Ο θάνατος του RJ Mitte, του νέου που πέρασε την εφηβεία του στα σετ του εμβληματικού Breaking Bad ως Γουόλτερ Γουάιτ Τζούνιορ, γιος του αντιήρωα που αποθεώθηκε από κοινό και κριτικούς, έχει φέρει θλίψη στη βιομηχανία του θεάματος. Το νέο πως ο Mitte έβαλε τέλος στη ζωή σε ηλικία 34 ετών κάνει τον επίλογο ακόμη πιο οδυνηρό.
Όπως και ο χαρακτήρας που ενσάρκωσε στην οθόνη ο RJ Mitte ζούσε με εγκεφαλική παράλυση. Ο ίδιος χρησιμοποίησε την πλατφόρμα του για να μιλήσει με επιμονή και χαμόγελο κατά του μισαναπηρισμού, υπερασπιζόμενος με σθένος τις αξίες της συμπερίληψης και ορατότητας για ένα καλύτερο κόσμο.
«Έχω εγκεφαλική παράλυση, αλλά δεν επέτρεψα ποτέ να με κρατήσει πίσω» σε ένα δοκίμιο για τη HuffPost το 2014. Εξηγώντας τις εμπειρίες του όταν έμαθε να αντιμετωπίζει τους νταήδες ενώ μεγάλωνε, ο Mitee έγραψε:
«Δεν πρέπει να σε καθορίζει. Απλώς έτυχε να έχω εγκεφαλική παράλυση».
Αυτό ίσχυε επίσης και για τον χαρακτήρα του RJ Mitte, τον Γουόλτερ «Φλιν» Γουάιτ Τζούνιορ, τον γιο του χαρακτήρα του Μπράιαν Κράνστον στη δραματική σειρά, η οποία ανακηρύχθηκε πρόσφατα από τους New York Times ως η καλύτερη τηλεοπτική σειρά του 21ου αιώνα.
«Αυτό που μου αρέσει πραγματικά είναι ότι ήταν στην τηλεόραση υποδυόμενος έναν χαρακτήρα που είχε εγκεφαλική παράλυση, αλλά το θέμα δεν ήταν το γεγονός ότι είχε εγκεφαλική παράλυση», λέει στο BBC η Έμα Λίβινγκστον, ιδρύτρια και διευθύνουσα σύμβουλος της οργάνωσης Up – The Adult Cerebral Palsy Movement.
«Όταν βλέπουμε τον RJ Mitte στην τηλεόραση απλώς να παίζει έναν ρόλο, που έτυχε επίσης να έχει εγκεφαλική παράλυση, είναι η πραγματική δύναμη του τι μας έδωσε μέσα από την οθόνη».
Πιστός ακτιβιστής
Ο RJ Mitte ήταν ακτιβιστής για τα δικαιώματα των αναπήρων και φρόντισε να προσφέρει τις υπηρεσίες του ως πρεσβευτής σε σειρά από φιλανθρωπικές οργανώσεις όπως οι United Cerebral Palsy και Can Do Canines.
Ο ίδιος δημιούργησε το Ίδρυμα Mitte (The Mitte Foundation), το οποίο παρείχε κοινοτικές επιχορηγήσεις στη γενέτειρά του στο Τέξας.
«Ο ακτιβισμός του ήταν ριζωμένος στη δέσμευση να διασφαλίσει ότι τα άτομα με εγκεφαλική παράλυση και άλλες αναπηρίες βλέπονται, ακούγονται και τους δίνεται η ευκαιρία να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές τους» είπε η Σούζαν Σέλερς, πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος της United Cerebral Palsy.
Έμπνευση για πολλούς
Η παρακαταθήκη του RJ Mitte, ιδιαίτερα για τους καλλιτέχνες με αναπηρία, είναι σημαντική.
Η Ρουθ Μέιντλι, η οποία πρωταγωνιστεί ως η ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία Τζούντι Χιούμαν στη νέα ταινία Being Heumann, σχολίασε για τα όσα αφήνει ο Mitte πίσω του.
