Tο ναΰδριο του Αγίου Σώστη, που βρίσκεται νότια από το γραφικό Λεφόκαστρο Πηλίου, αποτελεί ένα από τα πιο ατμοσφαιρικά και ιστορικά τοπόσημα της περιοχής του Νοτίου Πηλίου, καθώς συνδυάζει με μοναδικό τρόπο την θρησκευτική κατάνυξη, την αρχιτεκτονική κληρονομιά και το απαράμιλλο βέβαια φυσικό κάλλος του Παγασητικού κόλπου.
Το εκκλησάκι βρίσκεται σε μια εξαιρετικά προνομιακή και ειδυλλιακή τοποθεσία, πάνω σε μια μικρή βραχώδη γλωσσίδα γης που εισχωρεί στη θάλασσα ακριβώς δίπλα στην ομώνυμη, απομονωμένη παραλία, προσφέροντας στον επισκέπτη μια πανοραμική, ανεμπόδιστη θέα στα γαλήνια νερά της περιοχής, ενώ περιβάλλεται από το τυπικό, κατάφυτο πηλιορείτικο τοπίο όπου οι αρχαίοι ελαιώνες αγγίζουν σχεδόν το κύμα.
Πρόκειται για έναν λιτό, μονόχωρο ναό με εξωτερικές διαστάσεις 4,5 × 3,4 μέτρα, ο οποίος στην ανατολική του πλευρά απολήγει σε μία ημικυκλική κόγχη και τοποθετείται χρονικά γύρω στην μεσοβυζαντινή περίοδο, αν και η τοπική παράδοση υποστηρίζει ότι χτίστηκε για να αντικαταστήσει έναν παλαιότερο, βυζαντινό ή παλαιοχριστιανικό ναό, κάτι που έχει να κάνει και από την ιστορική γειτνίαση με τη θέση Καλογριά, όπου έχουν ανασκαφεί στο παρελθόν θολοσκεπείς τάφοι που ανήκαν σε παλαιοχριστιανικό νεκροταφείο, αποδεικνύοντας ότι το Λεφόκαστρο υπήρξε σημαντικός θρησκευτικός και οικιστικός πυρήνας ήδη από τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες.
Ο ναός δέχτηκε μεταγενέστερες προσθήκες στα δυτικά, οι οποίες δεν δένουν οργανικά μαζί του αλλά ούτε και μεταξύ τους, διαφέρουν δε σημαντικά ως προς τον τρόπο δόμησής τους.
Η θέση του μνημείου, λαμβάνοντας υπόψη και την πληθώρα μεμονωμένων πύργων -παρατηρητηρίων κατά μήκος των ακτογραμμών της Μαγνησίας ,μας οδηγεί στη σκέψη ότι κάποια στιγμή πιθανόν οι προσθήκες στα δυτικά χρησίμευαν ως ένα μικρό παρατηρητήριο στον Παγασητικό κόλπο.
Ο Άγιος Σώζων, ο οποίος στη λαϊκή παράδοση επικράτησε να ονομάζεται Άγιος Σώστης, ήταν ένας σημαντικός μάρτυρας της χριστιανικής πίστης που έζησε στα τέλη του 3ου αιώνα μ.Χ. κατά την περίοδο των αυτοκρατόρων Διοκλητιανού και Μαξιμιανού.
Γεννήθηκε στη Λυκαονία της Μικράς Ασίας από οικογένεια ειδωλολατρών και το αρχικό του όνομα ήταν Ταράσιος. Το όνομα Σώζων το έλαβε αργότερα, όταν πίστεψε με όλη του την ψυχή στον Χριστό και βαπτίστηκε χριστιανός. Στην καθημερινή του ζωή ήταν βοσκός στο επάγγελμα και διακρινόταν για την πραότητα, την αγαθότητα και τη βαθιά του πίστη. Ενώ έβοσκε τα πρόβατά του, μελετούσε ασταμάτητα την Αγία Γραφή και προσπαθούσε να κατηχεί και να φέρνει στον χριστιανισμό όποιους ειδωλολάτρες συναντούσε στον δρόμο του.
Αν και Μικρασιάτης στην καταγωγή, ο Άγιος συνδέθηκε στενά με την Ελλάδα και θεωρείται ο πολιούχος και προστάτης της Λήμνου, καθώς οι ναυτικοί του νησιού τον επικαλούνταν στις θαλασσοταραχές για να τους σώσει.
Στη λαϊκή πίστη, το όνομά του παραφράστηκε σε «Άγιος Σώστης» και συνδέθηκε άρρηκτα με τη θαυμαστή διάσωση ανθρώπων ή ακόμα και ιστορικών προσώπων. Αν και στην ελληνική ύπαιθρο το όνομα «Άγιος Σώστης» χρησιμοποιείται συχνά από τους ναυτικούς ως λαϊκή παράφραση του «Σωτήρα», στην προκειμένη περίπτωση το ναΰδριο συνδέεται άρρηκτα με τη μνήμη του Αγίου Σώζοντος (ή Σώστη), του μάρτυρα και προστάτη των βοσκών που γιορτάζει στις 7 Σεπτεμβρίου.
Κάθε χρόνο προσελκύει πιστούς αλλά και πολλούς λάτρεις του εναλλακτικού τουρισμού, μιας και το ξωκλήσι αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι των περίφημων σηματοδοτημένων μονοπατιών του Νοτίου Πηλίου, όπως είναι η παράκτια πεζοπορική πορεία Λεφόκαστρο – Κάλαμος που περνά απευθείας από την παραλία του ναΐσκου, αλλά και η μεγαλύτερη, κυκλική διαδρομή Αργαλαστή – Μονή Πάου – Λεφόκαστρο, η οποία προσφέρει μια εύκολη και κατάφυτη διαδρομή που συνδυάζει ιδανικά το βουνό με τη θάλασσα, διατηρώντας το ναΰδριο του Αγίου Σώστη ως έναν «κρυφό παράδεισο» όπου η απλότητα της πέτρας, η ιστορία αιώνων και ο παλμός του Παγασητικού ενώνονται για να προσφέρουν μια αυθεντική εμπειρία απόλυτης γαλήνης.
Ο αρχιτέκτων κ.Δημήτριος Καραγκούνης παρουσιάζει μεγάλο μέρος της διαδρομής Άφησσος -Λεφόκαστρο -Άγιος Σώστης δίνοντας πολύτιμα στοιχεία σε όλη αυτή την διαδρομή και καταλήγει στο πανέμορφο αυτό μνημείο.
Στο βίντεο, ο αρχιτέκτονας Δημήτριος Καραγκούνης, Επίτιμος Προϊστάμενος του Τμήματος Αρχαιολογικών Έργων και Μελετών της ΕΦΑΛΑΡ πραγματοποιεί ένα οδοιπορικό με κατάληξη τον Άγιο Σώστη, μνημείο το οποίο χρήζει άμεσης στήριξης από την πολιτεία σχολιάζοντας την σημερινή κατάσταση…
