Γράφει ο Δημήτρης Βαρακλιώτης
Σύμβουλος Επικοινωνίας & Στρατηγικού Σχεδιασμού
Η φυγή των νέων από τα Φάρσαλα δεν αποτελεί καινούργια διαπίστωση. Είναι μια πραγματικότητα που βιώνουν εδώ και χρόνια δεκάδες οικογένειες, βλέποντας τα παιδιά τους να αναζητούν σπουδές, εργασία και επαγγελματική προοπτική μακριά από τον τόπο όπου μεγάλωσαν.
Αφορμή για να επανέλθει το ζήτημα αποτέλεσε η εκδήλωση RIS3 Innovation Café, που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου στο Πολιτιστικό Κέντρο Φαρσάλων.
Εδώ, ωστόσο, χρειάζεται μια ουσιαστική διευκρίνιση. Η συγκεκριμένη εκδήλωση ήταν πρωτοβουλία και διοργάνωση της Περιφέρειας Θεσσαλίας και όχι της δημοτικής αρχής Φαρσάλων.
Πρόκειται για έναν οργανωμένο κύκλο οκτώ συναντήσεων σε περιοχές της Θεσσαλίας, στο πλαίσιο του Προγράμματος Θεσσαλία 2021 2027, με αντικείμενο την καινοτομία, την επιχειρηματικότητα, τη συνεργασία με ερευνητικούς φορείς και την ανάδειξη των αναπτυξιακών δυνατοτήτων των τοπικών κοινωνιών.
Η Περιφέρεια ανέλαβε την πρωτοβουλία, διαμόρφωσε το πλαίσιο και έφερε τη συζήτηση στην περιφέρεια της Θεσσαλίας. Η παρουσία εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης ήταν ασφαλώς θεμιτή και επιθυμητή. Η συμμετοχή όμως σε μια πρωτοβουλία άλλου φορέα δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ανάγκη παρουσίασης συγκεκριμένου δημοτικού έργου.
Μετά την εκδήλωση, η δημοτική αρχή Φαρσάλων επέλεξε να αναφερθεί δημόσια στο μεγαλύτερο, όπως το χαρακτήρισε, στοίχημα για την περιοχή: να δοθούν στα παιδιά λόγοι να επιστρέψουν.
Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στη δημόσια τοποθέτηση, περίπου 80 νέοι αποφοιτούν κάθε χρόνο από τα δύο λύκεια των Φαρσάλων και φεύγουν για σπουδές, ενώ μόλις 10 με 15 επιστρέφουν.
Εάν τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν την πραγματικότητα, τότε πρόκειται για μια εξαιρετικά ανησυχητική εικόνα, η οποία απαιτεί κάτι πολύ περισσότερο από διαπιστώσεις και ευχές.
Απαιτεί απαντήσεις.
Σχεδόν επτά χρόνια μετά την ανάληψη της διοίκησης του Δήμου από τη σημερινή δημοτική αρχή, είναι εύλογο να αναζητήσει κανείς ποια συγκεκριμένα μέτρα έχουν ληφθεί για την αντιστροφή αυτής της κατάστασης.
Πόσες νέες θέσεις εργασίας δημιουργήθηκαν μέσα από στοχευμένες δημοτικές πρωτοβουλίες; Πόσες επενδύσεις προσελκύστηκαν με τη συμβολή του Δήμου; Ποιες ουσιαστικές διευκολύνσεις προσφέρθηκαν σε νέους επιχειρηματίες και επιστήμονες που επιθυμούσαν να δραστηριοποιηθούν στα Φάρσαλα;
Υπάρχει ολοκληρωμένο αναπτυξιακό σχέδιο με συγκεκριμένους στόχους, χρονοδιαγράμματα και μετρήσιμα αποτελέσματα ή η συζήτηση εξακολουθεί να περιορίζεται σε όσα θα μπορούσαν κάποτε να γίνουν;
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στην τουριστική προοπτική των Φαρσάλων, στην ιστορία των 4.000 ετών και στον Αχιλλέα.
Πρόκειται για στοιχεία που αναμφισβήτητα αποτελούν σημαντικό κεφάλαιο για την περιοχή. Το ερώτημα, όμως, είναι πώς αξιοποιήθηκαν στην πράξη.
Ποια ολοκληρωμένη στρατηγική τουριστικής ανάπτυξης εφαρμόστηκε; Ποιες παρεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν για την ανάδειξη της ιστορικής και πολιτιστικής ταυτότητας της περιοχής; Ποια είναι τα αποτελέσματα για την τοπική αγορά, τις επιχειρήσεις εστίασης, τα καταστήματα και την επισκεψιμότητα;
Η ιστορία από μόνη της δεν δημιουργεί τουριστικό προϊόν. Χρειάζεται σχεδιασμό, εξειδικευμένη στρατηγική, υποδομές, προβολή και διασύνδεση με την πραγματική οικονομία.
Ανάλογα ερωτήματα προκύπτουν και για τον πρωτογενή τομέα.
Οι αναφορές στο φαρσαλινό βαμβάκι και στο φαρσαλινό νήμα ακούγονται ενδιαφέρουσες. Ωστόσο, η δημιουργία τοπικής παραγωγικής ταυτότητας δεν επιτυγχάνεται με την απλή διατύπωση μιας ιδέας.