«Αν δεν το δεις, δεν πιστεύεις ότι είναι εφικτό. Όταν ήμουν νεότερη, η υποκριτική δεν ήταν καν στο ραντάρ μου. Δεν πίστευα καν ότι ήταν μια επιλογή» λέει η ηθοποιός που έχει δισχιδή ράχη για τον Mitte που έγινε έμπνευσή της.
«Το να υπάρχουν άνθρωποι σαν αυτόν [τον RJ Mitte] στην οθόνη για τόσους πολλούς νέους που βλέπουν τις τέχνες ως μια βιομηχανία στην οποία θέλουν να μπουν… Ήταν απλώς ένα υπέροχο παράδειγμα. Αλλά ο Mitte δεν ήταν απλώς ένα άτομο με αναπηρία που κατέρριπτε τα εμπόδια στη βιομηχανία. Ήταν ένα πηγαίο ταλέντο, και νομίζω ότι αυτό είναι που θα λείψει τόσο πολύ».
Ένας άλλος ηθοποιός, ο Κέρον Ντέι, ο οποίος εμφανίστηκε στη σειρά του Netflix Sex Education, είπε πως «ο μεγαλύτερος φόρος τιμής που μπορώ να αποτίσω στον RJ και το έργο του είναι ότι σας στέλνω email σήμερα από το γύρισμα μιας τηλεοπτικής σειράς. Αυτή είναι η παρακαταθήκη του. Άτομα με αναπηρία να κάνουν καριέρα στις δημιουργικές βιομηχανίες. Αν μπορούσα να είχα τον μισό αντίκτυπο από αυτόν που είχε ο RJ, θα ήμουν εξαιρετικά υπερήφανος. Είναι μια θλιβερή ημέρα τόσο για τη βιομηχανία μας όσο και για την κοινότητά μας».
Η ορατότητα της αναπηρίας στην τηλεόραση
«Όσο περισσότερες αναπαραστάσεις βλέπουμε στην τηλεόραση, τόσο αυτό θα εμπνέει περισσότερα άτομα με αναπηρία να σκεφτούν ότι αυτή είναι μια καριέρα για εκείνους» είπε ο κωμικός και σεναριογράφος Λόρενς Κλαρκ.
«Τα πράγματα έχουν προχωρήσει πολύ από τότε που κυκλοφόρησε το Breaking Bad το 2008. Αλλά υπάρχει πάντα δρόμος ακόμα να διανύσουμε» σχολιάζει.
Μιλώντας για τον ρόλο του RJ Mitte στο Breaking Bad, ο Κλαρκ είπε το προφανές που συγκίνησε εκατομμύρια θεατών που έβλεπαν στον νεότερο της οικογένειας Γουάιτ το πιο τρυφερό κομμάτι της.
«Αυτό που είναι όμορφο σε αυτόν είναι ότι η αναπηρία είναι πάντα εκεί, ορατή» πρόσθεσε ο Κλαρκ.
Ο Βρετανός δημιουργός υπογράμμισε επίσης τον αντίκτυπο του ανάπηρου Γουάιτ/Mitte στους ανθρώπους που παρακολουθούν συμπεριληπτικές δραματικές σειρές και εκπομπές.
«Όσο περισσότερο εκτίθεσαι σε αυτές τις αναπαραστάσεις, ως κοινό, τόσο αυτό γίνεται απλώς μέρος της ζωής και του τρόπου που βλέπεις τον κόσμο».
Διάγνωση, επιτυχία, προκλήσεις
Ο RJ Mitte ήταν τριών ετών όταν διαγνώστηκε με εγκεφαλική παράλυση.
