Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ξεκαθάρισε στις Βρυξέλλες πως η Αθήνα δεν προτίθεται να κάνει «εκπτώσεις» στην Πολιτική Συνοχής και στην Κοινή Αγροτική Πολιτική στον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ. Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου κατά την αποχώρησή του από τη Σύνοδο Κορυφής της 15ης και 16ης Οκτωβρίου, εξέφρασε την ευχή να κλείσει η διαπραγμάτευση έως τον Δεκέμβριο. Αναφέρθηκε επίσης στο ενεργειακό κόστος, στο σύστημα εμπορίας εκπομπών ETS2, στο μεταναστευτικό και στη στήριξη της Ουκρανίας.
Αίσθηση κατεπείγοντος για τον προϋπολογισμό
Ο κ. Μητσοτάκης αναγνώρισε ότι οι διαπραγματεύσεις για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της περιόδου 2028 έως 2034 ξεκινούν, όπως πάντα, από σημαντικές αποκλίσεις ανάμεσα στις λεγόμενες «φειδωλές» χώρες και στην πλειοψηφία των κρατών μελών που επιδιώκουν πιο φιλόδοξο προϋπολογισμό. Όπως είπε, η Κοινή Αγροτική Πολιτική και η Πολιτική Συνοχής πρέπει να προστατευθούν «τουλάχιστον στα ποσά τα οποία είχε προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή», τα οποία χαρακτήρισε ικανοποιητικά για την Ελλάδα. Σύμφωνα με τον ίδιο, τουλάχιστον άλλες δεκαπέντε χώρες συντάσσονται με αυτή τη θέση.
Για τους νέους ίδιους πόρους, ο πρωθυπουργός τους χαρακτήρισε σημαντικούς, προσθέτοντας ωστόσο ότι για να συμφωνηθούν πρέπει να υπάρχει απόλυτη βεβαιότητα πως δεν θα επιβαρύνουν δυσανάλογα τις λιγότερο πλούσιες χώρες, όπως η Ελλάδα. Ερωτηθείς για το χρονοδιάγραμμα, δήλωσε ότι δεν είναι σε θέση να πει αν η διαπραγμάτευση θα ολοκληρωθεί τον Δεκέμβριο, εξηγώντας ότι το πρώτο εξάμηνο του 2027 αναμένεται εξαιρετικά δύσκολο σε επίπεδο πολιτικών εξελίξεων.
Σύμφωνα με τον κ. Μητσοτάκη, ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν κατέστησε σαφές ότι, καθώς ολοκληρώνεται η θητεία του, δεν θα είναι σε θέση να δεσμεύσει τη Γαλλία σε συμφωνία αν αυτή δεν επιτευχθεί τον Δεκέμβριο. Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός, ελπίζει σε συμφωνία «έστω και αν χρειαστεί να έχουμε πολλά πουκάμισα μαζί μας και να παραμείνουμε στις Βρυξέλλες για όσες μέρες χρειάζεται».
Δημοσιονομική ευελιξία αντί για «μαγικές λύσεις»
Στο ενεργειακό, οι ηγέτες ζήτησαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επεξεργαστεί μέτρα για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας. Ο κ. Μητσοτάκης δήλωσε ότι δεν αναμένει «λαγούς από το καπέλο» ούτε ευρωπαϊκές λύσεις για οριζόντιες μειώσεις φόρων. Όπως εξήγησε, η Αθήνα ζητά περαιτέρω δημοσιονομική ευελιξία για μέτρα «στοχευμένα και προσωρινά», αίτημα που κατά τον ίδιο η Επιτροπή αντιμετωπίζει θετικά.
Ο πρωθυπουργός διευκρίνισε ότι μια τέτοια ευελιξία δεν θα μεταβάλει τα ελληνικά πλεονάσματα, αλλά τον τρόπο με τον οποίο αυτά αποτυπώνονται λογιστικά. Υποστήριξε πως η Ελλάδα, σε αντίθεση με χώρες που βρίσκονται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, διαθέτει δημοσιονομικό χώρο για μέτρα στήριξης που, όπως είπε, θα ξεπεράσουν το € 1 δισ.
Ως παραδείγματα ανέφερε το πετρέλαιο θέρμανσης, που κατά τον ίδιο ανοίγει σε τιμές από τις χαμηλότερες στην ΕΕ, την επιστροφή ενός ενοικίου έως € 800 στα τέλη Νοεμβρίου για όσους νοικιάζουν κύρια κατοικία και την πρόσθετη στήριξη € 95 εκατ. για τη βιομηχανία που ανακοίνωσε πριν από δέκα ημέρες. Και πρόσθεσε πως η κυβέρνηση εξετάζει παρεμβάσεις για την ακτοπλοΐα, ώστε μετά τη συγκράτηση των εισιτηρίων έως τον Οκτώβριο να μη μετακυλιστεί στους νησιώτες το αυξημένο κόστος του ντίζελ.
Απαντώντας σε επικρίσεις της αντιπολίτευσης ότι η κυβέρνηση κινήθηκε καθυστερημένα και με περιορισμένα μέτρα, ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε ότι τα μέτρα ανακοινώνονται ανά δεκαπενθήμερο επειδή οι πραγματικές ανάγκες εξαρτώνται από την πορεία των τιμών, και ότι η κυβέρνηση διατηρεί εφεδρείες για τον χειμώνα. Αποδίδοντας την κατάσταση σε «δύο πολέμους» και στη μεγαλύτερη παγκόσμια ενεργειακή κρίση των τελευταίων δεκαετιών, απέκλεισε το ενδεχόμενο, όπως το διατύπωσε, να «τινάξουμε την μπάνκα στον αέρα» με παροχές ενόψει εκλογών.
