Μια νέα εποχή για τις επιχειρησιακές δυνατότητες της Πολεμικής Αεροπορίας σηματοδοτεί η συμφωνία που υπέγραψαν Ελλάδα και Πορτογαλία για την προμήθεια 3+3 αεροσκαφών EMBRAER KC-390, τα οποία θα μπορούν να εκτελούν τόσο αποστολές στρατηγικών μεταφορών όσο και εναέριου ανεφοδιασμού μαχητικών αεροσκαφών.
Η διακρατική συμφωνία υπεγράφη τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου, στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας, παρουσία του Νίκου Δένδια και του Πορτογάλου ομολόγου του, Νούνο Μέλο, ο οποίος πραγματοποιεί επίσημη επίσκεψη στην Ελλάδα.
Η απόκτηση των βραζιλιάνικης κατασκευής KC-390 αποτελεί σημαντική εξέλιξη για τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, καθώς, όπως υπογράμμισε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, πρόκειται για δύο πρωτιές στην ιστορία της Πολεμικής Αεροπορίας: την απόκτηση αεριωθούμενων μεταγωγικών αεροσκαφών και την εισαγωγή της δυνατότητας εναέριου ανεφοδιασμού μαχητικών.
«Είναι μια αγορά για την Ελλάδα που σηματοδοτεί δύο πρωτιές. Είναι η πρώτη φορά στην Ιστορία μας που θα αποκτήσουμε αεριωθούμενο μεταγωγικό αεροσκάφος», ανέφερε ο Νίκος Δένδιας, υποδεχόμενος τον Πορτογάλο υπουργό στο Πεντάγωνο.
«Και είναι η πρώτη φορά στην Ιστορία μας που θα αποκτήσουμε αεροσκάφος-τάνκερ, δηλαδή αεροσκάφος που μπορεί να ανεφοδιάζει τα μαχητικά μας στον αέρα. Σε πρώτη φάση τα Rafale και τα Mirage και, έναν χρόνο μετά από τώρα, και τα F-16», πρόσθεσε.
Πώς θα αλλάξει τις δυνατότητες των ελληνικών μαχητικών ο εναέριος ανεφοδιασμός
Το σημαντικότερο επιχειρησιακό πλεονέκτημα των KC-390 είναι η δυνατότητα ανεφοδιασμού μαχητικών αεροσκαφών εν πτήσει. Μέχρι σήμερα, τα ελληνικά μαχητικά έπρεπε να επιστρέφουν σε αεροπορικές βάσεις για ανεφοδιασμό, γεγονός που επηρεάζει τον χρόνο παραμονής τους σε μια περιοχή επιχειρήσεων.
Με την εισαγωγή της νέας δυνατότητας, τα Rafale, τα Mirage και στη συνέχεια τα F-16 θα μπορούν να παραμένουν περισσότερη ώρα στον αέρα, πραγματοποιώντας ανεφοδιασμό χωρίς να χρειάζεται να διακόπτουν την αποστολή τους για να επιστρέψουν στη βάση.
Ο Νίκος Δένδιας έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη σημασία αυτής της επιχειρησιακής αναβάθμισης, τονίζοντας ότι πρόκειται για ένα πλεονέκτημα που μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα στις αεροπορικές επιχειρήσεις.
«Θα ήθελα να πω ότι δεν υπάρχει τρόπος με τον οποίο να υπογραμμίσω το τι τεράστιο πλεονέκτημα δίνει στα μαχητικά μας αεροσκάφη αυτή η δυνατότητα εναέριου ανεφοδιασμού», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όπως εξήγησε, με τον εναέριο ανεφοδιασμό ο χρόνος παραμονής ενός μαχητικού στον αέρα δεν θα καθορίζεται πλέον αποκλειστικά από τα καύσιμα που διαθέτει, αλλά ουσιαστικά από την αντοχή του χειριστή του.
Η αναφορά Δένδια στην τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά του υπουργού Εθνικής Άμυνας στην τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974, με αφορμή τη στρατηγική σημασία που αποδίδει στην απόκτηση αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού.
Ο Νίκος Δένδιας υποστήριξε ότι εάν η Ελλάδα διέθετε τότε τη συγκεκριμένη επιχειρησιακή δυνατότητα, η εξέλιξη των γεγονότων στην Κύπρο θα μπορούσε να ήταν διαφορετική.
