Μεγάλη είναι η «μάχη» που δίνουν εκατομμύρια πολίτες και επιχειρήσεις με τις οφειλές προς την Εφορία, τα ασφαλιστικά ταμεία, τις τράπεζες και τους servicers. Ο εξωδικαστικός μηχανισμός αποτελεί ένα από τα βασικά εργαλεία για τη ρύθμιση των χρεών, ενώ από τον Σεπτέμβριο έρχονται αλλαγές που μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τον τρόπο υπολογισμού της ρύθμισης.
Όπως επισημάνθηκε στο ΕΡΤnews και την εκπομπή “Συνδέσεις” από τη φοροτεχνικό Αθανασία Στολάκη, περισσότεροι από 4 εκατομμύρια ΑΦΜ, φυσικά και νομικά πρόσωπα, έχουν οφειλές προς το Δημόσιο, γεγονός που αποτυπώνει το μέγεθος του προβλήματος.
Οι οφειλές προς την Εφορία αγγίζουν τα 114 δισ. ευρώ, ενώ οι οφειλές προς τα ασφαλιστικά ταμεία και το ΚΕΑΟ ανέρχονται περίπου στα 52,4 δισ. ευρώ. Παράλληλα, σημαντικό είναι και το ύψος των δανείων που διαχειρίζονται οι servicers, το οποίο φτάνει περίπου τα 80 δισ. ευρώ.
Οι διαθέσιμες ρυθμίσεις για τις οφειλές
Για όσους έχουν χρέη προς την Εφορία υπάρχει η πάγια ρύθμιση, η οποία παραμένει ανοικτή. Προβλέπει εξόφληση σε έως 24 δόσεις, ενώ σε ορισμένες έκτακτες οφειλές ο αριθμός μπορεί να φτάσει έως και τις 48 δόσεις. Στις έκτακτες οφειλές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, χρέη που προκύπτουν από δικαστικές αποφάσεις, κληρονομιές ή φορολογικούς ελέγχους. Η ελάχιστη μηνιαία δόση ανέρχεται στα 30 ευρώ.
Παράλληλα, μέχρι το τέλος του έτους, δηλαδή έως τις 31 Δεκεμβρίου, υπάρχει δυνατότητα αξιοποίησης της ρύθμισης των 72 δόσεων για συγκεκριμένες παλαιότερες οφειλές. Η συγκεκριμένη ρύθμιση αφορά οφειλές που είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023.
Έτσι, ένας οφειλέτης που έχει παλαιότερα χρέη, αλλά και νέες οφειλές που δημιουργήθηκαν μετά το 2023, μπορεί υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις να αξιοποιήσει διαφορετικές ρυθμίσεις για κάθε κατηγορία οφειλών.
Εξωδικαστικός μηχανισμός: Έως 240 δόσεις στο Δημόσιο
Ιδιαίτερα σημαντικό εργαλείο για όσους έχουν χρέη σε περισσότερους από έναν φορείς αποτελεί ο εξωδικαστικός μηχανισμός.
Μέσω αυτού μπορούν να ρυθμιστούν οφειλές προς το Δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία, τις τράπεζες και τους servicers, προσφέροντας στον οφειλέτη τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει συνολικά το χρέος του.
Ο αριθμός των δόσεων μπορεί να φτάσει έως τις 240 για οφειλές προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία, ενώ για οφειλές προς τράπεζες και servicers μπορεί να φτάσει έως και τις 420 δόσεις. Βασική προϋπόθεση είναι το συνολικό ύψος των οφειλών να ξεπερνά τα 5.000 ευρώ.
Ένα ακόμη σημαντικό πλεονέκτημα είναι ότι, ανάλογα με την οικονομική και περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη, μπορεί να προκύψει και κούρεμα μέρους της οφειλής.