Πράσινη μετάβαση με στήριξη της «παραγωγικής Ευρώπης»
Ο πρωθυπουργός επέμεινε πως η αύξηση των ανανεώσιμων πηγών στο μείγμα ηλεκτροπαραγωγής οδηγεί σε χαμηλότερες χονδρεμπορικές τιμές και πως η κυβέρνηση θα συνεχίσει την πολιτική αυτή με επενδύσεις σε αποθήκευση ενέργειας. Ανέφερε σχετικά μια μεγάλη επένδυση σε μπαταρίες που ολοκληρώθηκε στη Θεσσαλία λίγο πριν από τη μετάβασή του στις Βρυξέλλες. Για τη βιομηχανία, ωστόσο, υποστήριξε ότι δεν πρέπει να επιβληθεί πρόσθετο κόστος ταχείας απανθρακοποίησης σε κλάδους που δεν διαθέτουν ακόμη τις τεχνικές λύσεις.
Επαναλαμβάνοντας, όπως είπε, όσα υποστήριξε και στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, ο κ. Μητσοτάκης τόνισε ότι η πράσινη μετάβαση πρέπει να συνδυάζεται «με τη στήριξη της παραγωγικής Ευρώπης», σημειώνοντας ότι στην ίδια λογική κινούνται πολλές ακόμη χώρες.
Για το ETS2, το σύστημα εμπορίας εκπομπών που αφορά τη θέρμανση των κτιρίων και τις οδικές μεταφορές, ο πρωθυπουργός υπενθύμισε πως η Ελλάδα πίεσε ώστε η εφαρμογή του να μετατεθεί από το 2027 στο 2028. Η μετάθεση αυτή συμφωνήθηκε στο πλαίσιο της αναθεώρησης του Ευρωπαϊκού Νόμου για το Κλίμα. Όπως είπε, η Ελλάδα ανήκει στις χώρες που θεωρούν ότι ενδεχομένως θα χρειαστεί και περαιτέρω παράταση.
Στα συμπεράσματα της Συνόδου, οι ηγέτες κάλεσαν την Επιτροπή να επικαιροποιήσει την αξιολόγηση όλων των επιπτώσεων του ETS2, ιδίως ως προς τον σχεδιασμό και τις δικλίδες ασφαλείας του. Για το 2027, σύμφωνα με τον κ. Μητσοτάκη, έχει ήδη εξασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρξει καμία πρόσθετη ευρωπαϊκή επιβάρυνση στα καύσιμα και στη θέρμανση των κατοικιών.
Ευρωπαϊκός μηχανισμός για την εργαλειοποίηση
Στο μεταναστευτικό, που συζητήθηκε τη δεύτερη ημέρα της Συνόδου, ο πρωθυπουργός ανέφερε πως η ελληνική πρόταση για ευρωπαϊκό μηχανισμό αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων εργαλειοποίησης και μαζικών ροών, την οποία είχε υποβάλει με επιστολή του τον Αύγουστο μετά την κρίση στη Θέουτα, συγκέντρωσε καθολική αναγνώριση από τα κράτη μέλη.
Σύμφωνα με τον κ. Μητσοτάκη, την ίδια θέση εξέφρασε και η Επιτροπή, από την οποία αναμένονται σύντομα νομοθετικές προτάσεις. Ο Αντόνιο Κόστα είχε ζητήσει στην επιστολή πρόσκλησης να ενισχυθεί η ικανότητα της ΕΕ να αντιδρά σε κρίσεις, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων εργαλειοποίησης.
Όπως εξήγησε ο πρωθυπουργός, αν η χώρα βρεθεί ξανά αντιμέτωπη με περιστατικό «όπως αυτό του Έβρου ή της Θέουτα», θα διαθέτει «ένα ευρωπαϊκό οπλοστάσιο» για να το αντιμετωπίσει αποτελεσματικά. Παραδέχθηκε ωστόσο, ότι το ζήτημα δεν έχει ακόμη λυθεί, σημειώνοντας πως «η Ευρώπη κινείται πλέον στη σωστή κατεύθυνση».
Επιφύλαξη για τους αναχαιτιστές Patriot που ζητά η Ουκρανία
Ερωτηθείς από Ουκρνλή δημοσιογράφο αν το Κίεβο έχει ζητήσει από την Αθήνα αναχαιτιστικά βλήματα Patriot από τα ελληνικά αποθέματα, ο κ. Μητσοτάκης απάντησε ότι δεν πρόκειται να σχολιάσει δημόσια το θέμα. Υπενθύμισε, όμως, πως η Ελλάδα έχει ήδη στηρίξει την Ουκρανία με σημαντικές αντιαεροπορικές δυνατότητες από τα αποθέματά της.
Ο πρωθυπουργός πρόσθεσε ότι η Αθήνα θα πράξει ό,τι μπορεί για την Ουκρανία «χωρίς να διακυβευθεί η αμυντική θωράκιση της Ελλάδας», καθώς, όπως είπε, η χώρα βρίσκεται «σε μια ευαίσθητη γειτονιά» και έχει και άλλες δεσμεύσεις.