«Ή, αν θέλετε, να σας το πω με ένα παράδειγμα: αν η Ελλάδα είχε αεροσκάφη ανεφοδιασμού στον αέρα των μαχητικών μας αεροσκαφών, η εισβολή στην Κύπρο το 1974 δεν θα μπορούσε να έχει συμβεί και δεν θα μπορούσε να έχει διατηρηθεί το προγεφύρωμα της εισβολής», δήλωσε.
Μεταφορά τεχνογνωσίας και εκπαίδευση Ελλήνων πιλότων
Σημαντικό σκέλος της συμφωνίας Ελλάδας – Πορτογαλίας αφορά και τη μεταφορά τεχνογνωσίας. Η πορτογαλική πλευρά θα συνδράμει στην εκπαίδευση των Ελλήνων χειριστών, ώστε να εξοικειωθούν με τα νέα αεροσκάφη και τις δυνατότητές τους.
Ο Νίκος Δένδιας ευχαρίστησε, παράλληλα, την Πορτογαλία για τη συμμετοχή ενός KC-390 στην πτήση που πραγματοποιήθηκε πάνω από τη Θεσσαλονίκη κατά τη διάρκεια των εκδηλώσεων για την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου.
Η συμφωνία υπογράφηκε από τον γενικό διευθυντή της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων, υποστράτηγο Ιωάννη Μπούρα, και τον γενικό διευθυντή Εξοπλισμών του πορτογαλικού υπουργείου Εθνικής Άμυνας, Αντόνιο Ζοζέ Μπαπτίστα, παρουσία των δύο υπουργών.
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί συνέχεια της επίσκεψης που είχε πραγματοποιήσει ο Νίκος Δένδιας στη Λισαβόνα στις 7 Μαΐου 2026.
Συνεργασία Ελλάδας – Πορτογαλίας σε θαλάσσια drones και δορυφόρους
Η προμήθεια των KC-390 δεν αποτελεί τη μοναδική πτυχή της διμερούς αμυντικής συνεργασίας. Στις συνομιλίες των δύο υπουργών βρέθηκαν επίσης η αμυντική καινοτομία, η τεχνολογία και η ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας.
Όπως ανακοίνωσε ο Νίκος Δένδιας, Ελλάδα και Πορτογαλία εξετάζουν τη διεύρυνση της συνεργασίας τους στον τομέα των θαλάσσιων μη επανδρωμένων συστημάτων (drones), αξιοποιώντας και την εμπειρία που διαθέτει η πορτογαλική πλευρά.
Στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη η ανάπτυξη σκαφών που θα μπορούν να μεταφέρουν και να επιχειρούν με drones, καθώς και η συνεργασία στην κατασκευή και αξιοποίηση συστημάτων αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Ένα ακόμη πεδίο κοινής δράσης είναι το Διάστημα και οι δορυφορικές τεχνολογίες. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας γνωστοποίησε ότι τις επόμενες ημέρες θα εγκαινιάσει τη Διοίκηση Διαστήματος της Πολεμικής Αεροπορίας, επισημαίνοντας ότι η Πορτογαλία αποτελεί έναν από τους εταίρους με τους οποίους η Ελλάδα επιδιώκει να αναπτύξει στενότερη συνεργασία.
Παράλληλα, στις διευρυμένες συνομιλίες συζητήθηκαν ζητήματα που αφορούν το Δίκαιο της Θάλασσας, η τουρκική στάση και το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ενώ εξετάστηκαν οι υποχρεώσεις αμοιβαίας συνδρομής στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ.
Οι δύο υπουργοί αντάλλαξαν, επίσης, απόψεις για τις εξελίξεις στην Αφρική και τη σημασία της ευρωπαϊκής παρουσίας στην περιοχή.
Στο πλαίσιο της επίσημης επίσκεψης του Νούνο Μέλο στην Αθήνα υπογράφηκε, τέλος, συμφωνία συνεργασίας μεταξύ των Πολεμικών Αεροποριών Ελλάδας και Πορτογαλίας, ενισχύοντας περαιτέρω τους αμυντικούς δεσμούς των δύο χωρών.