Η παράλυση του κεντρικού νευρικού συστήματος πλήττει περίπου 3,3 παιδιά ανά 1.000 γεννήσεις. Η βλάβη προκαλεί αδυναμία ελέγχου των μυών και, κατά συνέπεια, ανικανότητα για περπάτημα, άλλες κινήσεις, ακόμα και την κατάποση. Σε μερικές περιπτώσεις συνοδεύεται από νοητική καθυστέρηση και άλλες αναπτυξιακές διαταραχές.
Η εγκεφαλική παράλυση μπορεί να προκληθεί στο έμβρυο μετά από μόλυνση της εγκύου, μετά από τραυματισμό του παιδιού στο κεφάλι ή από επιπλοκές κατά τη γέννα (συχνά συνδέεται με τον πρόωρο τοκετό). Όχι σπάνια, η πάθηση δεν διαγιγνώσκεται πριν την ηλικία των δύο ετών, οπότε είναι ήδη αργά για να επέμβουν οι γιατροί.
O Μitte επιλέχθηκε για το Breaking Bad στα 14 του. Ήταν μια νίκη για όλους.
«Κάναμε την αρχή για πολλές τηλεοπτικές παραγωγές που ακολούθησαν και δώσαμε κίνητρο σε σεναριογράφους ώστε να είναι πιο θαρραλέοι» δήλωσε ο ίδιος στο Channel 4 News το 2016. «Ωστόσο έχουμε ακόμα πολύ δρόμο να διανύσουμε…» είχε προσθέσει με μια νότα προσοχής.
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα ο Mitte άφησε να εννοηθεί ότι μπορεί να ενδιαφερόταν να συνεχίσει την ιστορία του Breaking Bad, αλλά δήλωσε ότι οποιαδήποτε αναβίωση θα έπρεπε να ανταποκριθεί σε πολύ υψηλά στάνταρ.
«Θέλω να ξεπεράσω το Breaking Bad, αυτό είναι το πιο δύσκολο», είχε πει. «Έθεσα έναν πήχη για τον εαυτό μου ως νεαρός άνδρας που είναι κάπως ανέφικτος. Λέω στους ανθρώπους: “Κοιτάξτε, είναι μεγάλη η διαδρομή προς τα κάτω από την κορυφή του βουνού”».
Το πιο σπουδαίο
Μετά το Breaking Bad, οι άλλες τηλεοπτικές και κινηματογραφικές συμμετοχές του RJ Mitte περιλαμβάνουν τις σειρές Hannah Montana, Switched at Birth, Westhampton και το πιο πρόσφατο έργο του, Talking to Strangers, που κυκλοφόρησε νωρίτερα φέτος.
Αλλά το μεγαλύτερο επίτευγμά του —και η μεγαλύτερη υπερηφάνειά του— ήταν το φιλανθρωπικό του έργο.
«Εκεί που ένιωσα περισσότερο στην κορυφή του κόσμου ήταν όταν μπόρεσα να βοηθήσω άλλους μέσω του Breaking Bad, με τη δουλειά που έχω κάνει για τα άτομα με αναπηρία… προσπαθώντας να υπενθυμίσω στους ανθρώπους ότι έχουν φωνή και να δανείσω τη δική μου φωνή» είχε πει ο Mitte.
«Το μεγαλύτερο πράγμα που μου έδωσε το Breaking Bad είναι να μπορώ να δανείζω τη φωνή μου σε σκοπούς που έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο, που αλλάζουν τις ζωές των ανθρώπων».
«Υπήρχαν πολλές φορές που μου έλεγαν ότι δεν θα περπατούσα ή δεν θα μιλούσα ποτέ σωστά, ότι δεν θα είχα μια φυσιολογική ζωή ή καριέρα», είχε πει σε συνέντευξή του στο περιοδικό The Big Issue το 2021. Όλα προφητείες που ο ίδιος και η οικογένεια του επέλεξαν να ακυρώσουν.
«Όνειρο μου είναι να δημιουργήσω μια κουλτούρα του να μην τα παρατάς» έλεγε ο Mitte συχνά σε εμφανίσεις του.
