Στην τελική ευθεία μπαίνει το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Μέχρι τις 31 Αυγούστου 2026 θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί όλα τα έργα, οι επενδύσεις, τα ορόσημα και οι μεταρρυθμίσεις, ενώ έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026 θα υποβληθεί το τελευταίο αίτημα πληρωμής προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στόχος είναι μέχρι το τέλος του έτους να έχουν εισπραχθεί συνολικά 11,3 δισ. ευρώ, τα οποία απομένουν για να συμπληρωθεί το πακέτο των 36 δισ. ευρώ και να κλείσει οριστικά ο κύκλος του Ταμείου Ανάκαμψης.
Από το 2021 μέχρι σήμερα έχουν ήδη εισρεύσει στην ελληνική οικονομία 24,7 δισ. ευρώ, εκ των οποίων σχεδόν 13 δισ. ευρώ σε επιδοτήσεις και 11,7 δισ. ευρώ σε δάνεια. Στις δύο τελευταίες δόσεις αναμένεται να προστεθούν άλλα 5,3 δισ. ευρώ επιδοτήσεων και 6 δισ. ευρώ δανείων, κλείνοντας έναν κύκλο χρηματοδότησης που έδωσε ισχυρή ώθηση στις επενδύσεις και άφησε έντονο αποτύπωμα κυρίως στην πράσινη μετάβαση, την ενέργεια, τις υποδομές και την ψηφιοποίηση.
Με το 9ο και τελευταίο αίτημα, που θα υποβληθεί έως τα τέλη Σεπτεμβρίου, η κυβέρνηση θα διεκδικήσει το εναπομείναν ποσό, και η εκταμίευση αναμένεται να γίνει έως τα τέλη Δεκεμβρίου. Στο διάστημα που απομένει, το βάρος πέφτει στην ολοκλήρωση των τελευταίων οροσήμων και δεσμεύσεων που συνδέονται με τις εκταμιεύσεις, ώστε να φτάσουν στο ελληνικό ταμείο και τα τελευταία διαθέσιμα κεφάλαια.
Πού πήγαν τα κεφάλαια
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Κομισιόν, το μεγαλύτερο κομμάτι των πόρων που έχει λάβει η Ελλάδα έχει κατευθυνθεί στον πυλώνα της βιώσιμης ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής. Περισσότερα από 10 δισ. ευρώ των κεφαλαίων που έχουν ήδη εκταμιευθεί αφορούν σχετικές δράσεις, με περίπου 3,9 δισ. ευρώ σε επιδοτήσεις και 6,1 δισ. ευρώ σε δάνεια.
Σημαντική θέση καταλαμβάνει η πράσινη μετάβαση, με εκταμιεύσεις 5,4 δισ. ευρώ, ενώ ακολουθούν η ψηφιακή μετάβαση και η υγεία, με περισσότερα από 3,2 δισ. ευρώ η καθεμία. Για την ψηφιοποίηση έχουν δοθεί 1,2 δισ. ευρώ σε επιδοτήσεις και 2 δισ. ευρώ σε δάνεια, ενώ στην υγεία έχουν κατευθυνθεί 3,15 δισ. ευρώ σε επιδοτήσεις και περίπου 100 εκατ. ευρώ σε δάνεια.
Η ενέργεια αποτελεί έναν από τους τομείς στους οποίους η συμβολή του Ταμείου είναι περισσότερο ορατή. Το μερίδιο της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας ξεπερνά πλέον σταθερά το 50% της συνολικής παραγωγής, επίδοση υψηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο ΑΔΜΗΕ, ο ΔΕΔΔΗΕ, η ΔΕΗ και ο ΔΕΣΦΑ βρίσκονται στην πρώτη δεκάδα των επιχειρήσεων που έχουν λάβει τα περισσότερα κεφάλαια από το ΤΑΑ. Παράλληλα, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έχει λάβει περισσότερα από 2 δισ. ευρώ, αποτελώντας τον δεύτερο μεγαλύτερο παραλήπτη πόρων, μετά το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών.
Υπάρχουν όμως και εκκρεμότητες. Από το Ταμείο έχουν απενταχθεί έργα στον ενεργειακό τομέα, μεταξύ των οποίων σημαντικές παρεμβάσεις για την αποθήκευση ενέργειας από ΑΠΕ. Η αποθήκευση παραμένει κρίσιμος κρίκος της πράσινης μετάβασης, καθώς χωρίς επαρκείς υποδομές μέρος της παραγόμενης πράσινης ενέργειας μένει ουσιαστικά αναξιοποίητο.
Στον αντίποδα της ισχυρής επενδυτικής επίδοσης βρίσκεται η παραγωγικότητα. Παρά τα δισεκατομμύρια που έχουν κινητοποιηθεί και την άνοδο των επενδύσεων, η παραγωγικότητα ανά ώρα εργασίας στην Ελλάδα αντιστοιχούσε το 2025 μόλις στο 54,6% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τη χώρα να παραμένει στην τελευταία θέση της σχετικής κατάταξης. Εδώ βρίσκεται ίσως και το μεγαλύτερο στοίχημα της επόμενης ημέρας: η επενδυτική ώθηση που έδωσε το ΤΑΑ να μεταφραστεί σε μόνιμη αύξηση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας και να μην εξαντληθεί μαζί με τις τελευταίες εκταμιεύσεις.
Η επόμενη ημέρα
Η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης δεν σημαίνει και το τέλος των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών ροών. Στη σκυτάλη περνούν οι εναπομείναντες πόροι του ΕΣΠΑ 2021-2027 και στη συνέχεια το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034, από το οποίο υπολογίζεται ότι η Ελλάδα θα λάβει περισσότερα από 49 δισ. ευρώ. Στο χρηματοδοτικό μείγμα προστίθενται το Ταμείο Εκσυγχρονισμού και το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, ενώ μέσω του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης 2026-2030 προγραμματίζονται επενδύσεις περίπου 23 δισ. ευρώ.
