Πριν αποκτήσει όνομα και ψηφοδέλτια, το υπό διαμόρφωση κόμμα του Αντώνη Σαμαρά έχει ήδη θέσει ένα δύσκολο ερώτημα στη Νέα Δημοκρατία: πόσοι από τους ψηφοφόρους που έχασε παραμένουν διαθέσιμοι να επιστρέψουν;
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις και οι επαφές του πρώην πρωθυπουργού για τη στελέχωση του εγχειρήματος δίνουν στην ερώτηση πολιτικό βάρος. Η απάντηση μπορεί να κρίνει περισσότερα από την εκλογική τύχη ενός νέου κόμματος — από τα περιθώρια επανασυσπείρωσης της ΝΔ έως τις δυνατότητες σχηματισμού της επόμενης κυβέρνησης.
Το ενδιαφέρον
Στη δημοσκόπηση της MRB, το 4,9% δηλώνει ότι σίγουρα θα ψήφιζε ένα κόμμα Σαμαρά και το 11,9% ότι μάλλον θα το ψήφιζε. Στην GPO, το 9,5% θεωρεί πολύ ή αρκετά πιθανό να το επιλέξει.
Οι μετρήσεις καταγράφουν διάθεση εξέτασης μιας επιλογής. Δεν επιτρέπουν να αποδοθεί στο υπό διαμόρφωση κόμμα ένα έτοιμο εκλογικό ποσοστό. Οι διατυπώσεις διαφέρουν, ενώ οι ερωτώμενοι αξιολογούν ένα εγχείρημα χωρίς πλήρες πρόγραμμα, ανακοινωμένα ψηφοδέλτια και δοκιμασμένη οργανωτική παρουσία.
Πριν από την ίδρυση, κάθε δυνητικός υποστηρικτής μπορεί να προβάλλει στο νέο κόμμα τις δικές του προσδοκίες. Μετά την ανακοίνωση αρχίζει η δυσκολότερη διαδικασία: οι επιλογές προσώπων, οι συγκεκριμένες θέσεις και οι απαντήσεις για την επόμενη ημέρα αποκτούν κόστος.
Η μέτρηση της Pulse φωτίζει μια κρίσιμη διαφορά. Μεταξύ όσων ψήφισαν ΝΔ το 2023 αλλά σήμερα δεν δηλώνουν την ίδια πρόθεση, το 15% απαντά ότι «σίγουρα» θα ψήφιζε ένα κόμμα Σαμαρά και το 17% ότι «μάλλον» θα το ψήφιζε. Συνολικά, το δυνητικά θετικό ακροατήριο φτάνει στο 32% της συγκεκριμένης ομάδας.
Μεταξύ όσων εξακολουθούν να δηλώνουν ΝΔ, οι αντίστοιχες απαντήσεις περιορίζονται στο 2% και στο 6%.
Τα πρόσωπα δείχνουν την κατεύθυνση
Το ρεπορτάζ της Ναυτεμπορικής για τη στελέχωση δίνει μια πρώτη εικόνα. Σύμφωνα με τις πληροφορίες της «Ν», έχει κλείσει συμφωνία με τον Μάριο Σαλμά, προχωρημένες είναι οι επαφές με τη Βούλα Πατουλίδου, ενώ υπάρχουν συζητήσεις με τον καθηγητή του Stanford Ιωάννη Ιωαννίδη. Μεταξύ των ονομάτων που εξετάζονται βρίσκεται και ο Θανάσης Σκορδάς, ενώ ακούγονται επίσης τα ονόματα των Αργύρη Ντινόπουλου, Πάνου Παναγιωτόπουλου, Κώστα Τζαβάρα.
Η αναζήτηση προσώπων με διαφορετικές διαδρομές αναδεικνύει και την οργανωτική πρόκληση. Τα στελέχη με κομματική εμπειρία μπορούν να προσφέρουν δίκτυα και εκλογική υποδομή. Πρόσωπα εκτός του στενού κομματικού μηχανισμού μπορούν να διευρύνουν την απήχηση. Η συνύπαρξή τους, όμως, χρειάζεται κοινό πολιτικό περιεχόμενο.
Διεκδικώντας χώρο
Ένα κόμμα Σαμαρά θα έμπαινε σε έναν χώρο όπου υπάρχουν ήδη οργανωμένες πολιτικές επιλογές. Θα μπορούσε να διεκδικήσει απογοητευμένους ψηφοφόρους της, πολίτες που έχουν μετακινηθεί δεξιότερα της ΝΔ ή ανθρώπους που σήμερα προσανατολίζονται στην αποχή.
Η προέλευση αυτών των ψήφων έχει σημασία. Άλλο αποτέλεσμα παράγει μια απευθείας απώλεια της ΝΔ και άλλο η ανακατανομή δυνάμεων μεταξύ μικρότερων κομμάτων.
