Mε τη συζήτηση για τις εκλογές να έχει φουντώσει και την προεκλογική περίοδο να ξεκινάει από τη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης, οι κομματικοί μηχανισμοί δεν περιορίζονται μόνο στα δημοσκοπικά δεδομένα. Τους απασχολούν οι συνθήκες υπό τις οποίες θα στηθούν οι επόμενες κάλπες, πιθανότατα την προσεχή άνοιξη, καθώς θα είναι εντελώς διαφορετικές σε σχέση με το 2023. Στις εκλογές του 2019, αλλά και τέσσερα χρόνια μετά, η Νέα Δημοκρατία απέδειξε πως μπορεί να υπερβεί τις δημοσκοπήσεις. Ακόμη και αν αυτό επαναληφθεί, με βάση τα σημερινά στοιχεία η αυτοδυναμία φαντάζει πιο μακρινή. Μπορεί από τη «γαλάζια» παράταξη να προσέρχονται στην εκλογική κούρσα με τη λογική της μιας κάλπης στις συζητήσεις που γίνονται, όμως ένας επαναληπτικός γύρος θεωρείται κάτι περισσότερο από πιθανός.
Το εκλογικό σύστημα, τα στοιχήματα των πολιτικών αρχηγών, η συζήτηση για κυβερνητικές συνεργασίες και η ανανέωση των ψηφοδελτίων.
Μια βασική διαφορά αφορά στο εκλογικό σύστημα. Ουσιαστικά η πρώτη εκλογική μάχη πριν από τρία χρόνια, που διεξήχθη με απλή αναλογική, αποτέλεσε τον «βατήρα» για τη λαϊκή ετυμηγορία του Ιουνίου, με τη Νέα Δημοκρατία σχεδόν με το ίδιο ποσοστό να εκλέγει 158 βουλευτές (146 τον Μάιο του 2023). Δύο ακόμη κόμματα, η Νίκη και η Πλεύση Ελευθερίας, πήραν με τη «δεύτερη ευκαιρία» που τους δόθηκε το «εισιτήριο» για τη Βουλή. Στις κάλπες που έρχονται, αυτό που προκύπτει ως τρίτη διαφορά είναι πως οι μικρότεροι σχηματισμοί, εφόσον η πρώτη Κυριακή δεν δώσει κυβερνητικό αποτέλεσμα, θα πιεστούν πολύ στις «μυλόπετρες» της σύγκρουσης των δύο πρώτων. Σε αντίθεση με το 2023, το πιο πιθανό είναι να ανοίξει και μια συζήτηση για το πώς θα μπορούσαν να σχηματιστούν συμμαχίες, ώστε η χώρα να μην μπει σε καθεστώς ακυβερνησίας.
Νέοι «παίκτες»
Οι νέοι δυνατοί «παίκτες» που μπήκαν στο πολιτικό σκηνικό προκαλούν την τέταρτη και μεγαλύτερη αλλαγή. Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη έχει πάρει τα ποσοστά του ΣΥΡΙΖΑ του 2023, ενώ ένα καλό πλασάρισμα στη νέα Ολομέλεια θα διεκδικήσουν το κυοφορούμενο κόμμα του Αντώνη Σαμαρά και η Ελπίδα για τη Δημοκρατία της Μαρίας Καρυστιανού. Τα φώτα και στην προεκλογική περίοδο θα στραφούν στους νέους «τρεις», που έχουν ήδη αλλάξει τα δεδομένα των σφυγμομετρήσεων, παρά το γεγονός πως ο πρώην πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας δεν έχει επισήμως μπει στο παιχνίδι.
Διαφορετικές θα είναι οι εκλογές και για τους αρχηγούς των τριών μεγαλύτερων κομμάτων. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έρχεται αντιμέτωπος με την «κατάρα» της τρίτης συνεχόμενης κυβερνητικής θητείας και από εκεί και πέρα θα ζυγίσει πώς θα κινηθεί. Για τον Νίκο Ανδρουλάκη οι επόμενες κάλπες δεν θα είναι όπως το 2023, καθώς το 11,84% και η τρίτη θέση δεν αρκούν. Γνωρίζει τις πιέσεις που θα αντιμετωπίσει στο εσωτερικό του, ειδικά αν η διαφορά από την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη είναι αρκετά μεγάλη. Σε νέο περιβάλλον έχει βρεθεί και ο Αλέξης Τσίπρας. Θα είχε ελάχιστες ελπίδες «επιβίωσης» εάν η επανάκαμψή του δεν είχε συνοδευθεί από την εύκολη ανακατάληψη της δεύτερης θέσης από το ΠΑΣΟΚ. Αποτελεί μεγάλο στοίχημα για εκείνον να τη διατηρήσει και να πλησιάσει σημαντικά τη Νέα Δημοκρατία, καθώς σε διαφορετική περίπτωση θα κατηγορηθεί πως η «διάλυση» του ΣΥΡΙΖΑ έγινε χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα.
