Στην τελική ευθεία μπαίνει η «Ασπίδα του Αχιλλέα», το μεγαλύτερο ίσως πρόγραμμα αναδιάρθρωσης της ελληνικής αεράμυνας των τελευταίων δεκαετιών.
Aύριο Δευτέρα, 31 Αυγούστου, αναμένεται να υπογραφούν οι σχετικές συμφωνίες Ελλάδας και Ισραήλ για τη δημιουργία ενός ενιαίου πολυεπίπεδου δικτύου αντιαεροπορικής, αντιβαλλιστικής και αντι-drone προστασίας.
Το κόστος τοποθετείται από την ελληνική πλευρά λίγο πάνω από τα 3 δισ. ευρώ, ενώ διεθνείς πηγές έχουν ανεβάσει το ανώτατο ύψος του προγράμματος έως περίπου 3,5 δισ. ευρώ.
Το πρόγραμμα εγκρίθηκε από το ΚΥΣΕΑ στις 23 Ιουλίου και εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό εκσυγχρονισμού των Ενόπλων Δυνάμεων, ο οποίος προβλέπει επενδύσεις άνω των 25 δισ. ευρώ σε βάθος δεκαετίας.
Πέντε «στρώματα» άμυνας
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν αφορά την αγορά ενός μόνο συστήματος. Πρόκειται για αρχιτεκτονική πολλαπλών επιπέδων, στην οποία θα συνδεθούν υφιστάμενα ελληνικά μέσα με νέους αισθητήρες, ραντάρ και ισραηλινά συστήματα αναχαίτισης.
Στον σχεδιασμό έχουν αναφερθεί συστήματα όπως τα SPYDER, Barak MX και David’s Sling, που καλύπτουν διαφορετικές αποστάσεις και τύπους απειλών. Το δίκτυο προορίζεται να αντιμετωπίζει αεροσκάφη, drones, περιφερόμενα πυρομαχικά, πυραύλους cruise και βαλλιστικούς πυραύλους, ενώ η ευρύτερη φιλοσοφία του ελληνικού «θόλου» περιλαμβάνει και απειλές από τη θάλασσα και τον υποθαλάσσιο χώρο.
Κεντρικός άξονας θα είναι το ενιαίο σύστημα διοίκησης και ελέγχου. Δεδομένα από διαφορετικούς αισθητήρες θα συγκεντρώνονται σε πραγματικό χρόνο, θα αξιολογούνται και θα κατανέμονται στα κατάλληλα μέσα αναχαίτισης. Η χρήση τεχνητής νοημοσύνης προβλέπεται να βοηθά στην ταξινόμηση των απειλών και στην ταχύτερη επιλογή της καταλληλότερης αντίδρασης.
35 μήνες και ελληνική συμμετοχή
Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας υπολογίζει ότι το σύστημα θα έχει ολοκληρωθεί επιχειρησιακά μέσα σε 35 μήνες, με σταδιακές παραδόσεις στο ενδιάμεσο. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην εγχώρια αμυντική βιομηχανία. Ο Νίκος Δένδιας έχει θέσει ως στόχο συμμετοχή τουλάχιστον 25%, μαζί με μεταφορά πηγαίου κώδικα στο σύστημα διοίκησης και ελέγχου. Οι εργασίες που εκτιμάται ότι θα αναλάβουν ελληνικές επιχειρήσεις αποτιμώνται σε περισσότερα από 700 εκατ. ευρώ.
Η νέα αρχιτεκτονική συνδέεται και με τον συνολικότερο μετασχηματισμό των Ενόπλων Δυνάμεων. Η λογική είναι ότι ένα αυτοματοποιημένο δίκτυο αεράμυνας θα επιτρέψει σε Rafale, F-35 και νέες φρεγάτες να μην δεσμεύονται αποκλειστικά στη χωρική άμυνα, αλλά να αποκτούν μεγαλύτερη ελευθερία για αποστολές αποτροπής και προβολής ισχύος.
Υπό το βλέμμα της Άγκυρας
Το πρόγραμμα παρακολουθείται στενά και στην Τουρκία. Τουρκικά μέσα έχουν επισημάνει ότι η πιθανή ανάπτυξη ισραηλινών συστημάτων και στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου μπορεί να προσθέσει ακόμη μία εστία τριβής στις ήδη γνωστές ελληνοτουρκικές διαφορές.
Για την Αθήνα, πάντως, η «Ασπίδα του Αχιλλέα» παρουσιάζεται πρωτίστως ως μετάβαση από αποσπασματικά οπλικά συστήματα σε ένα ενιαίο ψηφιακό αμυντικό δίκτυο. Αν το χρονοδιάγραμμα τηρηθεί, μέσα σε περίπου τρία χρόνια η Ελλάδα θα διαθέτει μια εντελώς διαφορετική αρχιτεκτονική επιτήρησης, αξιολόγησης και αντιμετώπισης απειλών.
