Ενα πρωινό του Σεπτεμβρίου, μέσα στη ζεστή ατμόσφαιρα ενός ζαχαροπλαστείου στο Πιτό, δυτικό προάστιο του Παρισιού, η 24χρονη Απολίν Ζιντ τοποθετούσε προσεκτικά κρέμα Σεντ Ονορέ πάνω σε μικρές τάρτες με λεμόνι και βασιλικό. Είναι μια δουλειά που απαιτεί δεξιοτεχνία και υπομονή, κάτι που καμία μηχανή, με την ψυχρή μηχανική της λειτουργία, δεν μπορεί – προς το παρόν – συναγωνιστεί.
Τα κρουασάν έβγαιναν από τον φούρνο κάθε μέρα διαφορετικά, με ακανόνιστα μεγέθη και τη δική τους ξεχωριστή όψη. Αυτή η ατέλεια ενθουσιάζει τη νεαρή γυναίκα, η οποία είχε αρχικά σπουδάσει Νομική και Επικοινωνία.
«Οταν έκανα πρακτική άσκηση σε μια δικηγορική εταιρεία στο Παρίσι και μου ζήτησαν να γράφω άρθρα χρησιμοποιώντας το ChatGPT, τρελάθηκα. Είπα στον εαυτό μου ότι δεν θέλω να γίνω τέτοιου είδους άνθρωπος», αφηγήθηκε η Ζιντ σε αφιέρωμα της Le Monde. «Το να εργάζομαι χωρίς υπολογιστή και να ξέρω ότι δεν απειλούμαστε από την τεχνητή νοημοσύνη είναι σαν να βρίσκομαι μέσα σε μια μικρή προστατευτική φούσκα…».
Την προηγούμενη ημέρα είχε υπογράψει σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου στο συγκεκριμένο ζαχαροπλαστείο, όπου τον Ιούνιο είχε ολοκληρώσει την επαγγελματική της κατάρτιση στη ζαχαροπλαστική, μέσω ενός προγράμματος που συνδύαζε εκπαίδευση και εργασία.
«Δεν κερδίζω τόσα χρήματα (1.689 ευρώ, ο καθαρός μηνιαίος κατώτατος μισθός για 39 ώρες εργασίας την εβδομάδα) όσα θα έβγαζα αν είχα περάσει τις εξετάσεις για να γίνω δικηγόρος. Ομως, όταν ξυπνάω το πρωί, χαίρομαι που πηγαίνω στη δουλειά και, όταν επιστρέφω στο σπίτι, είμαι ευχαριστημένη με τη μέρα μου».
Η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη έκανε την εμφάνισή της στα τέλη του 2022. Σχεδόν τέσσερα χρόνια αργότερα, η χρήση της έχει εξαπλωθεί ευρέως στους χώρους εργασίας.
Τα επαγγέλματα που σχετίζονται με τη μαγειρική έχουν σε γενικές γραμμές «αντισταθεί» σε αυτό το κύμα αυτοματοποίησης, όπως και τα χειρωνακτικά επαγγέλματα, γεγονός που έχει αναζωπυρώσει το ενδιαφέρον των μελών της γενιάς Ζ.
Σύμφωνα με έρευνα των LinkedIn και Censuswide, που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, σχεδόν το 63% των νέων ηλικίας 18 έως 28 ετών δήλωσε ότι προτιμά μια επαγγελματική σταδιοδρομία που περιλαμβάνει πρακτική, χειρωνακτική εργασία, αντί για μια δουλειά γραφείου. Το αντίστοιχο ποσοστό στο σύνολο των ηλικιακών ομάδων ήταν 52%.
Παράλληλα, το 65% θεωρούσε ότι τα τεχνικά και χειρωνακτικά επαγγέλματα προσφέρουν μεγαλύτερη αίσθηση νοήματος, ενώ περισσότερο από το 67% απέρριπτε την προοπτική να «παραμένει κολλημένο πίσω από μια οθόνη απαντώντας σε email».
Σε αυτή την κατηγορία ανήκει και η 33χρονη Ερμίν που δεν δίστασε το μεγάλο βήμα και να αλλάξει επαγγελματική πορεία.
Η γυναίκα από το Παρίσι, η οποία διαθέτει μεταπτυχιακό τίτλο στην πολιτιστική διαμεσολάβηση, ξεκίνησε πρόσφατα να εκπαιδεύεται ως τεχνίτρια τοποθέτησης πλακιδίων και ψηφιδωτών στους Compagnons du Devoir, μια ιστορική γαλλική οργάνωση τεχνιτών, ενώ παράλληλα εργάζεται σε εταιρεία ανακαίνισης δαπέδων.
«Ενώ τα πάντα υποτίθεται ότι πρέπει να γίνονται ολοένα και πιο γρήγορα, εγώ θέλω να επιβραδύνω τους ρυθμούς μου και να αφήσω πίσω μου τα πληκτρολόγια και τις οθόνες, για να δουλεύω με υλικά, με κάτι πραγματικό, κάτι χειροπιαστό», δήλωσε η πρώην υπεύθυνη επικοινωνίας και γραφίστρια σε δημόσιο οργανισμό.
Επειτα από έξι χρόνια σε μια δουλειά που την είχε εξαντλήσει και άλλα δύο χρόνια ως ελεύθερη επαγγελματίας, είχε πλέον κουραστεί από τη δημιουργία φυλλαδίων και ενημερωτικών εντύπων σε έναν επαγγελματικό κλάδο που είχε κατακλυστεί από αλγορίθμους.
«Αναζητούν νόημα»
«Ασφαλώς, έχει αυξηθεί ο αριθμός των ανθρώπων που στρέφονται σε χειρωνακτικά επαγγέλματα, αλλά εξακολουθούν να αποτελούν μειοψηφία σε σύγκριση με όσους επιλέγουν άλλες μορφές επαγγελματικής αλλαγής», λέει η Αν Ζουρντέν, αναπληρώτρια καθηγήτρια Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Paris-Dauphine-PSL.
Σύμφωνα με έκθεση του Κέντρου Μελετών και Ερευνών για τα Επαγγελματικά Προσόντα, η οποία δημοσιεύθηκε στα τέλη Αυγούστου, ποτέ άλλοτε δεν ήταν τόσο πολλοί οι νέοι επαγγελματίες που επιθυμούσαν να αλλάξουν κατεύθυνση ήδη από τα πρώτα βήματα της σταδιοδρομίας τους – ακόμη και μεταξύ εκείνων που δηλώνουν ικανοποιημένοι από τη δουλειά τους. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η τεχνητή νοημοσύνη έχει ενισχύσει τάσεις που είχαν ήδη αρχίσει να διαμορφώνονται.
«Εχει διευρύνει ακόμη περισσότερο το χάσμα ανάμεσα στις προσδοκίες που έχουν οι νέοι κατά τη διάρκεια των σπουδών τους και στην πραγματικότητα της επαγγελματικής ζωής, όπως τη βιώνουν. Αυτός είναι ένας από τους παράγοντες που τροφοδοτούν την επιθυμία τους να αλλάξουν επαγγελματική πορεία», εξηγεί η Ζουρντέν.