Μιλώντας το 2014 στο Διεθνή Οργανισμό Εργασίας (ILO) με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία, ο Mitte απηύθυνε έκκληση για μεγαλύτερη κατανόηση γύρω από την αναπηρία.
Aυτά είναι τα λόγια του:
«Πιστεύω ότι η αναπηρία είναι κάτι το οποίο όλοι μοιραζόμαστε κατά κάποιο τρόπο. Αν δεν έχεις κάτι που είναι σωματικό, πιθανότατα θα έχεις κάτι στη ζωή σου που είναι ψυχικό/νοητικό. Όλοι μας έχουμε αυτές τις διαφορετικές μορφές ποικιλομορφίας στη ζωή μας και πιστεύω ότι το θέμα είναι να κατανοούμε, να είμαστε εκεί ο ένας για τον άλλον και να προσπαθούμε να καταλάβουμε τι είμαστε λίγο καλύτερα.
Πιστεύω ότι αυτός ο χώρος [η βιομηχανία του θεάματος] είναι δύσκολος για όλους. Το θέμα είναι ότι αν θέλεις κάτι, δουλεύεις γι’ αυτό. Δεν με νοιάζει ποιος είσαι, από ποιο υπόβαθρο προέρχεσαι ή πού ταιριάζεις σε αυτόν τον κόσμο.
Αν θέλεις κάτι —και αυτό δεν ισχύει μόνο για την υποκριτική αλλά για τα πάντα— αν θέλεις κάτι πολύ, τότε διεκδίκησέ το. Δεν πρόκειται να είναι εύκολο. Τίποτα σε αυτή τη ζωή που πραγματικά θέλεις, τίποτα που έχει πραγματική αξία για εσένα, δεν έρχεται χωρίς τίμημα.
Τα άτομα με αναπηρία αποτελούν μια ευκαιρία για τους ανθρώπους να δουν τι μπορεί να καταφέρει το ανθρώπινο σώμα. Και είναι μια υπενθύμιση —και πιστεύω ότι οι άνθρωποι πρέπει να το βλέπουν έτσι— παρά κάτι που πρέπει να θεραπευτεί ή να διορθωθεί, ή ό,τι κι αν είναι αυτό που προσπαθείς να ξεπεράσεις. Και ναι, χρειάζεται να το ξεπεράσεις. Αλλά όχι απαλλάσσοντας τον εαυτό σου από αυτό, αλλά κατανοώντας το. Κατανοώντας τον εαυτό σου και κατανοώντας τι θέλεις.
Σκέψου καλύτερα πώς μπορείς να καταλάβεις τι είναι αυτό και τι μπορείς να κάνεις με αυτό. Και δεν είναι απαραίτητα αυτό που θέλεις να κάνεις, αλλά το τι μπορείς να κάνεις με αυτό και να το μετατρέψεις σε κάτι μοναδικό.
Πρέπει να σταματήσουμε να βλέπουμε τις αναπηρίες ως ασθένεια και ως κάτι που πρέπει να αποβάλουμε, και να τις δούμε ως εξής: “Αυτή είναι μια ευκαιρία να μάθουμε, να εξελιχθούμε, να αλλάξουμε και να αμφισβητήσουμε [να διευρύνουμε τα όρια για το] ποιοι είμαστε και τι είμαστε”.
Θα αντιμετωπίσεις προκλήσεις στη ζωή σου που θα επηρεάσουν αυτά που θέλεις να κάνεις. Και επιτρέπουμε στον φόβο μας να μας χειραγωγεί. Επιτρέπουμε στον φόβο μας να ελέγχει αυτά που θέλουμε. Αυτό ισχύει απόλυτα με τις αναπηρίες. Πρέπει να καταλάβουμε ότι οφείλουμε να τις ξεπεράσουμε, αλλά παράλληλα πρέπει να μάθουμε να τις αξιοποιούμε στο μέγιστο των δυνατοτήτων μας.
Σας ευχαριστώ πάρα πολύ και συνεχίστε τον αγώνα».
