Ρεπορτάζ: Δημήτρης Καστανάρας // LarissaPress
Στους ελληνικούς δρόμους κυκλοφορεί ο γηραιότερος στόλος επιβατικών αυτοκινήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η μέση ηλικία των Ι.Χ. στη χώρα φτάνει τα 18,0 χρόνια, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος διαμορφώνεται στα 12,7 χρόνια, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ACEA.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο έντονη στα επαγγελματικά οχήματα. Τα φορτηγά που κυκλοφορούν στην Ελλάδα έχουν μέση ηλικία 23,3 χρόνια, ενώ τα van ξεπερνούν τα 21 χρόνια.
Στην εθνική οδό, η αντίθεση είναι καθημερινή: σύγχρονοι αυτοκινητόδρομοι συνυπάρχουν με οχήματα δύο και τριών δεκαετιών. Αυτοκίνητα που εξακολουθούν να διανύουν χιλιάδες χιλιόμετρα, καθώς η αγορά ενός καινούργιου οχήματος παραμένει για πολλούς οδηγούς και επαγγελματίες δύσκολη υπόθεση.
Η γήρανση του στόλου δεν αφορά μόνο την τσέπη. Συνδέεται άμεσα με την πρόσβαση σε σύγχρονα συστήματα ενεργητικής ασφάλειας, αλλά και με τις εκπομπές ρύπων και την κατανάλωση καυσίμου.
Πώς βιώνεται, όμως, αυτή η πραγματικότητα στον δρόμο;
Ο πρόεδρος των Συνεργείων Αυτοκινήτων Νομού Λάρισας, Γιώργος Φιλίππου, ο γενικός διευθυντής του Συνδέσμου Εισαγωγέων Αντιπροσώπων Αυτοκινήτων (ΣΕΑΑ), Δημήτρης Πάτσιος, και από το Ινστιτούτο Οδικής Ασφάλειας ( Ι.Ο.ΑΣ.) Πάνος Μυλωνάς η κα Αργείτη Αντωνία-Αλεξία, αναλύουν τα προβλήματα που δημιουργεί η γήρανση του ελληνικού στόλου, το κόστος συντήρησης, τις επιπτώσεις στην οδική ασφάλεια και την ανάγκη ανανέωσης των οχημάτων.
Γιώργος Φιλίππου: «Βλέπω καθημερινά στα συνεργεία μας την αγωνία του κόσμου»
Ο πρόεδρος των Συνεργείων Αυτοκινήτων Νομού Λάρισας, Γιώργος Φιλίππου, αναφέρει: «Βλέπω καθημερινά στα συνεργεία μας την αγωνία του κόσμου. Τα αυτοκίνητα που έρχονται για επισκευή είναι πλέον πολύ παλιά, συχνά άνω των 15 ή 20 ετών.
Η ακρίβεια, η ενεργειακή κρίση και τα αυξημένα έξοδα διαβίωσης δεν αφήνουν περιθώριο για την αγορά ούτε καν ενός φθηνού μεταχειρισμένου αυτοκινήτου. Οι πολίτες προτιμούν να δώσουν χρήματα για μια «έκτακτη» επισκευή ή συντήρηση στο παλιό τους όχημα, παρά να επωμιστούν το κόστος ενός δανείου ή ενός νέου αυτοκινήτου. Ο κόσμος δεν κρατάει το παλιό αυτοκίνητο από αγάπη, αλλά από καθαρή οικονομική αδυναμία.
Η αδυναμία αλλαγής αυτοκινήτου κρατάει στους δρόμους οχήματα που χρειάζονται συνεχή προσοχή, αυξάνοντας την πίεση στους ιδιοκτήτες τους.
Χρειάζονται γενναία κίνητρα και απόσυρση από την Πολιτεία, ώστε η ανανέωση του στόλου να γίνει εφικτή για τον μέσο οικογενειάρχη. Στα παλαιότερα αυτοκίνητα που κυκλοφορούν στους δρόμους της Λάρισας και της ευρύτερης περιοχής, οι βλάβες που αντιμετωπίζουμε καθημερινά στα συνεργεία μας σχετίζονται άμεσα με τη φυσιολογική φθορά του χρόνου, τα πολλά χιλιόμετρα, αλλά και την ελλιπή συντήρηση λόγω οικονομικών στενοτήτων.
Οι συχνότερες βλάβες που καταγράφουν τα μέλη του Συλλόγου μας ταξινομούνται στις εξής κύριες κατηγορίες:
Σύστημα ψύξης κινητήρα: Βλέπουμε πολύ συχνά σκασμένα κολάρα, φθαρμένες αντλίες νερού, βουλωμένα ψυγεία και καμένες φλάντζες κεφαλής.
Ηλεκτρολογικά προβλήματα και μπαταρίες: Φθαρμένες καλωδιώσεις, χαλασμένα δυναμό (εναλλάκτες), προβληματικές μίζες και μπαταρίες που εξαντλούνται πρόωρα.
