Αν και όχι τόσο συμβατές με τα «πρότυπα» του αθλητισμού, περισσότερες από 93.000 εμφανίσεις εμπορικών σημάτων με ανθυγιεινά τρόφιμα και ποτά, αλκοόλ και τυχερά παιχνίδια καταγράφηκαν κατά τη μετάδοση του φετινού Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου της FIFA, σύμφωνα με έρευνα των Πανεπιστημίων του Μπρίστολ και της Οξφόρδης.
Οπως έκανε γνωστό η FIFA, σχεδόν έξι δισεκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο παρακολούθησαν τη διοργάνωση του φετινού Μουντιάλ, ενώ σε περισσότερες από 30 χώρες καταγράφηκαν ρεκόρ τηλεθέασης.
Προκειμένου να αναλύσει συνολικά και τις 172,6 ώρες ζωντανής μετάδοσης των 104 αγώνων της διοργάνωσης, η ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε τον ισχυρότερο υπερ-υπολογιστή του Ηνωμένου Βασιλείου, τον Isambard-AI, που βρίσκεται στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ.
Η ανάλυση αφορούσε στις διαφημίσεις που ήταν ενσωματωμένες στα πλάνα των αγώνων, όπως εκείνες στις πινακίδες γύρω από τον αγωνιστικό χώρο – και όχι στα διαφημιστικά σποτ που προβάλλονταν στα διαλείμματα.
Για το Ηνωμένο Βασίλειο, οι ερευνητές εκτίμησαν ότι οι διαφημίσεις προϊόντων που συνδέονται με επιβλαβείς επιπτώσεις στην υγεία δημιούργησαν 267 δισεκατομμύρια εμφανίσεις στις 53 μεταδόσεις για τις οποίες υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία τηλεθέασης.
Αντίστοιχα εμπορικά σήματα προϊόντων εμφανίστηκαν σε κάθε αγώνα και ήταν ορατά κατά τη διάρκεια 39,3 ωρών ζωντανής μετάδοσης, δηλαδή σχεδόν στο ένα τέταρτο του συνολικού χρόνου των αγώνων.
Επτά στις 10 διαφημίσεις για ανθυγιεινά τρόφιμα και ποτά
Την «τιμητική» τους είχαν τα εμπορικά σήματα προϊόντων junk food, αντιπροσωπεύοντας περισσότερες από επτά στις δέκα (70,4%) καταγεγραμμένες εμφανίσεις, συνολικά 65.722. Ακολούθησαν οι στοιχηματικές με 9.360 εμφανίσεις, το αλκοόλ με 9.266, τα τυχερά παιχνίδια με 6.429 και τα κρυπτονομίσματα με 2.632.
Ενα γνωστό brand αναψυκτικών κατέγραψε τον μεγαλύτερο αριθμό λογοτύπων με 21.893 εμφανίσεις και ακολούθησαν μια μεγάλη αλυσίδα junk food με 13.915, μια μάρκα αθλητικών ποτών με 12.777 και μια μάρκα με πατατάκια με 12.087. Συνολικά, αυτά τα τέσσερα εμπορικά σήματα ήταν υπεύθυνα για το 65% όλων των λογότυπων προϊόντων που καταγράφηκαν κατά τη διάρκεια της διοργάνωσης και τα οποία συνδέονται με επιβλαβείς επιπτώσεις.
Ο δρ Ραφαέλο Ρόσι, επίκουρος καθηγητής Μάρκετινγκ στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ και ένας από τους συγγραφείς της μελέτης, σημειώνει ότι «τα ευρήματά μας αποκαλύπτουν την τεράστια έκταση της εμπορικής προβολής που ήταν ενσωματωμένη στις μεταδόσεις της διοργάνωσης, καθιστώντας την έκθεση σε εμπορικά σήματα ανθυγιεινών τροφίμων, αλκοόλ και τυχερών παιχνιδιών πανταχού παρούσα και αναπόφευκτη για τους θεατές».
Οπως σχολιάζει για τις ανησυχίες που προκύπτουν από τον όγκο των συγκεκριμένων διαφημίσεων, «αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό δεδομένου του μεγάλου όγκου στοιχείων που συνδέουν το μάρκετινγκ ανθυγιεινών προϊόντων, αλκοόλ και τυχερών παιχνιδιών με αυξημένη κατανάλωση, καθώς και με μια σειρά από επιπτώσεις στην υγεία […] ιδιαίτερα στα παιδιά και τους νέους».
Η δρ Ελίζα Μπέκερ, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και μία από τους συγγραφείς της μελέτης, προσθέτει: «Αντιμετωπίζουμε μια παγκόσμια κρίση παιδικής παχυσαρκίας και ασθενειών που συνδέονται με τη διατροφή, ωστόσο το μεγαλύτερο αθλητικό γεγονός στον κόσμο είναι κορεσμένο από το μάρκετινγκ ανθυγιεινών τροφίμων και ποτών».
Εκκληση για αυστηρότερους κανόνες
Ενα σημαντικό ζήτημα που αναδεικνύει η έρευνα είναι ότι τα πλάνα των αγώνων που παρείχε η FIFA στους τηλεοπτικούς σταθμούς σε όλο τον κόσμο περιλάμβαναν τις ίδιες ενσωματωμένες διαφημίσεις γύρω από τον αγωνιστικό χώρο, με αποτέλεσμα αυτές να προβάλλονται ακόμη και σε χώρες όπου υπόκεινται σε περιορισμούς ή είναι παράνομες.
Παρότι υπάρχει τεχνολογία εικονικής αντικατάστασης των διαφημιστικών πινακίδων, η οποία επιτρέπει την προβολή διαφορετικών διαφημίσεων σε διαφορετικές χώρες, τα ευρήματα της έκθεσης δείχνουν ότι το εμπορικό μοντέλο της FIFA δεν έλαβε επαρκώς υπόψη τους εθνικούς νόμους και τους πολιτισμικούς κανόνες που διέπουν την προώθηση προϊόντων με δυνητικά επιβλαβείς συνέπειες.
Οι ερευνητές καλούν κυβερνήσεις και ρυθμιστικές αρχές να διασφαλίσουν ότι οι κανόνες για τη διαφήμιση θα εφαρμόζονται και στις εμπορικές διαφημίσεις που είναι ενσωματωμένες στις ζωντανές αθλητικές μεταδόσεις, με ουσιαστικές κυρώσεις για τυχόν παραβάσεις.
Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ
