Η 24η Οκτωβρίου εξελίσσεται σε νέα ημερομηνία – ορόσημο για τη Μονή Αγίας Αικατερίνης του Σινά, καθώς τότε λήγει, σύμφωνα με πληροφορίες, η νέα προθεσμία που έχει δοθεί για την ανακοίνωση της απόφασης επί των προσφυγών που αφορούν το ιδιοκτησιακό καθεστώς της.
Όσο ο χρόνος περνά χωρίς να επαναλαμβάνονται οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της Σιναϊτικής Αδελφότητας και των αιγυπτιακών αρχών, τόσο περιορίζονται όμως και οι πιθανότητες να έχει προηγηθεί μια συνολική συμφωνία που θα μπορούσε να βάλει τέλος στη μακρόχρονη εκκρεμότητα. Η υπόθεση βρίσκεται αυτή τη στιγμή ενώπιον του αιγυπτιακού Court of Cassation, του ανώτατου ακυρωτικού δικαστηρίου της χώρας δηλαδή, έπειτα από τις προσφυγές που κατατέθηκαν σε σχέση με την προηγούμενη απόφαση του Εφετείου της Ισμαηλίας. Τόσο η αιγυπτιακή πλευρά όσο και η Μονή έχουν προσφύγει κατά διαφορετικών πτυχών εκείνης της απόφασης, με το ζήτημα της κυριότητας και της χρήσης των ακινήτων να βρίσκεται στον πυρήνα της νομικής διαμάχης.
Πηγές που παρακολουθούν στενά την υπόθεση περιγράφουν σήμερα στην «Καθημερινή» ως εξαιρετικά δύσκολο το ενδεχόμενο να υπάρξει οριστική συμφωνία μέχρι τις 24 Οκτωβρίου. Όπως επισημαίνουν, ουσιαστικές διαπραγματεύσεις δεν έχουν πραγματοποιηθεί από τις 10 Αυγούστου, παρότι στις αρχές εκείνου του μήνα είχε δημιουργηθεί η εντύπωση ότι οι δύο πλευρές είχαν ήδη καλύψει μεγάλο μέρος της μεταξύ τους απόστασης.
Η προηγούμενη αναβολή στην ανακοίνωση της δικαστικής απόφασης, στα τέλη Αυγούστου, είχε γίνει αντιληπτή ως μια επιπλέον ευκαιρία για να ολοκληρωθούν οι συνομιλίες. Η εκτίμηση εκείνη την περίοδο ήταν ότι το βασικό πλαίσιο μιας συμφωνίας είχε σε σημαντικό βαθμό διαμορφωθεί και απέμεναν επιμέρους ζητήματα που θα μπορούσαν να διευθετηθούν μέσα σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα.
Οι προσδοκίες είχαν φτάσει μάλιστα στο σημείο να εξετάζεται, σύμφωνα με καλά ενημερωμένες πηγές, το ενδεχόμενο να υπάρξει κάποια θετική εξέλιξη πριν ή κατά τη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι στο Ελ Αλαμέιν που έγινε στις 8 Σεπτεμβρίου. Η συνάντηση των δύο ηγετών πραγματοποιήθηκε κανονικά στο πλαίσιο των συχνών επαφών Ελλάδας και Αιγύπτου και ακολούθησε η άτυπη τριμερής με τη συμμετοχή και του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη.
Πριν από εκείνες τις επαφές είχε ζητηθεί, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, να αποσαφηνιστούν από την πλευρά της Μονής τα σημεία στα οποία εξακολουθούσαν να υπάρχουν διαφωνίες, προκειμένου να επιχειρηθεί ένας τελευταίος γύρος συνεννοήσεων. Αντί όμως να ακολουθήσει η αναμενόμενη διαδικασία για το κλείσιμο των επιμέρους θεμάτων, διατυπώθηκε η ανάγκη να υπάρξει περισσότερος χρόνος για περαιτέρω συζητήσεις.
Η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει προβληματισμό τόσο στην Αθήνα όσο και στο Κάιρο. Διπλωματικές και άλλες πηγές που γνωρίζουν τις συνομιλίες εκτιμούν ότι η παρατεταμένη στασιμότητα καθιστά πλέον δυσκολότερη την εξεύρεση λύσης πριν από τη νέα δικαστική προθεσμία, ενώ ορισμένοι συνομιλητές εκφράζουν την εκτίμηση ότι οι καθυστερήσεις δεν οφείλονται αποκλειστικά στις τεχνικές δυσκολίες της διαπραγμάτευσης.
Το σημαντικότερο βήμα που είχε γίνει κατά τους προηγούμενους γύρους συνομιλιών αφορούσε την αναζήτηση μιας νομικής φόρμουλας που θα μπορούσε να γίνει αποδεκτή και από τις δύο πλευρές. Στο επίκεντρο βρέθηκε η έννοια της «θρησκευτικής κατοχής» («religious possession») βάσει της οποίας οι εγκαταστάσεις θα μπορούσαν να υπάγονται στο αιγυπτιακό καθεστώς προστασίας αρχαιοτήτων, ενώ η μοναστική κοινότητα θα διατηρούσε σε μόνιμη βάση τη χρήση τους για τις θρησκευτικές και μοναστικές της ανάγκες.
Η συγκεκριμένη έννοια έχει ήδη βρεθεί στο επίκεντρο της δικαστικής διαμάχης. Η απόφαση του Εφετείου της Ισμαηλίας αναγνώρισε δικαιώματα «θρησκευτικής κατοχής» σε σειρά θρησκευτικών εγκαταστάσεων, χωρίς όμως να αναγνωρίσει αντίστοιχα πλήρη δικαιώματα κυριότητας, γεγονός που αποτέλεσε έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους η υπόθεση οδηγήθηκε σε νέα δικαστική φάση.
Οι συζητήσεις που ακολούθησαν δεν περιορίστηκαν στο κεντρικό μοναστηριακό συγκρότημα. Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα λεγόμενα «καθίσματα», δηλαδή παρεκκλήσια, κελιά και ασκητήρια που συνδέονται ιστορικά με τη Μονή, όπως επίσης κήποι, καλλιεργήσιμες εκτάσεις και άλλα ακίνητα που βρίσκονται έξω από τα τείχη της.
Εκεί εντοπίζονται ορισμένα από τα πιο σύνθετα ζητήματα, καθώς πρέπει να προσδιοριστεί με ακρίβεια ποια περιουσιακά στοιχεία θα περιλαμβάνονται σε μια τελική διευθέτηση και με ποιο ακριβώς νομικό καθεστώς. Η φόρμουλα που είχε εξεταστεί το προηγούμενο διάστημα προέβλεπε τη διατήρηση από τη Σιναϊτική Αδελφότητα μιας διαρκούς δυνατότητας θρησκευτικής χρήσης και κατοχής, ενώ η αιγυπτιακή πλευρά θα διατηρούσε τα δικαιώματα που απορρέουν από το εθνικό δίκαιο και την προστασία των αρχαιολογικών χώρων.
Στην επιβράδυνση της διαδικασίας συνέβαλε όμως και η απουσία του Αρχιεπισκόπου Σινά Συμεών από την περιοχή για λόγους υγείας. Επρόκειτο για μια εξέλιξη που ήρθε σε μια περίοδο κατά την οποία η διαπραγμάτευση είχε ήδη διακοπεί λόγω του Δεκαπενταύγουστου, με αποτέλεσμα να χαθεί η δυναμική που είχε δημιουργηθεί τους προηγούμενους μήνες.
Παράλληλα, το διάστημα αυτό αυξήθηκαν και οι παρεμβάσεις τρίτων πλευρών που δεν επιθυμούν την ταχεία ολοκλήρωση μιας συμφωνίας. Οι εκτιμήσεις αυτές δεν έχουν επιβεβαιωθεί επισήμως και αποδίδονται από τις άλλοτε σε ευρύτερους γεωπολιτικούς υπολογισμούς και άλλοτε σε εσωτερικές αντιπαραθέσεις ή προσωπικές επιδιώξεις γύρω από τη Μονή. Το ζήτημα έχει άλλωστε αποκτήσει σαφή διπλωματική διάσταση, καθώς η τύχη ενός από τα αρχαιότερα εν λειτουργία χριστιανικά μοναστήρια του κόσμου έχει απασχολήσει επανειλημμένα τις επαφές Αθήνας και Καΐρου. Το θέμα της Μονής βρισκόταν και στην ατζέντα που είχε διαμορφωθεί γύρω από την επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού στο Ελ Αλαμέιν τον Σεπτέμβριο.
Με τα δεδομένα αυτά, η προσοχή στρέφεται πλέον στις επόμενες εβδομάδες. Αυτό που εξετάζει η Αθήνα είναι το ενδεχόμενο να επιδιώξει ακόμη μία αναβολή της ανακοίνωσης της δικαστικής απόφασης, ώστε να δοθεί πρόσθετος χρόνος για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων και ολοκλήρωση ενός κειμένου συμφωνίας.
Το εγχείρημα, ωστόσο, θεωρείται κάθε άλλο παρά εύκολο. Η αιγυπτιακή πλευρά έχει ήδη δεχθεί επανειλημμένες μεταθέσεις της δικαστικής διαδικασίας και στη χώρα μας υπάρχει επίγνωση ότι ένα νέο αίτημα δεν είναι βέβαιο πως θα γίνει αποδεκτό. Το χρονικό περιθώριο ωστόσο μέχρι τις 24 του μηνός περιορίζεται και, εφόσον οι απευθείας συνομιλίες δεν επαναρχίσουν σύντομα, το ιδιοκτησιακό ζήτημα της Μονής του Σινά κινδυνεύει να περάσει στην επόμενη φάση του με τους δικαστές, και όχι τους διαπραγματευτές, να έχουν πλέον τον καθοριστικό λόγο.
