Σφοδρές αντιδράσεις και κριτική προς την κυβέρνηση πυροδότησε το άρθρο 23 του νομοσχεδίου για την ενίσχυση της εποπτείας των servicers, αντιδράσεις που οδήγησαν στην απόσυρση της επίμαχης διάταξης.
Η αντιπολίτευση κατήγγειλε ότι το άρθρο ευνοούσε υπέρμετρα τα funds και τους servicers ενώ οι δικηγορικοί σύλλογοι υποστήριξαν ότι παρέκαμπτε σημαντικές εγγυήσεις δικαστικού ελέγχου.
Η βασική ένσταση των δικηγορικών συλλόγων ήταν η μετατροπή ιδιωτικής σύμβασης σε εκτελεστό τίτλο χωρίς προηγούμενη διαταγή πληρωμής και ο περιορισμός ενός σταδίου δικαστικού ελέγχου.
Ωστόσο, το άρθρο 23 δεν παρεμβαίνει μεμονωμένα στο καθεστώς των πλειστηριασμών, αλλά αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης νομοθετικής παρέμβασης με στόχο την επιτάχυνση βιώσιμων ρυθμίσεων, αντί των πλειστηριασμών.
Το άρθρο 23 προέβλεπε τη δυνατότητα καταγγελίας μιας ρύθμισης όταν οι καθυστερούμενες καταβολές υπερέβαιναν συνολικά την αξία τριών δόσεων. Στην περίπτωση αυτή, η αρχική απαίτηση θα αναβίωνε, με αφαίρεση των ποσών που είχαν ήδη καταβληθεί, ενώ η ίδια η σύμβαση ρύθμισης θα αποτελούσε εκτελεστό τίτλο.
Αφορά δηλαδή περιπτώσεις οφειλετών που ρύθμισαν τις υποχρεώσεις τους και στη συνέχεια διακόπτουν, εκ νέου, τις πληρωμές. Σε ενα τέτοιο ενδεχόμενο οι servicers θα μπορούσαν να προχωρήσουν άμεσα σε αναγκαστική εκτέλεση αντι να ξεκινήουν τις σχετικές διαδικασίες από το μηδέν.
Μπαράζ παρεμβάσεων για το ιδιωτικό χρέος
Η νέα παρέμβαση για τα «κόκκινα δάνεια» έρχεται σε συνέχεια μιας σειράς νομοθετικών κινήσεων για την αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους, κοινός παρανομαστής των οποίων είναι η ανακούφιση και διευκόλυνση των οφειλετών.
Η κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε σειρά ευνοϊκών ρυθμίσεων για τους οφειλέτες, δημιουργώντας ισχυρό πλαίσιο προστασίας των ευάλωτων οικονομικά νοικοκυριών, την ενίσχυση του εξωδικαστικού μηχανισμού, τη δυνατότητα οριστικής διάσωσης της πρώτης κατοικίας, αλλά και ρύθμιση (μετά από απόφαση του Αρείου Πάγου) που κατέστησε ουσιαστικά άτοκες τις οφειλές των δανειοληπτών που έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη, το κόστος της οποίας έχουν επωμιστεί οι φορολογούμενοι και το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Ρυθμίσεις που έχουν προκαλέσει κριτική για τις συνεχείς αλλαγές του πλαισίου, την επιδείνωση της θέσης των πιστωτών αλλά και κριτική για την προνομιακή αντιμετώπιση των κακοπληρωτών σε σχέση με τους οφειλέτες που αποπληρώνουν με συνέπεια τις υποχρεώσεις τους.
Έχοντας ενισχύσει το πλαίσιο για τους ευάλωτους, επιταχύνει τον εξωδικαστικό και δίνοντας τη δυνατότητα διάσωσης της πρώτης κατοικίας η κυβέρνηση προσπαθεί να επιταχύνει τις ρυθμίσεις με στόχο την ουσιαστική μείωση του ιδιωτικού χρέους.
Επιτάχυνση μεταρυθμίσεων και η άλλη άποψη για το άρθρο 23
Με το νέο πλαίσιο για τους servicers, η κυβέρνηση, φιλοδοξεί να επιταχύνει δραστικά τις ρυθμίσεις, περιορίζοντας τους πλειστηριασμούς. Το άρθρο 23, σύμφωνα με τραπεζικά στελέχη, αποτελεί μια ασπίδα προστασίας έναντι καταχρηστικών συμπεριφορών.
Όπως τονίζουν, το άρθρο 23 λειτουργεί ως μηχανισμός διασφάλισης της τήρησης των συμφωνιών, ώστε οι ευνοϊκές ρυθμίσεις να τηρούνται και να μη χρησιμοποιούνται καταχρηστικά για διαδοχικές αναβολές της αναγκαστικής εκτέλεσης.
Τραπεζικές πηγές αναφέρουν ως παράδειγμα καταχρηστικής συμπεριφοράς: οφειλέτης προχωρά σε ρύθμιση της οφειλής του λίγο πριν από τον πλειστηριασμό και στη συνέχεια αθετεί τη συμφωνία, γνωρίζοντας ότι η επανεκκίνηση της διαδικασίας του πλειστηριασμού μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να απαιτήσει ακόμη και δύο χρόνια.
Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος συνεχών αναβολών, ο οποίος επιβραβεύει ουσιαστικά την ασυνέπεια και επιτρέπει σε όσους εκμεταλλεύονται τα κενά του συστήματος να καθυστερούν επ’ αόριστον την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους.
