερη διαπραγμάτευση για τους κανόνες ασφαλείας στην Ευρώπη, ενώ οι Ευρωπαίοι επιμένουν ότι προτεραιότητα πρέπει να αποτελέσει ο τερματισμός του πολέμου και ότι οποιαδήποτε απόφαση για την άμυνα της ηπείρου προϋποθέτει τη συμμετοχή των ίδιων των ευρωπαϊκών κρατών.
