Το πιεστικό πρόβλημα που έχει δημιουργηθεί για την εμπορική ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ εξαιτίας του πολέμου ωθεί τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου να επιταχύνουν τις προσπάθειες αναζήτησης εναλλακτικών διαδρομών. Στο πλαίσιο αυτό, νέα σχέδια κατασκευής αγωγών ανακοινώνονται, ενώ παλαιότερα έργα επανέρχονται στο προσκήνιο.
Η εικόνα στην περιοχή
Μέσω των Στενών του Ορμούζ εξάγονταν το 2025 συνολικά 14,95 εκατ. βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (ΔΟΕ).
Το Ιράν εξήγε περίπου 1,69 εκατ. βαρέλια την ημέρα και αναμένεται να συνεχίσει να χρησιμοποιεί μακροπρόθεσμα το στρατηγικής σημασίας θαλάσσιο πέρασμα, καθώς έχει πλέον τον έλεγχό του, δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Άντριου Γουίλσον, διευθυντής της εταιρείας ερευνών για τη ναυτιλία BRS.
Η Τεχεράνη «θα παράγει όσο μπορεί και θα εξάγει όσο μπορεί στην Κίνα. Δεν είναι πραγματικό πρόβλημα» για την ίδια, εκτίμησε.
Από τα υπόλοιπα 13,26 εκατ. βαρέλια, έως και 11,5 εκατ. θα μπορούσαν να ανακατευθυνθούν, εφόσον αυξηθεί η δυναμικότητα των υφιστάμενων αγωγών και ολοκληρωθούν τα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη, σύμφωνα με επίσημες ανακοινώσεις και ειδικούς του κλάδου.
Σαουδική Αραβία
Πριν ξεσπάσει ο πόλεμος στις 28 Φεβρουαρίου, με τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς στο Ιράν, η Σαουδική Αραβία μετέφερε περίπου 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως μέσω του αγωγού Ανατολής–Δύσης. Ο αγωγός συνδέει την Αμπκάικ, κοντά στον Κόλπο, με το λιμάνι Γιάνμπου στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η Aramco ανακοίνωσε τον Μάρτιο του 2025 ότι αύξησε τη δυναμικότητα του αγωγού στα 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, εξασφαλίζοντας πρόσθετη δυνατότητα μεταφοράς 5 εκατ. βαρελιών αργού που προηγουμένως εξάγονταν μέσω Ορμούζ.
Το Ριάντ σχεδιάζει νέα αύξηση της δυναμικότητας κατά έως και 2 εκατ. βαρέλια την ημέρα, σύμφωνα με το αμερικανικό Ινστιτούτο Έρευνας για την Ενέργεια (IER). Παραμένει, ωστόσο, ασαφές εάν πρόκειται για αναβάθμιση του υπάρχοντος αγωγού ή για την κατασκευή παράλληλης γραμμής. Το έργο θα μπορούσε να ολοκληρωθεί έως το 2030 ή το 2031, σύμφωνα με τον Άντριου Γουίλσον.
Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα
Πριν από τον πόλεμο, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εξήγαν περίπου 1,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως μέσω του αγωγού που συνδέει τα κοιτάσματα της Χαμπσάν με το λιμάνι Φουτζάιρα, στον Κόλπο του Ομάν και νότια των Στενών του Ορμούζ.
Η δυναμικότητα του αγωγού υπολογίζεται από τον ΔΟΕ σε 1,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, αφήνοντας περιθώριο για επιπλέον 700.000 βαρέλια.
Τον Μάιο, τα Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι θα επιταχύνουν την κατασκευή δεύτερου αγωγού. Σύμφωνα με τις αρχές του Αμπού Ντάμπι, το έργο θα μπορούσε να τεθεί σε λειτουργία το 2027 και να διπλασιάσει τη δυνατότητα μεταφοράς αργού προς εξαγωγή μέσω της Φουτζάιρα, παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ.
Ιράκ
Στα μέσα Ιουλίου, το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε συμφωνία μεταξύ Ιράκ και Συρίας για την επαναλειτουργία αγωγού που συνδέει τις δύο χώρες και παραμένει κλειστός επί δεκαετίες. Μέσω αυτού, το ιρακινό πετρέλαιο θα μπορεί να εξάγεται από λιμάνια της Μεσογείου.
Οι ΗΠΑ ανέφεραν ότι θα ηγηθούν διεθνούς κοινοπραξίας για την υλοποίηση των τεχνικών και χρηματοοικονομικών πτυχών του έργου. Ο αγωγός προβλέπεται να έχει αρχική δυναμικότητα 2 εκατ. βαρελιών ημερησίως.
Δεν ανακοινώθηκε, πάντως, συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, ενώ ο Άντριου Γουίλσον προειδοποίησε ότι το σχέδιο ενδέχεται να συναντήσει πολιτικά και οικονομικά εμπόδια.
Κουβέιτ και Μπαχρέιν
Το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν δεν διαθέτουν σήμερα αγωγούς μέσω των οποίων θα μπορούσαν να παρακάμψουν τα Στενά του Ορμούζ.
Ωστόσο, σύμφωνα με το IER, οι δύο μοναρχίες έχουν πραγματοποιήσει πρόσφατα συνομιλίες με τη Σαουδική Αραβία σχετικά με το ενδεχόμενο σύνδεσής τους με το δικό της δίκτυο αγωγών.