Μεγάλες τροποποιήσεις θα παρατηρηθούν και στις λίστες των κομμάτων σε σχέση με το 2023. Τόσο σε αστικά κέντρα όσο και, περισσότερο, στις τοπικές κοινωνίες, πολλά θα είναι τα στελέχη που θα μετακομίσουν σε νέα ψηφοδέλτια. Και αν οι μετακινήσεις από τον ΣΥΡΙΖΑ στην Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη δεν προκαλέσουν μεγάλη εντύπωση και θόρυβο, σημαντικές θα είναι οι «ανταλλαγές» μεταξύ Αμαλίας και Χαριλάου Τρικούπη που θα συζητηθούν.
Η άλλη παράμετρος που διαφοροποιεί κυρίως το μετεκλογικό σκηνικό και μάλλον ευνοεί το σύνολο των κομμάτων είναι ότι, σε αντίθεση με το καλοκαίρι του 2023, μετά τον σχηματισμό κυβέρνησης θα έχουν μπροστά τους ένα σημαντικό χρόνο προκειμένου να αναδιατάξουν τις δυνάμεις τους και να ρυθμίσουν τα εσωτερικά τους ζητήματα. Οι δημοτικές εκλογές θα πραγματοποιηθούν τον Νοέμβριο του 2028 και οι ευρωεκλογές τον Μάιο του 2029. Πριν από τρία χρόνια οι πολιτικοί σχηματισμοί δεν πήραν ανάσα, καθώς τρεις μήνες μετά, για δύο Κυριακές, στήθηκαν τα παραβάν για τους ΟΤΑ και ακολούθησαν έπειτα από εννέα μήνες οι ευρωκάλπες.
Η μάχη για είσοδο στη Βουλή
Η δεξιά και η αριστερή «πολυκατοικία» είναι σε μεγάλο βαθμό «ανακαινισμένες», βάζοντας νέες παραμέτρους και επηρεάζοντας την εκλογική κούρσα που έρχεται. Οι «μικροί» που θα διεκδικήσουν να περάσουν το κατώφλι του 3% είναι αρκετά περισσότεροι σε σχέση με το 2023 και θα δώσουν σκληρή μάχη προκειμένου να κόψουν ψήφους από τους μεγάλους. Κάποιοι μπαίνουν στη μάχη με αξιώσεις, άλλοι, χωρίς να έχουν πολλές ελπίδες, θα το παλέψουν μέχρι τέλους.
Η Κουμουνδούρου συνεχίζει να «παράγει» κόμματα και στις εθνικές εκλογές θα συμμετάσχουν για πρώτη φορά η Νέα Αριστερά του Γαβριήλ Σακελλαρίδη και οι Δημοκράτες του Στέφανου Κασσελάκη. Από τη δεξιά πτέρυγα η Φωνή Λογικής της Αφροδίτης Λατινοπούλου μπορεί να συμμετείχε και στις προηγούμενες κάλπες, πλέον, όμως, με βάση τις δημοσκοπήσεις, φαίνεται να έχει μπει για τα καλά στο «κόλπο» της εισόδου στη Βουλή, αφαιρώντας δυναμική από άλλα όμορα κόμματα, όπως η Νίκη. Το στοίχημα για την ευρωβουλευτή Αφροδίτη Λατινοπούλου είναι να αντέξει στις πιέσεις που θα δεχθεί από το κόμμα του Αντώνη Σαμαρά, το οποίο αναμένεται να κάνει την εμφάνισή του. Το ποσοστό της το 2023 ήταν αναιμικό, μόλις στο 0,43%.
Το πόσο καλά θα καταφέρουν να τα πάνε οι μικρότεροι σχηματισμοί θα επηρεάσει τον πήχυ της αυτοδυναμίας, αλλά και τη δυναμική του νέου δίπολου που θα αναδειχθεί από τις κάλπες. Υπενθυμίζεται πως όσο περισσότερα κόμματα μένουν εκτός Βουλής, τόσο χαμηλώνει ο πήχυς της αυτοδυναμίας για τον πρώτο στην κατάταξη. Στην «ουρά» για το 3% περιμένουν επίσης ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΜέΡΑ25.