Σύστημα ανάρτησης και διεύθυνσης: Αντιμετωπίζουμε συνεχώς φθαρμένα αμορτισέρ, σπασμένα συνεμπλόκ, φθαρμένες φούσκες ημιαξονίων και τζόγους στα ακρόμπαρα.
Σύστημα πέδησης (φρένα): Φθαρμένα τακάκια και δισκόπλακες, αλλά και διαρροές υγρών φρένων ή κολλημένες δαγκάνες λόγω παλαιότητας.
Διαρροές λιπαντικών και καυσίμου: Ξεραμένα τσιμουχάκια και φλάντζες που προκαλούν διαρροές λαδιού, καθώς και βουλωμένα μπεκ ή προβλήματα στις αντλίες βενζίνης/πετρελαίου από επικαθίσεις ετών.
Σύστημα εξαγωγής και ρύποι: Τρυπημένες εξατμίσεις και καταλύτες που έχουν «πεθάνει», με αποτέλεσμα το όχημα να μην περνάει ΚΤΕΟ ή να βγάζει υπερβολικό καπνό.
Ως Σύλλογος, τονίζουμε πάντα στους συμπολίτες μας ότι η προληπτική συντήρηση (service) είναι ο μόνος τρόπος να παραμείνει ένα παλιό αυτοκίνητο ασφαλές για τον οδηγό, τους επιβάτες και τους γύρω του, προλαμβάνοντας παράλληλα πολύ πιο ακριβές ζημιές.
Η ετήσια συντήρηση ενός παλιού Ι.Χ. αυτοκινήτου κοστίζει σήμερα κατά μέσο όρο από 250 έως 600 ευρώ για τα απολύτως απαραίτητα, ποσό που μπορεί να αυξηθεί σημαντικά αν προκύψουν απρόσμενες βλάβες λόγω παλαιότητας».
Δημήτρης Πάτσιος: «Ο στόλος στην Ελλάδα είναι ο πλέον ηλικιωμένος στην ΕΕ»
Από την πλευρά του, ο γενικός διευθυντής του Συνδέσμου Εισαγωγέων Αντιπροσώπων Αυτοκινήτων (ΣΕΑΑ), Δημήτρης Πάτσιος, είπε στην LarissaPress:
«Ο στόλος των αυτοκινήτων, φορτηγών και λεωφορείων στην Ελλάδα είναι ο πλέον ηλικιωμένος στην ΕΕ και πλέον, από την 1/1/26, έχει μέση ηλικία τα 18,0 έτη στα επιβατικά και 23,3 στα φορτηγά.
Οι συνέπειες είναι δραματικές για την οδική ασφάλεια, το περιβάλλον, τη μετακίνηση στα αστικά κέντρα και την οικονομία.
Πρόσθετος λόγος επιβάρυνσης είναι η μεγάλη αποχή από τα ΚΤΕΟ, καθώς στα επιβατικά 1 στα 5 οχήματα δεν διέρχεται τον τακτικό έλεγχο ΚΤΕΟ.
Η γήρανση του στόλου οφείλεται αφενός στην έλλειψη κινήτρων για την κυκλοφορία νεότερων αυτοκινήτων και αφετέρου στην «ευκολία» να κυκλοφορεί ένα ασυντήρητο παμπάλαιο όχημα, με ό,τι σημαίνει αυτό και για τη συμμόρφωση του οδηγού στον ΚΟΚ.
Οι τιμαριθμικές αυξήσεις σε όλα τα βιομηχανικά προϊόντα που ακολούθησαν τον COVID, αύξησαν τις τιμές των αυτοκινήτων, όμως τον τελευταίο καιρό βλέπουμε σημαντικές μειώσεις/προσφορές και πλήθος νέων μοντέλων, που δίνουν περισσότερες λύσεις στα μικρομεσαία αυτοκίνητα.
Η παλαιότητα του στόλου οδηγεί σε συνεχείς βλάβες «στον δρόμο», που με τη σειρά τους προκαλούν ασφυξία στα κεντρικά δίκτυα.
Για τα βαρέα φορτηγά και λεωφορεία, μετρήθηκε από το ΕΜΠ ότι συμμετέχουν πολλαπλάσια σε ατυχήματα, 13 φορές.
Η Πολιτεία, καθώς το πρόβλημα έχει μεγεθυνθεί, θα πρέπει να δώσει ισχυρά κίνητρα κυκλοφορίας στα νεότερα αυτοκίνητα και να αστυνομεύσει σωστά τα κυκλοφορούντα ως προς το ΚΤΕΟ.
Δυστυχώς, ενώ οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες έχουν διασφαλίσει ότι στις πόλεις τους θα κυκλοφορούν «καθαρά» αυτοκίνητα, στην Ελλάδα καθυστερούν τέτοια μέτρα.
Εξίσου σοβαρά, αν και ο νόμος το επιβάλλει, καθυστερούν οι διασταυρώσεις για τα οχήματα που «χρωστούν» ΚΤΕΟ.
