Ήταν ο σταρ της βραδιάς. Όταν ο υποψήφιος για πρωθυπουργός της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) στη Σαξονία-Άνχαλτ ανέβηκε στη σκηνή του Θεάτρου Άλτε στο Μαγδεμβούργο, αποθεώθηκε από την επίσημη οργάνωση νεολαίας του κόμματος, την Junge Generation (Νέα Γενιά).
«Ούλι, Ούλι» ούρλιαζαν το υποκοριστικό του Ούλριχ Ζίγκμουντ, που με το νεανικό του, πάντα χαμογελαστό, πρόσωπο, προηγείται με διαφορά 20 ποσοστιαίων μονάδων από τoυς Χριστιανοδημοκράτες, διεκδικώντας αυτό που πριν από λίγα χρόνια ήταν αδιανόητο: να ντροπιάσει το κόμμα που κυβερνά από το 2002 ανελλιπώς, στο συγκεκριμένο κρατίδιο και να γίνει ο πρώτος ακροδεξιός πρωθυπουργός γερμανικού κρατιδίου μεταπολεμικά. «Θα πάρουμε πίσω κάθε γωνιά της όμορφης χώρας μας και δε θα αφήσουμε τίποτα σε αυτούς τους χαοτικούς», φώναζε εννοώντας το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (CDU). «Θα γράψουμε ιστορία, θα κερδίσουμε με ποσοστό 45%. Αλλά ό,τι κι αν συμβεί, θέλω να ξέρετε ότι εμείς είμαστε το μέλλον».
Τα λεγόμενα του «Ούλι» ήταν κόσμια μπροστά σε όσα ακολούθησαν. «O Πατέρας Κράτος είναι πλέον ένας τεμπέλης αλήτης, που βρωμάει ναρκωτικά, παίρνει τα χρήματά του από το Ίδρυμα Φρίντριχ Έμπερτ (σ.σ.: πρόσκειται στο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα), μπεκρουλιάζει και ψελλίζει τη Διεθνή», βροντοφώναξε στη δική του ομιλία ο Μάρτιν Ράιχαρντ, πρόεδρος της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ. «Η μητρική γλώσσα δεν είναι πια μια στοργική γυναίκα, αλλά μια τσούλα που περιγράφει τον εαυτό της ως βρωμιάρα, πασαλειμμένη με κραγιόν, επειδή ο Πατέρας Κράτος τη γ… τρεις φορές τη μέρα. Θα αφαιρέσουμε από την ξεπεσμένη Αριστερά την επιμέλεια της Γερμανίας, θα ανακτήσουμε τη Γερμανία μας».
Ο «αναγκαστικός επαναπατρισμός»
Δεν πρόκειται μόνο για λόγια. Το εκλογικό πρόγραμμα της AfD σοκάρει. Από τις πρώτες ενέργειες, σε περίπτωση ανάληψης της εξουσίας, είναι το κλείσιμο του τοπικού ραδιοτηλεοπτικού προγράμματος, ειδικές τάξεις για τα παιδιά προσφύγων, μαζικές απελάσεις παράτυπων μεταναστών και αιτούντων άσυλο, αύξηση των υποδομών για κρατήσεις ατόμων υπό απέλαση, αλλά πάνω από όλα, απελάσεις Γερμανών με μεταναστευτικό υπόβαθρο, όπως συμπυκνώνεται στο σύνθημα «remigration» (αναγκαστικός επαναπατρισμός). Σημειωτέον, ότι από τα συνολικά 82,7 εκατομμύρια κατοίκους της Γερμανίας (2025), σχεδόν τα 25,8 εκατ. έχουν μεταναστευτικό υπόβαθρο. Ποσοστό που αντιστοιχεί στο 31,1% του συνολικού πληθυσμού της χώρας. Στα ανατολικογερμανικά κρατίδια, το αντίστοιχο ποσοστό επί του συνολικού πληθυσμού ανήλθε τον ίδιο χρόνο στο 12,1%.
