Αν η ελληνική κοινωνία ήταν μια πόλη περικυκλωμένη από τείχη, περισσότεροι από τους μισούς πολίτες θα αισθάνονταν ότι βρίσκονται έξω από αυτά.
Αυτό είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της νέας έρευνας της Metron Analysis. Στην ερώτηση εάν οι πολίτες αισθάνονται ότι βρίσκονται «μέσα στο κάστρο», προστατευμένοι, ή «έξω από το κάστρο», απροστάτευτοι, το 54% δηλώνει το δεύτερο. Μόλις το 45% αισθάνεται ότι βρίσκεται εντός των τειχών.
Ποιοι είναι, όμως, αυτοί που αισθάνονται ότι έχουν μείνει απέξω;
Η εργατική τάξη αποτυπώνεται να πιέζεται περισσότερο, ενώ ακολουθούν οι αγρότες και οι μικρομεσαίοι.
Το πως νιώθει μια κοινωνική ομάδα επηρεάζεται από τα εισοδήματά της, αλλά και από άλλες παραμέτρους όπως η ικανοποίηση από τη ζωή, η γενικότερη αίσθηση οικονομικής ασφάλειας και η θέση της μέσα στην κοινωνία.
Η ακρίβεια παραμένει το μεγαλύτερο πρόβλημα
Η ακρίβεια αναφέρεται από το 52% των ερωτώμενων ως το σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η χώρα.
Σχεδόν ένας στους δύο πολίτες δηλώνει ότι βρίσκεται σήμερα σε χειρότερη κατάσταση από ό,τι πριν από έναν χρόνο. Μόλις το 13% λέει ότι βρίσκεται σε καλύτερη και το 38% περίπου στην ίδια.
Η ακρίβεια φαίνεται πως χειροτερεύει σημαντικά για τους περισσότερους πολίτες. Μάλιστα, επηρεάζει περισσότερο τους οικονομικά ασθενέστερους.
Όπως επιβεβαιώνει σχετική έρευνα, η άνοδος των τιμών είχε δραματικά μεγαλύτερη επίπτωση στους ανθρώπους με μικρότερα εισοδήματα. Αυτό συμβαίνει γιατί το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους ξοδεύεται σε είδη βασικής ανάγκης, το κόστος των οποίων έχει ανέβει σημαντικά. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι τα τρόφιμα, η θέρμανση και ο ηλεκτρισμός.
Οι αγρότες σε δεινή θέση
Οι αγρότες βρίσκονται αισθάνονται περισσότερο «εκτός των τειχών», αλλά και ταυτόχρονα την μεγαλύτερη οικονομική απαισιοδοξία. Η εργατική τάξη εμφανίζει το μεγαλύτερο αίσθημα κοινωνικής ανασφάλειας, ενώ οι μισθωτοί, ιδιαίτερα στον ιδιωτικό τομέα, βρίσκονται επίσης ψηλά στην κλίμακα οικονομικής δυσπιστίας.
Συνολικότερα, οι πιο αρνητικές τιμές καταγράφονται στους ανέργους (-65), στους γεωργούς και κτηνοτρόφους (-61), στους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα (-58) και στους μισθωτούς του Δημοσίου (-55).
Η οικονομική πίεση που μεγαλώνει
Τι σημαίνει στην πράξη η μείωση της αγοραστικής δύναμης για τους πολίτες; Σημαίνει το εισόδημά να αυξάνεται λιγότερο από τις βασικές δαπάνες. Ειδικότερα, συνεπάγεται στην πράξη ότι η αποταμιεύσεις εξαφανίζονται. Ότι μία βλάβη στο αυτοκίνητο ή ένας αυξημένος λογαριασμός ενέργειας μετατρέπεται σε πρόβλημα ολόκληρου του μήνα. Ή ότι, τη στιγμή που μακροοικονομικοί δείκτες μπορεί να δείχνουν πως βελτιώνονται, οι περισσότεροι πολίτες αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες οικονομικές πιέσεις.
