Σ’ ένα εκρηκτικό «κοκτέιλ», που απειλεί να αυξήσει περαιτέρω τον πληθωρισμό, απειλώντας την υλοποίηση των εξαγγελιών του Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, από τη ΔΕΘ, εξελίσσεται η άνοδος των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, που έχουν ανεβάσει εκ νέου το ενεργειακό κόστος.
Και αυτό γιατί η αύξηση του ενεργειακού κόστους δε σημαίνει μόνο ακριβότερα καύσιμα και ρεύμα αλλά οδηγεί σε ανατιμήσεις σε μια σειρά από αγαθά. Έτσι, ενισχύει τον πληθωρισμό και, στη συνέχεια, ασκεί πιέσεις στα επιτόκια, δημιουργώντας τελικά ένα περιβάλλον αστάθειας και αβεβαιότητας στις χρηματιστηριακές αγορές.
Χθες, η τιμή του Brent φλέρταρε με τα 110 δολάρια το βαρέλι ως αποτέλεσμα της νέας διάστασης που λαμβάνει η κρίση στη μέση Ανατολή ύστερα και από το κλείσιμο του κρίσιμου πετρελαιαγωγού Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας.
Την ίδια στιγμή, στο μέτωπο του φυσικού αερίου, ο δείκτης TTF στο ολλανδικό χρηματιστήριο, που αποτελεί σημείο αναφοράς για την Ευρώπη, ξεπέρασε χθες τα 80 δολάρια ανά μεγαβατώρα, συμπαρασύροντας την τιμή του ρεύματος.
Στα ύψη καύσιμα και ρεύμα
Το ράλι στις τιμές των δύο παραπάνω ενεργειακών προϊόντων έχουν περάσει εδώ και καιρό σε καύσιμα και ρεύμα.
Έτσι, όλα τα καύσιμα στην ελληνική αντλία κινούνται σταθερά πάνω από τα 2 ευρώ ανά λίτρο με τις ανησυχίες να επικεντρώνονται κυρίως γύρω από το πετρέλαιο κίνησης αλλά και από το πετρέλαιο θέρμανσης ενόψει χειμώνα, καθώς όπως έχει γράψει το Business Daily, αν η διάθεσή του ξεκινούσε σήμερα η τιμή του θα ήταν κατά σχεδόν 64% πάνω από πέρυσι.
Την ίδια στιγμή, η άνοδος της τιμής του φυσικού αερίου έχει περάσει στη χονδρεμπορική τιμή ρεύματος. Όσο ακριβότερο γίνεται το φυσικό αέριο, τόσο αυξάνεται το κόστος των μονάδων αερίου και η πίεση στις χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, κόστος που τελικά αποτυπώνεται στους λογαριασμούς ρεύματος νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Ενδεικτικό της πίεσης που δέχεται η χονδρεμπορική τιμή ρεύματος, είναι πως χθες σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες είχε ξεφύγει αρκετά πάνω από τα 200 ευρώ/MWh.
Συγκεκριμένα, σε Σλοβενία, Κροατία και Αυστρία η τιμή βρισκόταν πάνω από τα 245 ευρώ/MWh, ενώ σε Ουγγαρία, Πολωνία, Τσεχία και Γερμανία ξεπέρασε ακόμη και τα 250 ευρώ/MWh.
Στη χώρα μας η χονδρεμπορική τιμή ρεύματος χθες ήταν στα 186,76 ευρώ/MWh, σημειώνοντας «άλμα» κατά 42,72% σε σχέση με την Κυριακή. Για σήμερα, Τρίτη, κινείται σχεδόν 9% κάτω στα 170,25 ευρώ/MWh.
Έτσι, η μέση τιμή της χονδρεμπορικής ρεύματος για τις δύο πρώτες δεκαπέντε ημέρες του Σεπτέμβρη διαμορφώνεται στα 159,72 ευρώ/MWh, δηλαδή σχεδόν 20% πάνω από την τιμή που έκλεισε ο Αύγουστος.
Τι παρεμβάσεις εξετάζει η κυβέρνηση
Στον απόηχο των «καυτών» τιμών σε όλα τα ενεργειακά προϊόντα, η κυβέρνηση αφήνει πλέον ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων μέτρων στήριξης για το πετρέλαιο θέρμανσης, εφόσον οι διεθνείς τιμές της ενέργειας διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα, χωρίς, ωστόσο, να αναφέρεται συγκεκριμένη παρέμβαση.
Όπως ανέφερε σε χθεσινή του συνέντευξη στον ANT1 ο υπουργός Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, παρέπεμψε τις σχετικές αποφάσεις στον Οκτώβριο, όταν, σύμφωνα με τον ίδιο, θα υπάρχει σαφέστερη εικόνα για την τιμή διάθεσης και τις συνθήκες στην αγορά.
