Η φετινή καλοκαιρινή τουριστική σεζόν βαδίζει προς το τέλος της και διεξήχθη σε ένα καλοκαίρι με σχετικά λίγες ημέρες με υπερβολικά υψηλή θερμοκρασία.
Όμως, στοιχεία από την άλλη πλευρά του πλανήτη, όπου σχηματίζεται το φαινόμενο Ελ Νίνιο σε ένταση που ξεπερνά κάθε προηγούμενο, δείχνουν ότι το 2027 έχει πολλές πιθανότητες να είναι η θερμότερη χρονιά στην καταγεγραμμένη ιστορία.
Για την ανάγκη να θωρακίσουμε τον τουρισμό από την ολοένα αυξανόμενη ζέστη μιλά στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Δρ Ανδρέας Φλουρής, Καθηγητής Φυσιολογίας και Διευθυντής του Εργαστηρίου Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας FAME Lab του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και Επιστημονικός Συνεργάτης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
«Η ποιότητα των διακοπών δεν κρίνεται μόνο από την ποιότητα των καταλυμάτων και του φαγητού, αλλά και στην ουρά ενός αρχαιολογικού χώρου, στη διαδρομή προς την παραλία, στην αναμονή για το πλοίο. Καθώς το κλίμα θερμαίνεται, η δυνατότητα του επισκέπτη να απολαμβάνει έναν προορισμό με ασφάλεια και άνεση αποκτά μεγαλύτερη σημασία για τον ελληνικό τουρισμό. Επομένως, η προστασία από τη ζέστη γίνεται μέρος της φιλοξενίας», εξηγεί ο Δρ. Φλουρής.
Συνεχίζοντας, επισημαίνει ότι «ο επισκέπτης έρχεται για να γνωρίσει έναν τόπο. Οφείλουμε να τον βοηθάμε να αξιοποιήσει τον χρόνο του χωρίς περιττή καταπόνηση. Η φροντίδα αυτή αρχίζει πριν από την άφιξη και συνεχίζεται σε όλη τη διαμονή.» Ο Δρ. Φλουρής αναφέρεται επίσης σε δεδομένα πρόσφατης μελέτης που δείχνουν αυτή τη συχνά λιγότερο ορατή πλευρά της τουριστικής εμπειρίας. Όπως αναφέρει «αναλύθηκαν περίπου 6.500 διαδικτυακές κριτικές για έντεκα υπαίθριους χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς στη νότια Ευρώπη, ανάμεσά τους η Κνωσός και η Ακρόπολη. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι κατά τις θερμότερες ημέρες αυξάνονταν οι αναφορές των τουριστών στη ζέστη, στη δυσφορία, καθώς και στην ανάγκη για σκιά και πόσιμο νερό.»
«Ένας άνθρωπος μπορεί να θαυμάσει ένα μνημείο και συγχρόνως να ταλαιπωρηθεί για να το επισκεφθεί. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται να ακούμε προσεκτικά τι περιγράφει για την εμπειρία του», σχολιάζει ο καθηγητής. «Η καλή αξιολόγηση ενός αξιοθέατου,» προσθέτει, «δεν αποτελεί μέτρηση της προστασίας της υγείας του επισκέπτη.»
Η φυσιολογία του σώματος εξηγεί γιατί η ίδια θερμοκρασία μπορεί να σημαίνει διαφορετικά πράγματα για διαφορετικούς ανθρώπους. «Το σώμα δέχεται θερμότητα από το περιβάλλον και παράγει επιπλέον θερμότητα όταν κινούμαστε. Η υγρασία, ο ήλιος, ο άνεμος, ο ρουχισμός και η ένταση της δραστηριότητας καθορίζουν πόσο εύκολα μπορούμε να αποβάλουμε αυτή τη θερμότητα. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται όσοι φθάνουν από ψυχρότερα κλίματα, όπως συμβαίνει για τους περισσότερους τουρίστες που έρχονται στην Ελλάδα.
Ο εγκλιματισμός απαιτεί χρόνο, ενώ η ηλικία, τα χρόνια νοσήματα και ορισμένα φάρμακα μπορούν να αυξήσουν το ρίσκο για προβλήματα στην υγεία. Οι οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας συνιστούν περιορισμό της έντασης και της διάρκειας της άσκησης την πρώτη εβδομάδα, όταν δεν έχει προηγηθεί εγκλιματισμός. Μια πεζοπορία στη ζέστη χωρίς εγκλιματισμό μπορεί να επιβαρύνει ακόμη και έναν άνθρωπο με καλή σωματική κατάσταση», σημειώνει ο Δρ. Φλουρής.
Η σημασία της σκιάς αναδεικνύεται και από τη δική του έρευνα. «Σε μελέτες της ομάδας μας, η έκθεση στον ήλιο συνδέθηκε με εντονότερη σωματική καταπόνηση και μειωμένη νοητική ικανότητα. Χρειάζεται επομένως να εξετάζουμε τις συνθήκες εκεί όπου βρίσκεται ο άνθρωπος: στη διαδρομή, στον χώρο αναμονής, στο σημείο της ξενάγησης. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να υπάρχει ενημέρωση πριν από το ταξίδι που να περιλαμβάνει κατάλληλες ώρες δραστηριοτήτων, πρόσβαση σε νερό και δροσερούς χώρους, καθώς και δυνατότητες αλλαγής του προγράμματος όταν οι συνθήκες επιδεινώνονται. Ένα κατάλυμα μπορεί να βοηθά τον επισκέπτη να επιλέξει μια συντομότερη διαδρομή ή μια δραστηριότητα σε δροσερό εσωτερικό χώρο. Οι χώροι επίσκεψης μπορούν να οργανώνουν σκιασμένες αναμονές και στάσεις ανάπαυσης».
«Η ενημέρωση», υπογραμμίζει, «χρειάζεται να είναι συγκεκριμένη και κατανοητή στη γλώσσα του ταξιδιώτη. Ο επισκέπτης πρέπει να γνωρίζει ποια δραστηριότητα επηρεάζεται, τι αλλάζει στο πρόγραμμά του και πού μπορεί να απευθυνθεί. Η έγκαιρη, πρακτική πληροφόρηση είναι μια μορφή φροντίδας που μπορεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη στον προορισμό».
Η εφαρμογή απαιτεί συνεργασία επιχειρήσεων και τοπικών αρχών, εκπαίδευση του προσωπικού στην αναγνώριση συμπτωμάτων και σαφή διαδικασία αναζήτησης βοήθειας. Αντίστοιχη λογική συντονισμένης πρόληψης περιγράφουν οι οδηγίες του ΠΟΥ για τα σχέδια δράσης απέναντι στη ζέστη. «Η Ελλάδα μπορεί να ενσωματώσει αυτή τη φροντίδα στην ταυτότητα της φιλοξενίας της. Να προσφέρει στον επισκέπτη τη δυνατότητα να χαρεί το τοπίο, την ιστορία και την καθημερινή ζωή του τόπου, γνωρίζοντας ότι κάποιος έχει φροντίσει και για τις δυσκολίες που δημιουργεί η ζέστη», καταλήγει ο Δρ. Φλουρής.