Το εγχείρημα μπορεί, επομένως, να επηρεάσει τόσο την προσπάθεια αυτοδυναμίας όσο και τις δυνατότητες σχηματισμού κυβέρνησης. Το εύρος της επίδρασης θα εξαρτηθεί από την πραγματική του δύναμη και τη συνολική κατανομή των ψήφων.
Η ατζέντα και τα κόμματα που απειλεί
Οι μέχρι τώρα παρεμβάσεις του Αντώνη Σαμαρά προδιαγράφουν μια πλατφόρμα με επίκεντρο την εθνική κυριαρχία, την αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική και την υπεράσπιση της παραδοσιακής οικογένειας. Η αντιπαράθεση με τη λεγόμενη «woke ατζέντα» συμπληρώνει μια διεκδίκηση με σαφές ιδεολογικό περιεχόμενο: ποιος εκπροσωπεί σήμερα τους συντηρητικούς ψηφοφόρους που θεωρούν ότι η ΝΔ έχει απομακρυνθεί από αυτούς.
Αυτό φέρνει το πιθανό εγχείρημα σε ανταγωνισμό με περισσότερους από έναν σχηματισμούς. Η Νίκη και η Φωνή Λογικής της Αφροδίτης Λατινοπούλου θα αντιμετώπιζαν έναν αναγνωρίσιμο διεκδικητή σε ζητήματα που αποτελούν βασικά στοιχεία της πολιτικής τους ταυτότητας. Για μικρότερα κόμματα, ακόμη και περιορισμένες διαρροές μπορούν να αποδειχθούν κρίσιμες για την κοινοβουλευτική τους παρουσία.
Η Ελληνική Λύση θα καλούνταν να υπερασπιστεί την επιρροή της σε ψηφοφόρους που δίνουν προτεραιότητα στα εθνικά θέματα και στο μεταναστευτικό. Η κυβερνητική διαδρομή του Σαμαρά μπορεί να λειτουργήσει ως πλεονέκτημα αξιοπιστίας, αλλά και ως ευάλωτο σημείο απέναντι σε όσους απορρίπτουν συνολικά το παλαιό πολιτικό προσωπικό.
Πιο σύνθετη είναι η πιθανή πίεση προς τη Μαρία Καρυστιανού: αφορά κυρίως το συντηρητικό τμήμα ενός ετερογενούς ακροατηρίου διαμαρτυρίας, χωρίς να τεκμηριώνεται εκ των προτέρων μετακίνησή του.
Η ιδεολογική συγγένεια, πάντως, δεν προεξοφλεί εκλογική μεταφορά. Το ζητούμενο για τον Σαμαρά είναι να μετατρέψει τις κοινές αντιρρήσεις αυτών των ψηφοφόρων σε θετική επιλογή υπέρ του.
Η πίεση στη ΝΔ
Για τη Νέα Δημοκρατία, η πιθανή κάθοδος Σαμαρά δυσκολεύει μια κρίσιμη εκλογική επιδίωξη: να επιστρέψουν στην κάλπη της πολίτες που αποδοκιμάζουν την κυβέρνηση, αλλά εξακολουθούν να αισθάνονται ότι ανήκουν στην παράταξη. Ένας πρώην πρόεδρός της μπορεί να τους προσφέρει μια εναλλακτική με οικεία πολιτικά χαρακτηριστικά, μειώνοντας το βάρος της απόφασης να την εγκαταλείψουν.
Η πίεση αφορά και το περιεχόμενο της προεκλογικής αντιπαράθεσης. Με τις παρεμβάσεις του στα εθνικά θέματα, στο μεταναστευτικό και στα ζητήματα οικογένειας, ο Σαμαράς αμφισβητεί τη συντηρητική ταυτότητα της σημερινής ηγεσίας. Η ΝΔ καλείται έτσι να υπερασπιστεί ταυτόχρονα το άνοιγμά της στο Κέντρο και τους δεσμούς της με το παραδοσιακό δεξιό ακροατήριο.
Μια σκληρότερη γραμμή θα μπορούσε να περιορίσει τις διαρροές προς τα δεξιά, αλλά να δυσκολέψει την προσέλκυση μετριοπαθών ψηφοφόρων. Η επιμονή στην κεντρώα φυσιογνωμία αφήνει, αντιστρόφως, περισσότερο χώρο στην κριτική περί ιδεολογικής απομάκρυνσης.
Υπάρχει επίσης το ενδεχόμενο μετακίνησης στελεχών με τοπική επιρροή. Η σημασία τους υπερβαίνει την αναγνωρισιμότητα: μπορούν να μεταφέρουν επαφές, οργανωτική εμπειρία και πρόσβαση σε συγκεκριμένα ακροατήρια.
Το τελικό κόστος θα κριθεί από την προέλευση και την έκταση των μετακινήσεων. Ακόμη και χωρίς να απειληθεί η πρωτιά της ΝΔ, μια καθαρή απώλεια ψήφων μπορεί να απομακρύνει την αυτοδυναμία και να αυξήσει την εξάρτησή της από δύσκολες μετεκλογικές συνεννοήσεις.