Στο ίδιο μήκος κύματος ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, σε χθεσινή του συνέντευξη επανέλαβε ότι η κυβέρνηση κρατάει ανοιχτό το ενδεχόμενο επιδοτήσεων σε καύσιμα και ρεύμα, εφόσον αυτές κριθούν αναγκαίες.
Ο κίνδυνος το ενεργειακό σοκ να μετατραπεί σε πληθωριστικό σοκ
Αυτό που έχει ιδιαίτερη σημασία είναι πως όταν το ενεργειακό κόστος αυξάνεται, οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται μόνο στην τιμή της βενζίνης ή του ηλεκτρικού ρεύματος, αλλά μεταφέρονται σταδιακά σε ολόκληρη την οικονομία.
Έτσι, το ακριβότερο πετρέλαιο αυξάνει το κόστος των μεταφορών, ενώ το φυσικό αέριο επηρεάζει το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και τη λειτουργία πολλών επιχειρήσεων.
Ως αποτέλεσμα, αυξάνεται το κόστος παραγωγής και μεταφοράς προϊόντων, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές για τους καταναλωτές και ανακοπή της προσπάθειας μείωσης του πληθωρισμού.
Εν συνεχεία ο υψηλότερος πληθωρισμός ασκεί πίεση για διατήρηση υψηλότερων επιτοκίων. Επομένως, μια παρατεταμένη άνοδος στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου μπορεί να οδηγήσει σε έναν συνδυασμό υψηλότερου πληθωρισμού και χαμηλότερης ανάπτυξης.
Θυμίζουμε πως η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αύξησε την περασμένη εβδομάδα το βασικό επιτόκιο κατά 25 μονάδες βάσης. Ήδη οικονομολόγοι προβλέπουν ότι η ΕΚΤ μπορεί να χρειαστεί να διατηρήσει το επιτόκιο στο 2,50% για σημαντικό διάστημα, ενώ οι αγορές δεν αποκλείουν νέες αυξήσεις εάν ο πληθωρισμός αποδειχθεί επίμονος.
Ο κίνδυνος το ενεργειακό σοκ να μετατραπεί σε πληθωριστικό σοκ είναι μεγάλος αν λάβει κανείς υπόψη του ότι, σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία της Eurostat, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη εκτινάχθηκε στο 3,3% τον Αύγουστο, από 2,9% τον Ιούλιο, ενώ οι τιμές ενέργειας αυξήθηκαν περίπου 25% σε ετήσια βάση.
Ωστόσο, σημαντική επιτάχυνση κατέγραψε ο πληθωρισμός και στη χώρα μας τον Αύγουστο, επιστρέφοντας πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Σύμφωνα με την προκαταρκτική εκτίμηση της Eurostat, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 3,7% τον Αύγουστο του 2026, από 2,7% τον Ιούλιο. Σε μηνιαία βάση, οι τιμές αυξήθηκαν κατά 0,4%.
Κίνδυνος να μη φανούν οι παρεμβάσεις Μητσοτάκη
Αν ο πληθωρισμός αυξηθεί λόγω της ανόδου στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, τα μέτρα που ανακοίνωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη ΔΕΘ θα μπορούσαν να έχουν μικρότερη πραγματική επίδραση στο εισόδημα των πολιτών.
Παρότι, δηλαδή, ανακοινώθηκαν φορολογικές ελαφρύνσεις, αυξήσεις μισθών και ενισχύσεις που αυξάνουν το διαθέσιμο εισόδημα, αν παράλληλα αυξάνονται οι τιμές των καυσίμων, της ηλεκτρικής ενέργειας, των μεταφορών και των προϊόντων, ένα μέρος αυτής της αύξησης του εισοδήματος θα «εξαφανίζεται» λόγω του υψηλότερου κόστους ζωής.
Άρα, η άνοδος του πληθωρισμού μπορεί να περιορίσει το πραγματικό όφελος των μέτρων της ΔΕΘ και να δυσκολέψει την κυβέρνηση να στηρίξει περαιτέρω τους πολίτες χωρίς να επιβαρύνει τον προϋπολογισμό.
Θυμίζουμε ότι κατά τη συνέντευξη τύπου του ΥΠΕΝ για την εξειδίκευση των παρεμβάσεων στην ενέργεια (πάνω από 5 δισ. ευρώ από τρία νέα ταμεία), ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος, απαντώντας σε σχετική ερώτηση, εξήγησε πως ο κυβερνητικός σχεδιασμός για μείωση του ρεύματος κατά 30% στην τριετία βασίζεται σε ρεαλιστικές παραδοχές.
Ωστόσο, ο ίδιος σημείωσε ότι δεν έχει υπολογιστεί σε μεγάλο βάθος το ενδεχόμενο τεράστιων γεωπολιτικών αναταράξεων, καθώς αυτές, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν μπορούν να προβλεφθούν.
Όπως ανέφερε, το βασικό σενάριο των υπολογισμών βασίζεται στην εκτίμηση για εξομάλυνση της κατάστασης στον Κόλπο.