Χρειάζονται οργανωμένες συνεργασίες, πιστοποίηση, μεταποίηση, πρόσβαση σε αγορές και συγκεκριμένες δράσεις που θα αυξήσουν την αξία των προϊόντων και το εισόδημα των παραγωγών.
Ποιες από αυτές τις πρωτοβουλίες έχουν προχωρήσει με ουσιαστική συμμετοχή της δημοτικής αρχής;
Ακόμη και η αναφορά στην ανάγκη καλύτερης ενημέρωσης των επαγγελματιών για χρηματοδοτικά εργαλεία δημιουργεί ένα πρόσθετο ερώτημα. Τι εμποδίζει έναν Δήμο, έπειτα από τόσα χρόνια διοίκησης, να έχει οργανώσει έναν σταθερό μηχανισμό ενημέρωσης και υποστήριξης των τοπικών επιχειρήσεων και παραγωγών;
Η αναπτυξιακή πολιτική δεν μπορεί να εξαντλείται στην αναγνώριση προβλημάτων που είναι γνωστά εδώ και δεκαετίες.
Ούτε μπορεί η προοπτική ενός τόπου να εξαρτάται αποκλειστικά από μεγάλα οδικά έργα, όπως ο Νότιος Άξονας και η σύνδεση με τον Ε65, όσο σημαντικά κι αν είναι αυτά.
Η διεκδίκηση υποδομών αποτελεί υποχρέωση κάθε δημοτικής αρχής. Δεν αποτελεί, όμως, άλλοθι για την απουσία παράλληλων τοπικών πρωτοβουλιών.
Το πιο χαρακτηριστικό σημείο της δημόσιας τοποθέτησης ήταν η επισήμανση ότι δεν πρέπει να χάνεται χρόνος σε γενικόλογες συζητήσεις.
Μια διαπίστωση με την οποία δύσκολα θα διαφωνούσε κανείς.
Μόνο που η ίδια η τοποθέτηση κυριαρχήθηκε από τις λέξεις πρέπει, θέλουμε, χρειαζόμαστε και κάποια στιγμή.
Λέξεις που θα μπορούσαν να ανήκουν στο πρόγραμμα μιας δημοτικής παράταξης πριν από την πρώτη της εκλογή. Όχι απαραίτητα στον απολογισμό μιας διοίκησης που βρίσκεται ήδη στον έβδομο χρόνο της.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία της συζήτησης.
Η Περιφέρεια Θεσσαλίας, μέσα από τη δική της πρωτοβουλία RIS3 Innovation Cafés, επιχείρησε να ανοίξει έναν δίαυλο επικοινωνίας με τις τοπικές κοινωνίες και να αναδείξει δυνατότητες συνεργασίας και καινοτομίας.
Η δημοτική αρχή Φαρσάλων είχε την ευκαιρία, μέσα σε αυτό το πλαίσιο, όχι μόνο να περιγράψει τα προβλήματα, αλλά και να παρουσιάσει τι έχει ήδη σχεδιάσει, τι έχει υλοποιήσει και τι έχει αποδώσει.
Αντί γι’ αυτό, η δημόσια συζήτηση μετά την εκδήλωση επικεντρώθηκε κυρίως σε γνωστές διαπιστώσεις και μελλοντικές επιδιώξεις.
Η ανάπτυξη όμως δεν μετριέται με τον αριθμό των εκδηλώσεων στις οποίες συμμετέχει μια δημοτική αρχή, ούτε με τις φωτογραφίες και τις αναρτήσεις που ακολουθούν.
Μετριέται με τις ευκαιρίες που δημιουργούνται, τις επιχειρήσεις που στηρίζονται, τις υποδομές που βελτιώνονται και τις πραγματικές δυνατότητες που αποκτούν οι νέοι άνθρωποι να χτίσουν τη ζωή τους στον τόπο τους.
Τα Φάρσαλα διαθέτουν ιστορία, παραγωγικές δυνατότητες, ανθρώπινο δυναμικό και γεωγραφικά πλεονεκτήματα. Αυτά δεν ανακαλύφθηκαν σε μια συνάντηση γύρω από έναν καφέ. Υπήρχαν πριν και εξακολουθούν να περιμένουν την ουσιαστική αξιοποίησή τους.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι να εξηγεί η δημοτική αρχή γιατί τα παιδιά φεύγουν. Είναι να μπορεί να αποδείξει τι έκανε για να έχουν λόγους να επιστρέψουν.
Και ίσως το σημαντικότερο ερώτημα που προκύπτει από όλη αυτή τη συζήτηση να είναι τελικά το πιο απλό:
Αν ένας νέος επιστήμονας αποφάσιζε σήμερα να επιστρέψει στα Φάρσαλα, ποιο συγκεκριμένο επίτευγμα της σημερινής δημοτικής αρχής θα μπορούσε να τον πείσει ότι εδώ υπάρχει πραγματική προοπτική;
Όχι ποια είναι τα σχέδια για το μέλλον.
Όχι τι θα μπορούσε να γίνει κάποια στιγμή.
Αλλά τι έχει ήδη γίνει, σχεδόν επτά χρόνια μετά.
Γιατί τα παιδιά των Φαρσάλων δεν χρειάζονται άλλες περιγραφές των προβλημάτων που τα ανάγκασαν να φύγουν.
Χρειάζονται αποτελέσματα που θα τους δώσουν λόγο να γυρίσουν.