Τέλος, η είσοδος ηλεκτροκίνητων οχημάτων από το 2020 μπορεί να βοηθήσει, όμως με μακροπρόθεσμο ορίζοντα, αφού θα χρειαστούν τουλάχιστον 10-15 χρόνια για να αποτελούν ένα σημαντικό μέρος του στόλου».
Από την πλευρά η Πολιτικός Επιστήμονας του ΙΟΑΣ κα Αργείτη Αντωνία-Αλεξία μας είπε: «Η ηλικία ενός οχήματος δεν σημαίνει από μόνη της ότι είναι μη ασφαλές. Ένα παλαιότερο αυτοκίνητο, όταν συντηρείται σωστά, μπορεί να παραμένει αξιόπιστο. Ωστόσο, τα νεότερα οχήματα διαθέτουν εξελιγμένες δομές προστασίας, περισσότερους αερόσακους και σύγχρονα συστήματα ασφάλειας, προσφέροντας μεγαλύτερη προστασία σε περίπτωση σύγκρουσης.
Στο πλαίσιο της Προσέγγισης του Ασφαλούς Συστήματος, το όχημα αποτελεί μία ακόμη γραμμή άμυνας απέναντι στον σοβαρό τραυματισμό. Παράλληλα, ο οδηγός πρέπει να γνωρίζει τις δυνατότητες και τους περιορισμούς του οχήματός του και να προσαρμόζει ανάλογα την οδήγησή του.
Η απουσία σύγχρονων συστημάτων ενεργητικής ασφάλειας από τα παλαιότερα οχήματα;
Είναι σημαντική, καθώς τα σύγχρονα συστήματα, όπως το Αυτόματο Φρενάρισμα Έκτακτης Ανάγκης (AEB), το ESP, η υποβοήθηση διατήρησης λωρίδας και η παρακολούθηση της προσοχής του οδηγού, μπορούν να συμβάλουν στην αποφυγή ή στον περιορισμό μιας σύγκρουσης.
Το Ι.Ο.ΑΣ. «Πάνος Μυλωνάς» ενημερώνει και εκπαιδεύει τους οδηγούς για τις δυνατότητες αλλά και τους περιορισμούς των συστημάτων ADAS, τονίζοντας ότι η τεχνολογία υποστηρίζει, αλλά δεν αντικαθιστά, την ευθύνη και την εγρήγορση του οδηγού.
Ο κίνδυνος ενός τροχαίου είναι πολυπαραγοντικός και δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στην ηλικία του οχήματος. Παίζουν ρόλο η ταχύτητα, η συμπεριφορά του οδηγού, η χρήση ζώνης, η κατάσταση του δρόμου, οι καιρικές συνθήκες και η τεχνική κατάσταση του οχήματος.
Τα παλαιότερα οχήματα, ωστόσο, συνήθως μειονεκτούν τόσο ως προς τα σύγχρονα συστήματα αποφυγής σύγκρουσης όσο και ως προς την προστασία που προσφέρουν σε μια σύγκρουση. Γι’ αυτό η σωστή συντήρηση και η προετοιμασία του οχήματος πριν από κάθε μετακίνηση είναι ιδιαίτερα σημαντικές.
Η ανανέωση του στόλου χρειάζεται μακροπρόθεσμη και κοινωνικά δίκαιη πολιτική. Απαιτούνται κίνητρα απόσυρσης και αντικατάστασης παλαιών οχημάτων, οικονομικά ή φορολογικά κίνητρα για ασφαλέστερα νεότερα ή μεταχειρισμένα οχήματα και ειδικές πολιτικές για τους γερασμένους επαγγελματικούς στόλους.
Παράλληλα, είναι απαραίτητοι αξιόπιστοι τεχνικοί έλεγχοι και συστηματική συντήρηση. Τα ασφαλέστερα οχήματα αποτελούν έναν σημαντικό πυλώνα, αλλά χρειάζονται ταυτόχρονα ασφαλείς ταχύτητες, ασφαλείς υποδομές, υπεύθυνοι χρήστες και αποτελεσματική επιτήρηση.
Ένα παλαιότερο όχημα δεν είναι αυτομάτως επικίνδυνο. Όταν η αντικατάσταση δεν είναι εφικτή, προτεραιότητα πρέπει να είναι η συστηματική συντήρηση και ο σωστός τεχνικός έλεγχος.
Ο οδηγός πρέπει να γνωρίζει τα όρια του οχήματός του και να προσαρμόζει την οδήγησή του: να διατηρεί ασφαλείς αποστάσεις, να κινείται με κατάλληλη ταχύτητα, να είναι ιδιαίτερα προσεκτικός σε δυσμενείς συνθήκες και να χρησιμοποιεί πάντα ζώνη ασφαλείας.
Το βασικό μήνυμα είναι απλό: συντηρώ σωστά το όχημά μου, γνωρίζω τα όριά του και προσαρμόζω την οδήγησή μου στις πραγματικές συνθήκες.»