Οι αντιδράσεις και η κριτική των δικηγορικών συλλόγων
Η αντιπολίτευση υποστήριξε ότι το άρθρο 23 μετέβαλλε υπέρμετρα τις ισορροπίες μεταξύ πιστωτών και δανειοληπτών, προσφέροντας στα funds και στους servicers τη δυνατότητα αναγκαστικής εκτέλεσης με βάση ιδιωτική σύμβαση, χωρίς προηγούμενη έκδοση διαταγής πληρωμής.
Οι δικηγορικοί σύλλογοι εστίασαν κυρίως στις δικονομικές εγγυήσεις, υποστηρίζοντας ότι η αναγνώριση ιδιωτικού συμφωνητικού ως εκτελεστού τίτλου θα παρέκαμπτε σημαντικό στάδιο δικαστικού ελέγχου. Παράλληλα, επισήμαναν την αβεβαιότητα ως προς τη διαπίστωση του ακριβούς ύψους της απαίτησης μετά τις καταβολές του οφειλέτη.
Από την άλλη πλευρά, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών υποστήριζε ότι η σύμβαση δεν θα αποτελούσε μονομερή πράξη του servicer, αλλά προϊόν συμφωνίας των δύο πλευρών, χωρίς να καταργείται συνολικά η δυνατότητα δικαστικής αμφισβήτησης.
Πέρα από τη συγκεκριμένη αντιπαράθεση, τίθεται και το ευρύτερο ερώτημα κατά πόσον το σημερινό σύστημα ενθαρρύνει την οριστική διευθέτηση των οφειλών ή αφήνει περιθώρια διαρκούς παράτασης των εκκρεμοτήτων.
Δεν είναι τυχαίο ότι δέκα χρόνια μετά την κορύφωση της μεγάλης κρίσης το 2015 η μείωση των κόκκινων δανείων που βρίσκονται υπο το διαχείριση των servicers γίνεται με πολύ χαμηλή ταχύτητα.
Σημειώνεται ότι στα τέλη Ιουνίου 2026 η ονομαστική αξία των δανείων που διαχειρίζονται οι servicers και έχουν μεταβιβαστεί σε εξειδικευμένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα του εξωτερικού ανερχόταν σε 79,65 δισ. ευρώ εκ των οποίων τα 28,15 δισ. ήταν οφειλές επιχειρήσεων, τα 9,98 δισ. οφειλές ελεύθερων επαγγελματιών και αγροτών και τα 41,5 δισ. ιδιωτών.
Το οικονομικό βάρος των «κόκκινων» δανείων
Το βουνό των «κόκκινων» δανείων που από τις τράπεζες έχουν περάσει στα funds αποτελει ζήτημα με ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις.
Όπως έχει επισημάνει επανειλημμένα το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), η αργή αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους δημιουργεί σοβαρούς περιορισμούς στην πρόσβαση νοικοκυριών και επιχειρήσεων στην τραπεζική χρηματοδότηση.
Μεταξύ των εμποδίων που καταγράφει το ΔΝΤ για την αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους, κεντρικό σημείο αποτελούν οι καθυστερήσεις στην έκδοση διαταγών πληρωμής, οι ανακοπές σε διαφορετικά στάδια της διαδικασίας, η αναμονή πριν από τη διενέργεια πλειστηριασμών, καθώς και οι καθυστερήσεις στη διανομή των εσόδων και τη μεταβίβαση των ακινήτων.
Στην αξιολόγηση της σταθερότητας του ελληνικού χρηματοπιστωτικού συστήματος, που δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2026, το ΔΝΤ επισημαίνει ότι η αγορά στεγαστικής πίστης και η χρηματοδότηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων παραμένουν περιορισμένες, εξαιτίας και του αργού ρυθμού επίλυσης των μη εξυπηρετούμενων δανείων που διαχειρίζονται οι servicers.
Καταγράφει επίσης και άλλες θεσμικές δυσλειτουργίες, με χαρακτηριστικότερη την καθυστέρηση έκδοσης δικαστικών αποφάσεων.
Αντίστοιχες είναι και οι επισημάνσεις του ΟΟΣΑ.
Στην έκθεση Foundations for Growth and Competitiveness 2026, που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο του 2026, ο Οργανισμός υπογραμμίζει ότι, παρά τη σημαντική εξυγίανση των τραπεζικών ισολογισμών, το πρόβλημα των «κόκκινων» δανείων παραμένει ανοιχτό και έχει μεταφερθεί στους servicers.
Οι χρονοβόρες δικαστικές διαδικασίες και οι δυσκολίες ρευστοποίησης των εξασφαλίσεων καθυστερούν την οριστική διευθέτηση των οφειλών, ενώ οι δανειολήπτες με ανεπίλυτα μη εξυπηρετούμενα δάνεια παραμένουν ουσιαστικά αποκλεισμένοι από την τραπεζική χρηματοδότηση.
Ο ΟΟΣΑ ζητεί επιτάχυνση των δικαστικών διαδικασιών και αποτελεσματικότερη διαχείριση του προβληματικού ιδιωτικού χρέους.
Σημειώνεται ότι η μη αποτελεσματική διαχείριση των κόκκινων δανείων μπορεί να έχει επιπτώσεις που να φτάσουν μέχρι τους φορολογούμενους.
Η χαμηλότερη από την προβλεπόμενη ανάκτηση σε τιτλοποιήσεις του Σχεδίου Ηρακλής αυξάνει τον κίνδυνο ενεργοποίησης των κρατικών εγγυήσεων που καλύπτουν τους senior τίτλους, δημιουργώντας δυνητική επιβάρυνση για το Δημόσιο και, κατ’ επέκταση, τον φορολογούμενο.