Τι αλλάζει από τις 21 Σεπτεμβρίου για την κύρια κατοικία
Σημαντική αλλαγή στον εξωδικαστικό μηχανισμό αναμένεται από τις 21 Σεπτεμβρίου, καθώς δίνεται η δυνατότητα στους οφειλέτες να εξαιρούν την κύρια κατοικία τους από την περιουσιακή εικόνα που λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό της ρύθμισης, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στην εκπομπή.
Μέχρι σήμερα, για τον υπολογισμό της οικονομικής εικόνας λαμβάνεται υπόψη το σύνολο της περιουσίας του οφειλέτη. Αυτό σημαίνει ότι, για παράδειγμα, εκτός από την κύρια κατοικία μπορεί να συνυπολογίζεται και ένα εξοχικό ή άλλο ακίνητο.
Με τη νέα δυνατότητα, ο οφειλέτης θα μπορεί να επιλέξει να διατηρήσει την κύρια κατοικία του, ενώ άλλα περιουσιακά στοιχεία ενδέχεται να ληφθούν υπόψη διαφορετικά στο πλαίσιο της διαδικασίας.
Η μικρότερη αξία της περιουσίας που υπολογίζεται μπορεί να οδηγήσει, ανάλογα με την περίπτωση, σε περισσότερες δόσεις και ενδεχομένως μεγαλύτερο κούρεμα της οφειλής.
Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο: Η προθεσμία για τις αιτήσεις
Πέρα από τις ρυθμίσεις χρεών, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και από τα νοικοκυριά που είναι δικαιούχοι του Κοινωνικού Οικιακού Τιμολογίου.
Όσοι είναι ήδη ενταγμένοι στο ΚΟΤ θα πρέπει να υποβάλουν εκ νέου αίτηση έως τις 25 Σεπτεμβρίου, ώστε να ληφθούν υπόψη τα νέα εισοδηματικά δεδομένα από τις φορολογικές δηλώσεις του 2025, καθώς και τα νέα περιουσιακά στοιχεία που προκύπτουν από την εκκαθάριση του ΕΝΦΙΑ.
Αίτηση μπορούν να υποβάλουν και όσοι δεν είναι σήμερα δικαιούχοι, αλλά πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια.
Η διαδικασία αφορά την κύρια κατοικία και πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέσω της ΗΔΙΚΑ.
Οι τρεις κατηγορίες δικαιούχων
Το Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο προβλέπει διαφορετικές κατηγορίες δικαιούχων και διαφορετικές εκπτώσεις στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας.
Για τους δικαιούχους του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος προβλέπεται έκπτωση που φτάνει τα 7,5 λεπτά ανά κιλοβατώρα, ενώ για τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος η έκπτωση ανέρχεται στα 4,5 λεπτά ανά κιλοβατώρα.
Για τις πολύτεκνες οικογένειες προβλέπεται ακόμη μεγαλύτερη έκπτωση, που φτάνει τα 10 λεπτά ανά κιλοβατώρα.
Παράλληλα, υπάρχουν ειδικές προβλέψεις για άτομα με αναπηρία άνω του 67%, καθώς και για νοικοκυριά στα οποία υπάρχουν άτομα που χρειάζονται μηχανική υποστήριξη.
Προσοχή στα όρια κατανάλωσης
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στα όρια κατανάλωσης. Η υπέρβαση των προβλεπόμενων ορίων για την τετραμηνιαία κατανάλωση μπορεί να οδηγήσει στην απώλεια της σχετικής έκπτωσης.
Αντίθετα, για τα νοικοκυριά που καταναλώνουν λιγότερη ενέργεια προβλέπονται ευνοϊκότερες προϋποθέσεις και μεγαλύτερο όφελος ανά κιλοβατώρα.
Οι αλλαγές στις ρυθμίσεις χρεών, αλλά και οι προθεσμίες για το Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο, καθιστούν απαραίτητη την έγκαιρη ενημέρωση των πολιτών, ώστε να μην χαθούν διαθέσιμες ρυθμίσεις και οικονομικές ελαφρύνσεις.