Σε ένα κρατίδιο όπως η Σαξονία-Άνχαλτ, όπου ο πληθυσμός συνεχώς γηράσκει και υπάρχει υπογεννητικότητα, η επιθετική αντιμεταναστευτική ρητορική της AfD εγκυμονεί τεράστιους οικονομικούς κινδύνους. «Η Σαξονία-Άνχαλτ αντιμετωπίζει ένα διαρθρωτικό πρόβλημα: χρειάζεται εργαζομένους, εξειδικευμένους εργάτες και επενδύσεις», λέει στο «Βήμα» ο Τόμας Μπροκμάιερ, καθηγητής Οικονομικών και διευθύνων σύμβουλος του Βιομηχανικού και Εμπορικού Επιμελητηρίου Χάλε-Ντέσαου. «Εάν δημιουργηθεί ένα εχθρικό πολιτικό κλίμα, στο οποίο οι ξένοι εργαζόμενοι – καλά ενσωματωμένοι εργατικοί άνθρωποι από τη Συρία – φοβούνται για το μέλλον τους και οι τουρίστες θεωρούν τη Σαξονία-Άνχαλτ λιγότερο ελκυστική, αυτό μπορεί να είναι οικονομικά αντιπαραγωγικό. Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, είναι: μπορεί να ακολουθηθεί μια τέτοια πολιτική μετανάστευσης, χωρίς να αναστατωθούν οι άνθρωποι και οι επιχειρήσεις που χρειάζεται οικονομικά το κρατίδιο;».
Ο γερμανός οικονομολόγος μεταφέρει μάλιστα συζητήσεις με ανήσυχους ξενοδόχους, που φοβούνται ότι θα χάσουν τους πελάτες τους με όσα διαβάζουν στον Τύπο.
«Ostalgie» και Άνγκελα Μέρκελ
Ο Ζίγκμουντ εργαλειοποιεί συνειδητά την ανατολικογερμανική ταυτότητα για να καλλιεργήσει την αντίθεση «εμείς στην Ανατολή απέναντι σε εκείνους στη Δύση». Στον προεκλογικό αγώνα ψάλλει τον ύμνο της πρώην Ανατολικής Γερμανίας και κυκλοφορεί με μοτοσικλέτα της μάρκας Simson, το δίκυκλο του άλλοτε μεγαλύτερου κατασκευαστή δικύκλων της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Ανασύρει έτσι από τη ναφθαλίνη μια κατασκευασμένη για πολλούς νοσταλγία για μιαν εποχή την οποία ο ίδιος δεν έζησε, γιατί γεννήθηκε λίγο μετά την επανένωση της Γερμανίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Kοινοβουλευτική Oμάδα της AfD στο Κοινοβούλιο της Θουριγγίας, ενός άλλου ανατολικογερμανικού κρατιδίου, ζητά μάλιστα να αναγνωριστούν οι συγκεκριμένες μοτοσυκλέτες ως άυλη πολιτιστική κληρονομιά, ως σύμβολο μιας διαφορετικής ταυτότητας.
Ο Στέφεν Μάου, καθηγητής Μακροκοινωνιολογίας στο Humboldt του Βερολίνου και διευθυντής στο Ινστιτούτο Max Planck για την Πολιτική και τις Κοινωνικές Επιστήμες στο Γκέτινγκεν, εξηγεί αυτό που ονομάζει «κουλτούρα Simson»: «Δεν πρόκειται απλώς για μια ψευδαίσθηση», υποστηρίζει. «Η Ανατολική Γερμανία είναι πράγματι διαφορετική. Υπάρχει μια διαφορετική παράδοση, διαφορετικές ιστορικές και βιογραφικές εμπειρίες. Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο αυτές οι υπαρκτές διαφορές πολιτικοποιούνται και μετατρέπονται σε ταυτότητα, είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστικός. Και αυτό η AfD το εκμεταλλεύεται αριστοτεχνικά».
Η Χάνα Χένζελ, συγγραφέας και δημοσιογράφος της «Zeit», που γεννήθηκε στη Λειψία και το φθινόπωρο του 1989, όταν έπεσε το Τείχος του Βερολίνου και εκείνη ήταν 13 χρόνων – συμμετείχε στις ειρηνικές δευτεριάτικες διαδηλώσεις, για την ανατροπή του ανατολικογερμανικού καθεστώτος, θεωρεί ότι λείπει από το Βερολίνο μια διαφοροποιημένη προσέγγιση πολιτικής για την Ανατολική Γερμανία. «Η Άνγκελα Μέρκελ το ήξερε. Μπορεί να μην έδινε πάντα απαντήσεις σε αυτό, αλλά το γνώριζε», επισημαίνει σε συζήτηση με ξένους ανταποκριτές. «Στην εξωτερική πολιτική προσπαθούσε πάντα να διατηρεί επαφή με τον Πούτιν, να τον εντάσσει στις συνομιλίες και να κρατά ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας. Η AfD δεν θα ήταν σήμερα τόσο ισχυρή, αν η Άνγκελα Μέρκελ βρισκόταν ακόμη στην καγκελαρία. Από τότε που αποχώρησε, δεν υπάρχει κανένας Ανατολικογερμανός που να πρωταγωνιστεί στην κεντρική πολιτική».