Τι σημαίνει οικονομική ανασφάλεια
Τι διαχωρίζει, όμως, αυτούς που αισθάνονται μέσα στο κάστρο με αυτούς που αισθάνονται έξω; Έχει να κάνει με όσους αισθάνονται ότι διαθέτουν ένα δίχτυ προστασίας και με όσους θεωρούν ότι δεν το έχουν.
Η εργατική τάξη, οι αγρότες και οι μικρομεσαίοι εμφανίζονται στην έρευνα ως οι ομάδες στις οποίες το αίσθημα αυτό είναι εντονότερο. Όσο μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος απορροφάται από τις βασικές ανάγκες, τόσο μικρότερος παραμένει ο χώρος για αποταμίευση ή προετοιμασία για κάποιο επόμενο απρόβλεπτο έξοδο.
Η δημοσκόπηση της Metron Analysis δείχνει όμως κάτι που δύσκολα αγνοείται. Η αίσθηση ότι κάποιος βρίσκεται «μέσα» ή «έξω» από τα τείχη αποτυπώνεται στην ελληνική κοινωνία με έντονα ταξικό τρόπο.
Και ίσως, για να καταλάβουμε ποιοι αισθάνονται ότι μένουν πίσω, δεν αρκεί πια να κοιτάμε μόνο πόσα κερδίζουν. Χρειάζεται να κοιτάμε εν τέλει και πόση ασφάλεια πιστεύουν ότι τους απομένει.
Εκτεταμένη δυσαρέσκεια
Η δυσαρέσκεια, πάντως, δεν περιορίζεται μόνο στην κυβέρνηση. Το 66% αξιολογεί αρνητικά το κυβερνητικό έργο και το 65% αρνητικά τον τρόπο άσκησης των καθηκόντων του πρωθυπουργού. Την ίδια στιγμή, όμως, ακόμη υψηλότερα είναι τα ποσοστά αρνητικής αξιολόγησης για την αξιωματική αντιπολίτευση με 80% για το ΠΑΣΟΚ και 78% για τον Νίκο Ανδρουλάκη.
Οι πολίτες που δηλώνουν ότι βρίσκονται σε χειρότερη θέση, που ανησυχούν για την ακρίβεια ή αισθάνονται «εκτός των τειχών» δεν φαίνεται να διαβλέπουν απαραίτητα μια συγκεκριμένη πολιτική διέξοδο. Αντίθετα, η κοινωνική ανασφάλεια συνυπάρχει με αρνητικές αξιολογήσεις τόσο της κυβέρνησης όσο και της αξιωματικής αντιπολίτευσης, στοιχείο που παραπέμπει σε μια ευρύτερη απόσταση ανάμεσα στην κοινωνική δυσαρέσκεια και την υπάρχουσα πολιτική εκπροσώπηση.
Το αίτημα για πολιτική αλλαγή
Η αίσθηση ότι ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας μένει πίσω συνοδεύεται και από ένα ισχυρό αίτημα αλλαγής. Στην ερώτηση για το τι χρειάζεται περισσότερο σήμερα η διακυβέρνηση της χώρας, το 61% απαντά «πολιτική αλλαγή», έναντι 38% που επιλέγει την «πολιτική σταθερότητα». Πρόκειται μάλιστα για μια εικόνα που παραμένει σχεδόν αμετάβλητη τους τελευταίους μήνες: από τον Μάρτιο μέχρι τον Σεπτέμβριο η πολιτική αλλαγή κινείται σταθερά μεταξύ 60% και 61%. Η διαφοροποίηση ανά πολιτική αυτοτοποθέτηση είναι έντονη, καθώς το αίτημα αλλαγής είναι υψηλότερο στην Αριστερά και την Κεντροαριστερά, ενώ η προτίμηση στη σταθερότητα ενισχύεται στην Κεντροδεξιά.
