Η έντονη κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα έχει θέσει σε αυξημένη επιφυλακή τις υγειονομικές αρχές, την ώρα που ερευνητές του ΕΚΠΑ συμμετέχουν σε ένα νέο ευρωπαϊκό πρόγραμμα για την ανάπτυξη φορητού rapid test. Στόχος είναι, με μόλις μία σταγόνα αίματος, να μπορεί να γίνεται σε λιγότερο από μία ώρα διάγνωση τεσσάρων διαφορετικών ιών που μεταδίδονται από κουνούπια.
Ιδιαίτερα αυξημένη εμφανίζεται φέτος η κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου στη χώρα, με την Αττική να βρίσκεται στο επίκεντρο και τον ΕΟΔΥ να καλεί τους πολίτες να λαμβάνουν συστηματικά μέτρα προστασίας από τα κουνούπια.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, έως τις 19 Αυγούστου 2026 είχαν καταγραφεί 157 εγχώρια κρούσματα και 13 θάνατοι. Από τα επιβεβαιωμένα περιστατικά, τα 116 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα, όπως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση. Όλοι οι θάνατοι αφορούσαν άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών.
Η φετινή εικόνα προκαλεί προβληματισμό, καθώς ο ΕΟΔΥ κάνει λόγο για πάρα πολύ έντονη κυκλοφορία του ιού σε συγκεκριμένες περιοχές και σημειώνει ότι ο αριθμός των περιστατικών έχει ξεπεράσει κατά πολύ εκείνον προηγούμενων ετών για την αντίστοιχη χρονική περίοδο.
Rapid test για τον ιό του Δυτικού Νείλου από το ΕΚΠΑ
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ιδιαίτερο ενδιαφέρον αποκτά η ερευνητική προσπάθεια στην οποία συμμετέχει η Ιατρική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Η ομάδα της καθηγήτριας Βιολογίας και Νανοϊατρικής Μαρίας Γαζούλη συμμετέχει στο ευρωπαϊκό ερευνητικό έργο SURVIVE-VBD, το οποίο χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα EU4Health.
Στόχος είναι η ανάπτυξη μιας νέας γενιάς φορητού διαγνωστικού συστήματος τύπου point-of-care, δηλαδή μιας εξέτασης που θα μπορεί να πραγματοποιείται κοντά στον ασθενή χωρίς να απαιτείται η κλασική διαδικασία εργαστηριακής αιμοληψίας.
Το ερευνητικό πρόγραμμα προβλέπεται να ξεκινήσει την 1η Οκτωβρίου 2026 και να έχει διάρκεια τριών ετών. Επομένως, πρόκειται για τεχνολογία υπό ανάπτυξη και όχι για rapid test που είναι ήδη διαθέσιμο στην αγορά ή στα νοσοκομεία.
Μία σταγόνα αίματος και αποτέλεσμα σε λιγότερο από μία ώρα
Το νέο τεστ θα βασίζεται σε βιοαισθητήρες γραφενίου και φιλοδοξεί να δίνει αποτέλεσμα σε λιγότερο από μία ώρα, χρησιμοποιώντας πολύ μικρή ποσότητα αίματος.
Η φιλοσοφία του θυμίζει περισσότερο τα γνωστά τεστ μέτρησης σακχάρου: μία σταγόνα αίματος θα αρκεί για να πραγματοποιηθεί η εξέταση.
Το σημαντικότερο είναι ότι το σύστημα δεν σχεδιάζεται αποκλειστικά για τον ιό του Δυτικού Νείλου. Στόχος είναι να μπορεί να πραγματοποιεί διαφοροδιάγνωση ανάμεσα σε τέσσερις σημαντικούς ιούς που μεταδίδονται μέσω κουνουπιών:
τον ιό του Δυτικού Νείλου
τον δάγκειο πυρετό
τον ιό Zika
τον chikungunya
Στο πρόγραμμα συμμετέχουν ερευνητικοί φορείς από την Ελλάδα, την Ισπανία, την Εσθονία, την Ιταλία, την Ολλανδία και τη Βραζιλία.
Τεχνητή νοημοσύνη για την πρόβλεψη εξάρσεων
Η ερευνητική προσπάθεια δεν περιορίζεται στη διάγνωση.
Το πρόγραμμα φιλοδοξεί να συνδυάσει τα αποτελέσματα των εξετάσεων με περιβαλλοντικά και επιδημιολογικά δεδομένα, χρησιμοποιώντας μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης για την έγκαιρη αναγνώριση περιοχών όπου αυξάνεται ο κίνδυνος εμφάνισης κρουσμάτων.