Σαν γοητευτικός κτηματομεσίτης
Ο 35χρονος πωλητής ασφαλειών, όπως είναι το πραγματικό επάγγελμα του Ζίγκμουντ, βρήκε εύφορο έδαφος, «πούλησε» με επιτυχία, κυρίως στη νέα γενιά της Σαξονίας-Άνχαλτ, το παραμύθι του και κινητοποίησε ακόμη και ανθρώπους που δεν ψήφιζαν πια. «Σαν ένας μεσίτης που προσφέρει γοητευτικά ένα κτίριο γεμάτο αμίαντο, ή ένα εκλογικό μανιφέστο με φασιστική μυρωδιά», έγραψε χαρακτηριστικά η «Süddeutsche Zeitung».
Όποια κι αν είναι η έκβαση των αποψινών εκλογών, το πολιτικό άστρο του έχει ανατείλει. Το ότι συνεργάζεται στενά με πολλά πρώην ηγετικά στελέχη της απαγορευμένης νεοναζιστικής οργάνωσης «Heimattreue Deutsche Jugend» (HDJ), όπως αποκάλυψε η εφημερίδα «Die Welt», δε φαίνεται να ενοχλεί τους ψηφοφόρους του, που τρέχουν στις προεκλογικές συγκεντρώσεις για να πάρουν ένα μπλουζάκι με το πρόσωπό του, ένα αυτόγραφο ή μια σέλφι.
Και τον αποθεώνουν όταν ζητεί εισαγωγή ρωσικού φυσικού αερίου, γιατί «η τιμή είναι πιο σημαντική από την προέλευση». Αλλά ότι η Ρωσία διέκοψε τις εισαγωγές το αποκρύπτει. Έχει αποκτήσει αναγνωρισιμότητα ποπ σταρ και «Όλα είναι δυνατά», όπως είναι και το σλόγκαν της προεκλογικής του εκστρατείας. Δεν αποκλείεται μάλιστα να μεταπηδήσει στην ομοσπονδιακή, πολιτική σκηνή και, ως εσωκομματικός αντίπαλος της προέδρου του κόμματος Αλίς Βάιντελ, να διεκδικήσει υψηλότερο αξίωμα, εν όψει των επόμενων βουλευτικών εκλογών του 2029. Ή του 2033, 100 χρόνια από την άνοδο του Χίτλερ στη εξουσία.
Για τις σημερινές εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ, οι δημοσκοπήσεις δίνουν στον Ζίγκμουντ και στην AfD λίγο πάνω από 40%, από 15 ως 20 μονάδες περισσότερες από το δεύτερο κόμμα, το χριστιανοδημοκρατικό CDU, που κυβερνά σήμερα το κρατίδιο ως επικεφαλής συνασπισμού με τους Σοσιαλδημοκράτες (SPD) και τους Ελεύθερους Δημοκράτες (FDP). Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, το FDP ενδέχεται να μην μπει στη νέα Βουλή του κρατιδίου, αλλά, αν το SPD και οι Πράσινοι καταφέρουν να περάσουν το κατώφλι του 5%, οι ψήφοι τους μαζί με εκείνες του αριστερού κόμματος Die Linke θα μπορούσαν να στηρίξουν τον υποψήφιο του CDU και να εμποδίσουν την AfD να κυβερνήσει τη Σαξονία-Άνχαλτ. Εκτός από το μικρό ακροαριστερό κόμμα Συμμαχία της Ζάρα Βάγκενκνεχτ (BSW), που, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, δε θα πιάσει το 5% και θα μείνει εκτός της τοπικής Βουλής, όλα τα υπόλοιπα κόμματα έχουν αποκλείσει τη συμμετοχή τους σε κυβερνητικό συνασπισμό με την AfD.
